Άρθρα και Τοποθετήσεις

Πολίτες ή καταναλωτές; Το δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Πολίτες ή καταναλωτές; Το δημοκρατικό έλλειμμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση

του Domenico Cortese*

Δύο παράλληλα ζητήματα, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, βρίσκονται στο επίκεντρο στα μέσα ενημέρωσης, κάθε φορά που θίγεται η κοινωνικό-πολιτική οργάνωση και λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το πρώτο αφορά στην εγγενώς νεοφιλελεύθερη προσέγγιση μόνιμα αποτυπωμένη στη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: οι πυλώνες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος είναι η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και κεφαλαίων και οι αυστηροί παράμετροι στη διαχείριση του δημόσιου προϋπολογισμού. Ένταση ανέκυψε, επίσης, και από το πρόσφατο tweet της ΕΚΤ σύμφωνα με την οποία αντικείμενό και αρμοδιότητα της, ως οργανισμού ανεξάρτητου από πολιτικές σκοπιμότητες, είναι απλά η σταθερότητα των τιμών και όχι η «ανάπτυξη» ή η «απασχόληση». Το δεύτερο ζήτημα είναι το λεγόμενο δημοκρατικό έλλειμμα της Ε.Ε., η γνωστή θέση ότι η κοινοτική νομοθετική εξουσία θα ασκείται από θεσμικά όργανα και πρόσωπα που δεν θα «εκλέγονται απευθείας από το λαό» και ως εκ τούτου, στερούνται νομιμότητας.

Σε αυτό το άρθρο θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τους λόγους και τις πτυχές του δευτέρου θέματος από μια προσέγγιση φιλοσοφική των προβληματικών του πρώτου ζητήματος. Θα συνδέσουμε, δηλαδή, δύο είδη αποξένωσης. Η πρώτη χρονολογείται από την εποχή του homo economicus, για τον οποίο η αμοιβαιότητα προκύπτει μόνο ως αποτέλεσμα της ατομικιστικής επιδίωξης στη μεγιστοποίηση του προσωπικού οφέλους και δεν ενδιαφέρεται για αλληλέγγυους θεσμούς που δημιουργούν αμοιβαιότητα, ως μια προστιθέμενη κοινωνική αξία, σε σύγκριση με την άμεση αντίληψη του ατομικού κέρδους - όπως μια δημόσια τράπεζα που επενδύει σε τομείς που παράγουν, μακροπρόθεσμα, θετικές επιπτώσεις στον τεχνολογικό ή στον κοινωνικό-πολιτιστικό τομέα. Αυτή είναι και η ανθρωπολογική εξήγηση για την επιλογή της ελεύθερης αγοράς.

Η δεύτερη αποξένωση αντιστοιχεί στο ρόλο του σημερινού ψηφοφόρου αναγκασμένου από τις πολιτιστικές συνθήκες ή από τις τρέχουσες θεσμικές μορφές, μέσα από τις οποίες υποτίθεται  εκφράζεται η δημοκρατία, να συμπεριφέρεται ως παθητικός καταναλωτής προτάσεων που δεν επιλέγει απαραίτητα γιατί είναι σε θέση να επηρεάσει τη δημιουργία τους μέσω της πολιτικής συμμετοχής και συλλογικής συζήτησης αλλά, παράλληλα με την υποβάθμιση του ατόμου σε homo economicus, μόνο και μόνο επειδή συμπίπτουν με την καλύτερη προσφορά που η αγορά των ψήφων και των πόλων εξουσίας εγγενείς σε αυτήν θα μπορούσε να προσφέρει στον ίδιο ως μεμονωμένο άτομο.

Το κείμενο που περιγράφει καλύτερα τη θεολογική καταγωγή της δύναμης της πειθούς του οράματος homo economicus είναι το «Gli Dei de lCapitalismo» της Maria Grazia Turri, δημοσιεύτηκε από τη Mimesis το 2014. Από το δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου, πράγματι, μπορούμε να διακρίνουμε μια λογική συνέχεια που συνδέει άρρηκτα «το περιγραφικό μοντέλο[...] που αποδίδει στο εγωιστικό κίνητρο, ικανό να μεγιστοποιήσει το προσωπικό όφελος, ένα ρόλο κεντρικό που αποδέχεται την ιδέα της αξιοποίησης του ατομικισμού» με την παραδοχή της ύπαρξης μιας ιστορικής ευφυίας, μιας πρόνοιας η οποία θα αποτελέσει την πολιτιστική βάση της έννοιας το αόρατο χέρι, «μια φράση που βρίσκουμε ήδη στον Άγιο Αυγουστίνο (Εξομολογήσεις, Βιβλίο V, κεφ XIII) -, που σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος θα πρέπει να αφεθεί να οδηγείται από τις κρυφές κοινωνικές δυνάμεις, ακόμη και με κίνδυνο να αντιταχθεί στη φυσική τάξη πραγμάτων».

Η ιδέα μιας «απρόσωπης» αρμονίας δείχνει να είναι ο μόνος τρόπος για να λυθεί η αντίφαση ανάμεσα στον τυπικό ανθρώπινο εγωισμό υπό μια ατομιστική άποψη και την ανάγκη για μια γενική και συλλογική πρόοδο ολόκληρου του ανθρώπινου είδους, παρά τις όποιες ανισορροπίες και εγγενείς ατέλειες της πρώτης περίπτωσης. Η τελεολογική ερμηνεία του πραγματικού και του ανθρώπου ήταν ελκυστική ακόμη και στους πρώιμους στοχαστές της εποχής μας, όπως ο Paley, από την περίοδο που πρωτοεμφανίστηκαν οι σύγχρονες οικονομικές θεωρίες. Η ιδέα της αρμονίας που δημιουργείται από μια έξυπνη νόηση, τονίζει η Turri, «προσεγγίζει την αρμονία που εδραίωσε στην αγορά το αόρατο χέρι του Adam Smith, που για τον Σκοτσέζο φιλόσοφο συμπίπτει με την Πρόνοια, της οποίας προηγούμενο αποτελεί η παγκόσμια αρμονία του Leibniz στιγματισμένη στη Θεοδικία, όπου το κακό και εμμέσως η αμαρτία, ξεθωριάζει σε μια σειρά από ελαφρυντικές περιστάσεις». Η πιο επιτυχημένη και ουσιαστική εκκοσμίκευση αυτής της σκέψης, ωστόσο, φαίνεται πως ανήκει στο Hayek: «Ακόμα και ο von Hayek κινείται μέσα σε ένα παρόμοιο πλαίσιο σκέψης, μόνο που η μακρά ιστορική διαδικασία κυβερνάται όχι από το Θεό, αλλά από την ίδια την εξέλιξη. Για το Hayek μέσα από δοκιμές και λάθη, αυτό το πολύπλοκο σύστημα θεσμών, νόμων και εθίμων που ονομάζεται κοινωνία διατηρείται και εξελίσσεται χάρη σε απρόσωπες δυνάμεις που ελέγχουν τα πολύπλοκα συστήματα και την εγκυρότητα της ανθρώπινης δράσης όπως καταφαίνεται από την επιβίωσή τους, δηλαδή από η ικανότητα τους να αποδεικνύονται χρήσιμες. Αυτή η σκέψη θα αποτελέσει το εγκώμιο της αυτορυθμιζόμενης αυθόρμητης τάξης που η αξία της αποδεικνύεται από την ικανότητα συντονισμού σχεδίων δράσης πολλών ατόμων ταυτόχρονα». Ο Hayek ξαναγράφει μια τυπική προ-δαρβινική στοχευμένη συμπεριφορά μέσα από μια φαινομενικά δαρβινική γλώσσα: η επικράτηση των πιο ικανών στοιχείων είναι ο κινητήριος μοχλός της εξελικτικής πορείας της κοινωνίας.

Αυτό το μοντέλο, ωστόσο, συγκρούεται με μια ένσταση: η έννοια το «πιο ικανό στοιχείο» είναι σε συνάρτηση με ένα σύστημα «υπαρξιακών» αξιών κοινά αποδεκτό. Αυτό όμως δεν εγγυάται ότι το συγκεκριμένο σύστημα συμπίπτει με αυτό που μεγιστοποιεί την ανθρώπινη έκφραση δυνατοτήτων στις σχέσεις και στο σχεδιασμό. Η επικράτηση του πιο ικανού σε μια οικονομία καθαρής ελεύθερης αγοράς είναι η επικράτηση εκείνου που ενσαρκώνει με τον καλύτερο τρόπο την εικόνα του ανθρώπου ικανού να μεγιστοποιήσει τα ατομικά του υλικά κέρδη σε ένα περιβάλλον εγωιστικό. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν μπορούν να υπάρξουν κοινωνικά μοντέλα στα οποία το πιο κατάλληλο άτομο είναι αυτό που ενδιαφέρεται για τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών αμοιβαιότητας που δεν περιορίζεται στην άμεση οικονομική συναλλαγή, ή σ’ ένα σύστημα ανταλλαγής δώρων. Αυτά τα μοντέλα, όπως υποστηρίζει για παράδειγμα ο Polanyi, θα ανταποκρίνονται ορθότερα στη δημιουργία κοινωνικό-οικονομικού πλούτου αποτέλεσμα των κοινωνικών δεσμών και της συνεργασίας με συλλογικούς και μακροπρόθεσμους στόχους, ο οποίος είναι εγγενής στην ανθρώπινη«φυσικότητα». Από αυτή την άποψη, ο περιορισμός στον homo economicus θα μπορούσε, το πολύ, να παράξει ένα είδος πλούτου περιορισμένου και κοινωνικά πιο επισφαλούς ακριβώς λόγω της αστάθειας που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες που πλήττονται από έντονη ανισοκατανομή του υλικού πλούτου. Το «εξελικτικό» αποτέλεσμα του ατομιστικού υποκειμένου θα ήταν κουτσουρεμένο, αποξενωμένο υπαρξιακά.

Το αποτέλεσμα του δημοκρατικού μοντέλου σήμερα στην Ευρώπη φέρεται να υποφέρει, με μια άλλη παράλληλη ματιά, από την ίδια παθολογία και ακολουθεί ένα παρόμοιο πρότυπο. Κατ 'αρχάς, σημειώνουμε ότι το βιβλίο της Turri τονίζει ότι «θεωρητικά οι μέθοδοι και τα περιεχόμενα των economics[...] κατά τον XX αιώνα έχουν επηρεάσει τις θεωρίες για τη δημοκρατία [σύμφωνα με τον Downs], όντως, οι καταναλωτές δεν δρουν με αλτρουισμό απέναντι στον παραγωγό, αγοράζοντας αγαθά έτσι ώστε αυτός να επιβιώσει, αλλά λαμβάνουν υπόψη μόνο τη σχέση κόστους/οφέλους. Έτσι, οι ψηφοφόροι δεν επιλέγουν με βάση  αρχές και ιδεώδη, αλλά μέσα από συνάρτηση αυτών που υπόσχονται οι υποψήφιοι και τις πιθανότητες υλοποίησης τους».

Μπορούμε να πούμε πως ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώθηκαν, νομοθετούν και αλληλεπιδρούν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ευρωβουλή και το Συμβούλιο της ΕΕ θεσμοποιεί αυτό το ισχνό ιδεώδες της «καταναλωτικής» δημοκρατίας, χάριν του οποίου δημιουργείται ένα είδος αποξένωσης του ψηφοφόρου από την πολιτική ως την πλήρη πολιτική συμμετοχή και το συλλογικό διάλογο(αξία που μπορεί να θεωρηθεί παράλληλη προς την υπαρξιακή αξία της αμοιβαιότητας του Polanyi και σε αντίθεση με την καθαρή ηδονιστική ανταλλαγή).

Ας δούμε, λοιπόν, τη νομοθετική δομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

- Η κυβερνητική εξουσία στην Ευρώπη ασκείται από την Επιτροπή, αποτελούμενη από 27 Επιτρόπους (ένας ανά κράτος μέλος). Η εκλογή του Προέδρου της Επιτροπής επισήμως συνδέεται με τα αποτελέσματα των ευρωπαϊκών βουλευτικών εκλογών: το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο λαμβάνει υπόψη το γεγονός και στη συνέχεια ο υποψήφιος εκλέγεται από το Ευρωκοινοβούλιο με απόλυτη πλειοψηφία. Με την αποδοχή του αξιώματος, ο Πρόεδρος της Επιτροπής, σε συμφωνία με το Συμβούλιο, επιλέγει τα υπόλοιπα μέλη σύμφωνα με τις υποψηφιότητες όπως προτείνονται από τα κράτη μέλη. Τελικά, ολόκληρη η Επιτροπή πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στη συνέχεια να διοριστεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Η Επιτροπή διαθέτει εκτελεστικές και νομοθετικές αρμοδιότητες και λαμβάνει αποφάσεις κατά πλειοψηφία (άρθρο 250 ΣΛΕΕ).

- Το Συμβούλιο της Ένωσης ή αλλιώς Συμβούλιο Υπουργών - αποτελείται από έναν κυβερνητικό εκπρόσωπο κάθε κράτους - ασκεί νομοθετική εξουσία σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: αυτά, κατ' ουσίαν, εγκρίνουν τους κανονισμούς και τις οδηγίες αφού πρώτα έχει αποφανθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή(το πρώτο με απλή ή ειδική πλειοψηφία ή και ομόφωνα σε σημαντικά θέματα, το δεύτερο με απλή πλειοψηφία). Αυτό σημαίνει πως για τους κανονισμούς και τις ευρωπαϊκές οδηγίες δεν αρκεί η έγκριση του εκλεγμένου Κοινοβουλίου από τους Ευρωπαίους πολίτες, αλλά πρέπει να περάσουν από τις κυβερνήσεις οι οποίες συνεδριάζουν και αποφασίζουν πίσω από κλειστές πόρτες και χωρίς τη συγκατάθεσή τους δεν μπορούν να εγκριθούν. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαθέτει επίσης εποπτική εξουσία που μαζί με τη νομοθετική είναι από τις βασικές αποστολές αυτού του θεσμικού οργάνου.

- Οι διατάξεις που περιέχονται στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς τίθενται σε ισχύ και αρχίζουν άμεσα να παράγουν τα αποτελέσματα τους, χωρίς την ανάγκη ενεργειών μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών (οι λεγόμενες self-executingδιατάξεις). Η ευρωπαϊκή οδηγία δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον, αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αλλά αφήνει στις εθνικές αρχές την επιλογή του τύπου και των μέσων (αρθώ. 288 παρ. 3 ΣΛΕΕ). Στην πραγματικότητα, σήμερα μεγάλο μέρος της ιταλικής νομοθεσίας προέρχεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Υπό το πρίσμα αυτών που έχουμε θεωρήσει παραπάνω, η δομή αυτή παρουσιάζει τουλάχιστον τρεις προβληματικές:

1 - Η νομοθετική εξουσία στην Ε.Ε. ουσιαστικά βρίσκεται στα χέρια των κυβερνητικών εκπροσώπων και όχι των κοινοβουλίων. Η επιλογή συνεπώς δεν είναι αποτέλεσμα συμμετοχής στο διάλογο και στην αντιπαράθεση μεταξύ αντιπροσώπων των διαφόρων εθνικών κοινοβουλίων, πλειοψηφίας ή μειονοψηφίας, που θα έπρεπε να αντιπροσωπεύουν όλα τα κοινωνικά στρώματα. Για να ξεπεραστεί αυτό οι κανόνες επιβάλλουν στην κυβέρνηση το καθήκον ενημέρωσης: το εθνικό κοινοβούλιο έχει την ευκαιρία να εκφράσει την άποψή του όσον αφορά τις ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις, την οποία η κυβέρνηση πρέπει να λάβει υποχρεωτικά υπόψη στις διαπραγματεύσεις εντός του Συμβουλίου. Όλα αυτά, ωστόσο, δεν έχουν την ίδια σημασία με την πραγματική κοινοβουλευτική συζήτηση για την τροποποίηση του σχεδίου νόμου. Όπως δήλωσε ο D Grimm, Καθηγητής του «Humboldt» στο Βερολίνο, στην πραγματικότητα, «η απώλεια σημασίας δεν μπορεί να αναπληρωθεί από αντίμετρα, τα οποία εξαντλούνται απλά στη συμμετοχή σε αποφάσεις που λαμβάνονται από άλλους. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν ισοδυναμεί με την εξουσία να αποφασίζεις αυτόνομα.

2 - Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ωστόσο, έχει την αρμοδιότητα επιβεβαίωσης των διορισμών της επιτροπής, καθώς επίσης να προτείνει τροποποιήσεις των κανονισμών πριν την επικύρωσή τους. Αλλά σ’ ένα θεσμό που αποφασίζει κατά πλειοψηφία και που πρέπει να συμπεριλάβει συμφέροντα χωρών οικονομικά, γεωπολιτικά και πολιτιστικά τόσο διαφορετικών δεν προβλέπεται στη δομή του η δυνατότητα «απόδοσης» δικαιοσύνης στα αιτήματα των μειοψηφιών που, στο ευρωκοινοβούλιο, μπορεί να αντιπροσωπεύουν δεκάδες εκατομμύρια ανθρώπων (σε αντίθεση με τα εθνικά κοινοβούλια).

3 - Ακόμη και αν υπήρχε το δικαίωμα του βέτο από μια χώρα (όπως στην πραγματικότητα υπάρχει στο Συμβούλιο της Ένωσης σε κρίσιμες συζητήσεις), το πολιτικό κόστος ενός "ΟΧΙ" από έναν εκπρόσωπο χώρας εντός ενός θεσμού που έχει ήδη παγιωθεί και σε λειτουργία όπως η ΕΕ προκύπτει συνήθως υπερβολικά βαρύ.

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος με τον οποίο ο εκλογέας μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή των ευρωπαϊκών οδηγιών και κανονισμών είναι, σε αυτή τη δομή, να συμμορφώσει επιθυμίες και προσδοκίες στηρίζοντας τις λιγοστές πολιτικές ομάδες που, μέσω κυβερνήσεων ή μεγάλων συνασπισμώνν στο ευρωκοινοβούλιο, έχουν λόγο στη νομοθετική διαδικασία. Ένα πρόβλημα που ενυπάρχει ήδη στα πλειοψηφικά εθνικά εκλογικά συστήματα (τα οποία συναντάμε σε διάφορες μορφές, στην Ιταλία εδώ και για περίπου 25 χρόνια, αλλά και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες). Υπάρχει διαφορά μεταξύ αυτής της στάσης και εκείνης που θυσιάζει τη συμμετοχή και τον πλουραλιστικό διάλογο στο βωμό της επαρκούς «κατανάλωσης» (της "επίτευξης") κανόνων συγκεκριμένων και αποτελεσματικών πλην όμως στρεβλών σε σύγκριση με αυτό που η αυθεντική «φυσικότητα» θα υπαγόρευε; Η αρχαία αγορά, ο γόνιμος πολιτικός διάλογος, όλο και περισσότερο παραγκωνισμένος από τον ενθουσιασμό για την επίτευξη πιο εύκολα και άμεσα του μέγιστου δυνατού σε ατομικό επίπεδο στην αγορά των ιδεών από τους προσωπικούς προμηθευτές. Σε όλα αυτά, παράγοντες όπως το μέγεθος και η ανομοιομορφία της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαδραματίζουν βασικό ρόλο: η αληθινή αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν μπορεί, ακόμη, δίχως τη λειτουργικότητα που ιστορικά έχει επιτευχθεί μέσα από τα εθνικά κοινοβούλια.

Ο homo economicus, αυτός τον οποίο ενδιαφέρει μόνο η άμεση και ατομική ωφέλεια που προκύπτει από την απλή εγωιστική συναλλαγή μεταξύ ατόμων και που αγνοεί τη δύναμη της αμοιβαιότητας και των συλλογικών αποφάσεων για έναν ισόρροπο συντονισμό του κοινού αγαθού, φαίνεται πως έχει επιβληθεί στο σκηνικό λήψης αποφάσεων της Ευρώπης. Αυτό έγινε, τη στιγμή κατά την οποία προέκυψε επιβεβλημένη επιλογή, το out-outανάμεσα στη συνάθροιση, ψηφίζοντας έναν από τους δύο ή τρεις πόλους όπου η επιλογή σου «δεν θα χαθεί» και στον πολιτικό αφανισμό. Οι εκπρόσωποι των ισχυρότερων πόλων ταυτίζονται, σε αυτή την περίπτωση, με τους πωλητές ιδεών που θέτουν την προσωπικότητά τους στη διάθεση της ρητορικής πολιτικής διαφήμισης, προκειμένου να εκλεγούν ακόμη και ως το «μικρότερο κακό».

Η Maria Grazia Turri σκιαγραφεί λοιπόν ένα σκηνικό όπου η πολιτική προσλαμβάνει «μια εμπορική διάσταση, έτσι ώστε ακόμα κι η δημοκρατία να εμφανίζεται ως μια αγορά ψήφων, όπου το κοινό είναι ο καταναλωτής στον οποίο πωλούνται ιδέες και σχέδια - όταν υπάρχουν - αλλά ιδιαίτερα πωλούνται μεμονωμένες προσωπικότητες. Εκλείπει επομένως ο βασικός σύνδεσμος στη σχέση μεταξύ θεσμών και κοινωνίας, κάτι που ελάμβαναν υπόψη και επικύρωναν οι κυρίαρχες τάξεις».

Για να βγούμε από αυτό το αδιέξοδο θα ήταν απαραίτητο, ως εκ τούτου, μια αργή και ευαίσθητη θεσμική αλλαγή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να αποτελέσει μια ήπειρο όπου θα υπάρχει μια υγιής εκπροσώπηση και πολιτική συμμετοχή αν συσταθεί κυρίως ως ένας θεσμός - εργαστήριο συχνών πολυμερών και διμερών συνθηκών, η όποια επικύρωση δεν θα μεταφέρει την πίεση που επιφέρει σήμερα η κύρωση των κανονισμών αλλά θα είναι αποτέλεσμα της διαβούλευσης των εθνικών κοινοβουλίων που κατά προτίμηση θα εκλέγονται με την περισσότερο δυνατόν μεγάλη και ισόρροπη εκπροσώπηση: το ανόθευτο αναλογικό σύστημα.

Πηγή sinistrainrete.info

*Ιταλός ερευνητής φιλόσοφος ασχολείται με την φιλοσοφία και την ηθική στην Οικονομία(σημ.μεταφ.).

Μετάφραση Μουρατίδης Γιώργος

Διαβάστε περισσότερα...

Φασισμός : Επίλογος

Επίλογος

Οι ψυχοκοινωνικές μελέτες για τον φασισμό, ξεκίνησαν στο ιστορικό πλαίσιο της ανόδου του φασισμού τη δεκαετία του 1930, του Β' Παγκόσμιου Πόλεμου, και του Ολοκαυτώματος,  και μέσα από ένα ψυχαναλυτικό / ψυχοκοινωνικό θεωρητικό πλαίσιο. Εκτοτε ποτέ δεν σταμάτησαν να διεξάγονται σχετικές μελέτες για τον φασισμό και τον ρατσισμό, αν και με μικρότερη συχνότητα.

Οι περισσότεροι στοχαστές, ανέδειξαν το καταστροφικό δυναμικό, και ενυπάρχει στην μαζική ψυχολογία και το οποίο δεν υπάγεται στην βούληση. Ο Donald Winnicott έδειξε ζωηρά  πριν από 67 χρόνια, πόσο εύθραυστη είναι η δημοκρατία ως επίτευγμα, επειδή πάντα αγωνίζεται ενάντια στο ψυχωτικό το οποίο μπορεί να γίνει η δύναμη πλειοψηφίας στην κοινωνία σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή (Winnicott, 1950).

Από συστημικής απόψεως, βλέπουμε πόσο απίστευτο δυναμικό καταστροφής έχουν οι διεργασίες που οδηγούν ένα σύστημα σε κρίση και σήψη.

Από πολιτικής πλευράς, ο φασισμός είναι μέρος του καπιταλιστικού συστήματος και αποτελεί μια παροξυσμική εφαρμογή των πιο αυταρχικών στοιχείων που ενυπάρχουν στα καπιταλιστικά καθεστώτα. Εξ άλλου ο Bauman τονίζει ότι «στην σύγχρονη γραφειοκρατία του ορθολογικού πνεύματος, της αρχής της αποδοτικότητας, της επιστημονικής νοοτροπίας, του υποβιβασμού των αξιών στη σφαίρα της υποκειμενικότητας κλπ. δεν υπάρχει κανείς μηχανισμός ικανός να αποκλείσει τη δυνατότητα των ναζιστικών ακροτήτων…». Αντίθετα η τρομακτική προοπτική είναι η εξάπλωση μιας κοινωνικής τάξης που μιμείται ήδη την φρικιαστική τεχνο-βαρβαρότητα που απεικονίζεται στις προφητικές ταινίες επιστημονικής φαντασίας.

Τι μπορούμε να κάνουμε για να αποτρέψουμε τον φασισμό;

Η ψυχαναλυτική ματιά προτείνει την αυτογνωσία σαν προφύλαξη για να μη προσχωρήσουν ή να υποταχτούν οι πολίτες στον φασισμό.

Όσο περισσότερο μπορούμε να προσδιοριστούμε μέσω της αυτοεμπειρίας, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες μας για ερμηνεία της πραγματικότητας στην οποία ζούμε και να τη μετατρέψουμε, έτσι ώστε τα ανθρώπινα όντα να γίνουν πιο ώριμα μέσα από την ποιότητα της επαφής τους με την πραγματικότητα.

Για τον Ράιχ η πάλη ενάντια στο φασισμό σημαίνει πρώτα απ 'όλα επιστημονική μελέτη, δηλαδή, να χρησιμοποιήσουμε τις μεθόδους της ψυχανάλυσης. «Μόνο ο λόγος μπορεί  να ελέγξει τις δυνάμεις του παραλογισμού και να χαλαρώσει τον κλοιό του μυστικισμού, και μπορεί να παίζει το δικό του ρόλο στην ανάπτυξη πρωτότυπων τρόπων πολιτικής δράσης, με βάση ένα βαθύ σεβασμό για τη ζωή και την προαγωγή μιας αρμονικής διοχέτευσης της λίμπιντο και της οργασμικής δραστικότητας».

Η Arendt υποστηρίζει τη γέφυρα μεταξύ της ηθικής και της ιδιότητας σκέψης: " Αντιστεκόμαστε στο κακό με το να μην παρασυρθούμε από την επιφάνεια των πραγμάτων, σταματώντας τους εαυτούς μας και να αρχίζουμε να σκεφτόμαστε, δηλαδή, να φθάσουμε σε μια άλλη διάσταση από τον ορίζοντα της καθημερινής ζωής. Με άλλα λόγια, όσο  πιο επιφανειακός είναι  κάποιος, τόσο πιο πιθανό θα είναι ο ίδιος να ενδώσει στο κακό.

Στο άρθρο της «η προσωπική ευθύνη κατά την δικτατορία», ρωτά πως είναι ήταν δυνατό μερικά άτομα να αντιστάθηκαν στην ηθική κατάπτωση και δεν προσχώρησαν στο καθεστώς, παρά τον όποιο εξαναγκασμό. Η ίδια απαντά:

« Η απάντηση στο ερώτημα  ... είναι σχετικά απλή.  Οι αμέτοχοι, που χαρακτηρίστηκαν  ανεύθυνοι από την πλειοψηφία, ήταν οι μόνοι που τόλμησαν να κρίνουν  μόνοι τους, επειδή η συνείδησή τους δεν λειτούργησε με αυτό, τον αυτόματο τρόπο, ... ρώτησαν τον εαυτό τους σε ποιό βαθμό θα ήταν σε θέση να ζουν σε ειρήνη με τον εαυτό τους, αφού θα είχαν διαπράξει ορισμένες πράξεις.  Και αποφάσισαν ότι θα ήταν καλύτερο να μην κάνουν τίποτα, γιατί μόνο σε αυτή την κατάσταση θα μπορούσαν να συνεχίσουν να ζουν με τον εαυτό τους."

Η Arendt αποδίδει σαφώς  στην ικανότητα της σκέψης την προϋπόθεση για αυτό το είδος της κρίσης εξαιρετικά απαραίτητης στην εποχή της ηθικής κατάρρευσης.

Για μένα η λύση δεν μπορεί παρά να είναι πολιτική.  Τα ατομικά ασυνείδητα δυναμικά που ευνοούν την βλάστηση του φασισμού στην  κοινωνία ενυπάρχουν στον μέσο άνθρωπο και ο μέσος άνθρωπος διαμορφώνεται από το κυρίαρχο πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο.  Αλλά η  πολιτική μπορεί να αξιοποιήσει την κατανόηση των δυναμικών της ομάδας, για να γίνει πιο αποτελεσματική. Η πολιτική πρέπει να υιοθετήσει ένα δραστικό λόγο.  Δραστικός λόγος σημαίνει στην καθημερινή συζήτηση να παρεμβαίνεις με τρόπο που προάγει την διεργασία, σπάει την αντίσταση και την εντροπία, υπερβαίνει την σύγκρουση και επιδιώκει την σύγκλιση.  Ο δραστικός λόγος είναι μια διαδικασία επανα-συμβολοποίησης. Η πολιτική επίσης πρέπει να υιοθετήσει ένα νέο επιστημονικό παράδειγμα.

Ένας τέτοιος πολιτικός λόγος  θα πρέπει να εξαπλωθεί στα ανθρώπινα δίκτυα, με σκοπό να κατασκευάσουμε μια ανθρώπινη κοινωνική τάξη.  Θα χρειαστεί η συλλογική βούληση, η συναινετική επανερμηνεία των δικών μας κατασταλμένων αναγκών, και η προσεκτική αυτο-συνειδητή ανασυγκρότηση της επιστήμης και της κοινωνίας πριν μπορέσει να αναδυθεί ο εαυτός σε μια πιο χειραφετημένη μορφή σε ένα πιο απελευθερωμένο κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα...

Ηθική και φασισμός, του Νίκου Μαρκέτου

12. Ηθική και φασισμός

Μια από τις παραμέτρους της μελέτης F για την αυταρχική προσωπικότητα είναι η τιμωρητική ηθική, σύμφωνα με την οποία οι παραβάτες της ηθικής αξίζουν άμεση και αυστηρή τιμωρία. Ιδιαίτερη ενασχόληση υπάρχει με θέματα που αφορούν την σεξουαλικότητα και γενικά επιζητείται η αυστηρή τιμωρία των παραβατών  των σεξουαλικών νορμών.  Η  ομοφυλοφιλία θεωρείται ιδιαίτερα σάπια μορφή παραβατικότητας και πρέπει να τιμωρείται αυστηρά.

Η τιμωρητική ηθική αντιστοιχεί σε ένα αρχαϊκό σαδιστικό και τιμωρητικό υπερεγώ. Ο Kernberg απαριθμεί τρία στάδια ανάπτυξης του υπερεγώ σε μια αλληλουχία.  Το πρώτο στάδιο είναι ένα βαθιά πρωτόγονο, σαδιστικό, και τιμωρητικό υπερεγώ.  Στο δεύτερο στάδιο συγχωνεύονται οι αναπαραστάσεις του εξιδανικευμένου εαυτού και του αντικειμένου· στο τρίτο στάδιο, υπάρχει μια πιο ώριμη, ανθρωποποιημένη, αφηρημένη ηθική βούληση - μια ηθική πυξίδα, που ρυθμίζει τη συμπεριφορά και την αυτοεκτίμηση μέσω μιας ρύθμισης του συναισθήματος, με μεγαλύτερη γνωστική διαμεσολάβηση.

Ο Celani (2007) εφαρμόζοντας το δομικό μοντέλο του Fairnbairn για την ανάλυση του ιδεοληπτικού χαρακτήρα, σημειώνει ότι όταν δοθεί εξουσία στον ψυχαναγκαστικό εκδηλώνει αυτό που ισοδυναμεί με «καταναγκασμό για τιμωρία".   Ο ψυχαναγκαστικός αναλαμβάνει τον ρόλο των αρχικών απορριπτικών αντικειμένων του και αντιμετωπίζει τα ασθενέστερα αντικείμενα όπως ο ίδιος είχε κάποτε αντιμετωπιστεί.

Η τιμωρητική ηθική αντιστοιχεί στα χαμηλότερα στάδια ηθικού συλλογισμού του Kohlberg (1982). Οι δημοκρατικές διαδικασίες που έχει εσωτερικεύσει ο άνθρωπος, είναι μια αντανάκλαση της ικανότητάς του να δεσμεύεται σε ηθική συμπεριφορά. Σε μια μελέτη για την ηθική κριτική ικανότητα, την δύναμη του εγώ  και τους δημοκρατικούς προσανατολισμούς, ο Lind υποθέτει ότι, η συνειδητή προσήλωση στις δημοκρατικές αξίες συσχετίζεται με την ηθική γνωστική δομή που υποστηρίζει τη μείωση της κοινωνικής ανισότητας. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως δείκτης υψηλότερης ηθικής ανάπτυξης.   Ως εκ τούτου, ο Lind προτείνει ότι εκείνοι που είναι πιο ανοιχτά δημοκρατικοί στις απόψεις τους, θα πρέπει να θεωρηθούν ότι επίσης έχουν φθάσει σε υψηλότερο επίπεδο ηθικής ανάπτυξης  (Lind G., 1987).

Η θεωρία της ηθικής ανάπτυξης του Lawrence Kohlberg (1984) στηρίχτηκε στην  σκέψη του Ελβετού ψυχολόγου Jean Piaget, του Αμερικανού φιλόσοφου John Dewey και του James Mark Baldwin. Αυτοί είχαν τονίσει ότι οι άνθρωποι αναπτύσσονται φιλοσοφικά και ψυχολογικά με ένα προοδευτικό τρόπο.

Ο Kohlberg πρότεινε, ότι οι άνθρωποι εξελίσσουν τον ηθικό συλλογισμό τους μέσα από μια σειρά σταδίων. Πίστευε ότι υπήρχαν έξι αναγνωρίσιμα στάδια τα οποία ταξινομούνται σε τρία επίπεδα.

Το πρώτο επίπεδο της ηθικής σκέψης είναι επίπεδου δημοτικού σχολείου. Σ’ αυτό το στάδιο, οι άνθρωποι συμπεριφέρονται σύμφωνα  με τις κοινωνικά αποδεκτές νόρμες επειδή κάποια μορφή εξουσίας τους είπε ότι πρέπει να το κάνουν (π.χ. γονέας ή δάσκαλος). Αυτή η υπακοή επιβάλλεται υπό την απειλή ή την εφαρμογή της τιμωρίας. Το δεύτερο στάδιο αυτού του επιπέδου χαρακτηρίζεται από την άποψη ότι η σωστή συμπεριφορά είναι προς το συμφέρον.

Το δεύτερο επίπεδο ηθικής σκέψης είναι αυτό που γενικά συναντάμε στην κοινωνία, γι’ αυτό και ονομάζεται «συμβατικό». Το πρώτο στάδιο αυτού του επιπέδου (στάδιο 3) χαρακτηρίζεται από μια στάση που επιδιώκει να κάνει ό, τι θα κερδίσει την επιδοκιμασία των άλλων. Το δεύτερο στάδιο είναι προσανατολισμένο στην τήρηση του νόμου και την εκτέλεση του καθήκοντος.

Το τρίτο επίπεδο της ηθικής σκέψης είναι αυτό που κατά τον Kohlberg λίγοι ενήλικες το φθάνουν. Η πρώτη φάση (στάδιο 5) είναι η κατανόηση της κοινωνικής αμοιβαιότητας και ένα γνήσιο ενδιαφέρον για την ευημερία των άλλων. Το τελευταίο στάδιο (στάδιο 6) βασίζεται στο σεβασμό των οικουμενικών αρχών και των απαιτήσεων της ατομικής συνείδησης.

Ο Kohlberg πίστευε ότι τα άτομα μπορούν να εξελίσσονται κατά ένα στάδιο την φορά. Δηλαδή, δεν μπορούν να "υπερπηδήσουν" στάδια. Δεν μπορούν, για παράδειγμα, να προχωρήσουν από τον εγωισμό προς το στάδιο του νόμου και της τάξης χωρίς να περάσουν από το στάδιο του «καλού παιδιού». Θα μπορούσαν  μόνο να φθάσουν σε μια κατανόηση της ηθικής λογικής του παραπάνω σταδίου. Ο Kohlberg, είδε αυτήν την παρατήρηση σαν ένα τρόπο με τον οποίο η ηθική ανάπτυξη μπορεί να προωθηθεί μέσω της επίσημης εκπαίδευσης. Σημειωτέον ότι Kohlberg όπως και ο Piaget, πίστευαν, ότι η ηθική ανάπτυξη λαμβάνει χώραν μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Ο αυταρχισμός προκύπτει από προβληματική ηθική ανάπτυξη και, ειδικότερα, βάσει της θεωρίας των σταδίων, η αυταρχικότητα η συμβατικότητα, η υποταγή και η επιθετικότητα προς τις αδύναμα άτομα θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως μια στασιμότητα στην ανάπτυξη του ηθικού συλλογισμού.  Εκ τούτου και η υπόθεση ότι τα λιγότερο αυταρχικά υποκείμενα θα έχουν ένα υψηλότερο επίπεδο ηθικής κρίσης (van Ijzendoorn 1989).

Ένα μείζον ηθικό δίλλημα προκύπτει όταν το καθεστώς αναγκάζει τον πολίτη να προβεί σε πράξεις που έρχονται σε αντίθεση με την συνείδηση του.

Τα πειράματα του Milgram και του Stanford έδειξαν ότι,  ορισμένες   κοινωνικές συνθήκες, δημιουργούν τη δυνατότητα για συστημικό κακό και σχεδόν τα δύο τρίτα από εμάς θα συμμορφωθούμε με την προσταγή για επιτέλεση του κακού.

Κατά την άποψη του Herbert C. Kelman, οι ηθικές αναστολές κατά των βίαιων θηριωδιών τείνουν να υποχωρούν όταν πληρούνται τρεις προϋποθέσεις, μεμονωμένα ή μαζί. Η βία είναι εξουσιοδοτημένη (με επίσημες εντολές που προέρχονται από την νόμιμα κατοχυρωμένη εξουσία), οι ενέργειες είναι τακτικές (με κυβερνητικές πρακτικές και ακριβείς προδιαγραφές των ρόλων), και τα θύματα της βίας στερούνται της ανθρώπινης ιδιότητας (με ιδεολογικούς ορισμούς και κατήχηση).

Η πρώτη αρχή είναι η απαίτηση για αφοσίωση στην ευημερία του οργανισμού, όπως ορίζεται από τις εντολές των ανωτέρων, αποκλείοντας όλα τα άλλα κίνητρα για δράση. Το ιδεώδες της πειθαρχίας απαιτεί την ολική ταύτιση με τον οργανισμό. Στην οργανωτική ιδεολογία, αυτή η ταύτιση με τον οργανισμό θεωρείται ηθική αρετή. Την τήρηση αυτής της ηθικής αρετής, ο Weber ονομάζει «τιμή του δημοσίου λειτουργού». Η τιμή του δημοσίου λειτουργού βασίζεται στην ικανότητα του να εκτελεί ευσυνείδητα τις εντολές των ανωτέρων, ακριβώς σαν να συμφωνεί με αυτές με τη δική του πεποίθηση. Αυτό ισχύει ακόμη και αν η εντολή του φαίνεται λανθασμένη και αν, παρά τις διαμαρτυρίες, η ηγεσία επιμένει στην εντολή. Μέσω της τιμής, η πειθαρχία αντικαθιστά την ηθική ευθύνη. Οι εσωτερικοί οργανωτικοί κανόνες αποτελούν την μόνη πηγή και εγγύηση της νομιμότητας. Η δυσφορία που μπορεί να προκαλέσει η τέλεση εγκληματικών πράξεων, αντισταθμίζεται από την επιμονή του ανώτερου ότι μόνο αυτός φέρει την ευθύνη για τις πράξεις των υφισταμένων του (όσο, βέβαια, συμμορφώνονται με την εντολή του).  Ο Weber συμπλήρωσε την περιγραφή της τιμής του δημόσιου υπαλλήλου, τονίζοντας με έμφαση την «αποκλειστική προσωπική ευθύνη» του ηγέτη, «μια ευθύνη που δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποποιηθεί ή να μεταβιβάσει'.

Ο Otto Ohlendorf υπήρξε ηγετικό στέλεχος των SS και επικεφαλής της ομάδας Einsatzgruppe D (ομάδα δράσης), κινητής μονάδας των SS που ακολουθούσε τη Βέρμαχτ κατά την εισβολή στη Σοβιετική Ένωση. Η ομάδα του Ohlendorf  έδρασε στη νότια Ουκρανία και την Κριμαία και ήταν υπεύθυνη για την γενοκτονία 90.000 ανθρώπων από τον Ιούνιο του 1941 ως τον Μάρτιο του 1942.  O Ohlendorf  καταδικάστηκε για εγκλήματα πολέμου και εκτελέστηκε το 1951.

Όταν ρωτήθηκε, κατά τη διάρκεια της δίκης της Νυρεμβέργης, γιατί δεν παραιτήθηκε από την αρχηγία της Einsatzgruppe, της οποίας τις πράξεις αυτός, ως πρόσωπο, καταδίκαζε ο Ohlendorf επικαλέστηκε ακριβώς αυτή την αίσθηση ευθύνης: αν αποποιούταν την ευθύνη για καθήκοντα που έφερε βαρέως όπως είπε, θα εξέθετε τους άντρες του να κατηγορηθούν εσφαλμένα. Προφανώς, ο Ohlendorf περίμενε ότι την ίδια πατερναλιστική ευθύνη που είχε δείξει για τους «άνδρες του» θα έδειχναν και οι δικοί του ανώτεροι προς αυτόν. Αυτό τον απάλλασσε από την ανησυχία για την ηθική αξιολόγηση των πράξεών του - μια ανησυχία που θα μπορούσε με ασφάλεια να αφήσει σε εκείνους που τον διέταξαν να ενεργήσει. «Δεν νομίζω ότι είμαι σε θέση να κρίνω αν τα μέτρα τους ... ήταν ηθικά ή ανήθικα ... παραδίδω την ηθική συνείδησή μου στο γεγονός ότι ήμουν στρατιώτης και επομένως ένα γρανάζι σε μια σχετικά χαμηλή θέση σε μια μεγάλη μηχανή»

Κατά την Hannah Arendt, το δυσκολότερο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι εμπνευστές της τελικής λύσης (Endlosung) ήταν «πώς να ξεπεράσουν ... την συμπόνοια την οποία νοιώθουν όλοι οι κανονικοί άνθρωποι μπροστά στην κακοποίηση του άλλου.  Γνωρίζουμε ότι οι άνθρωποι που είχαν στρατολογηθεί στους οργανισμούς που συμμετείχαν άμεσα στη μαζική δολοφονία δεν ήταν ούτε ασυνήθιστα σαδιστικοί ούτε ασυνήθιστα φανατικοί. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι είχαν την σχεδόν ενστιχτική ανθρώπινη αποστροφή προς την τέλεση του κακού και ακόμη πιο καθολική αναστολή κατά της αφαίρεσης της ζωής.

Γνωρίζουμε ακόμη ότι, κατά την στρατολόγηση των μελών των  Einsatzgruppen , δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην εξαίρεση των έντονα, συναισθηματικά φορτισμένων ατόμων και των ατόμων με υπερβολικό ιδεολογικό ζήλο. Γνωρίζουμε ότι αποθαρρύνθηκαν μεμονωμένες πρωτοβουλίες και καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια να διατηρηθεί ολόκληρο το έργο σε ένα επιχειρηματικό και αυστηρά απρόσωπο πλαίσιο. Τα προσωπικά οφέλη και τα προσωπικά κίνητρα εν γένει, λογοκρίθηκαν και τιμωρήθηκαν. Φόνοι που τελέστηκαν εκ προθέσεως ή για ηδονή, σε αντίθεση με εκείνους που ακολούθησαν τις διαταγές και διαπράχτηκαν με οργανωμένο τρόπο, θα μπορούσαν να οδηγήσουν (τουλάχιστον στην αρχή) σε δίκη και καταδίκη, όπως η συνηθισμένη δολοφονία ή η ανθρωποκτονία. Οι ηγέτες των SS αξιολογούσαν την οργανωτική ρουτίνα, και όχι τον ατομικό ζήλο. Την πειθαρχία, και όχι την ιδεολογική αφοσίωση (Bauman Z., 1989).

Η «υπέρβαση του οίκτου δεν μπορούσε να αναζητηθεί και να επιτευχθεί με την απελευθέρωση άλλων, βασικών ζωικών ενστίκτων. Αυτό θα ήταν με κάθε πιθανότητα δυσλειτουργικό όσον αφορά την οργανωτική ικανότητα για δράση· ένα πλήθος εκδικητικών και δολοφονικών ατόμων δεν θα ταίριαζε στην αποτελεσματικότητα μιας μικρής, αλλά πειθαρχημένης και αυστηρά συντονισμένης γραφειοκρατίας.

Το μείζον ηθικό δίλλημα είναι αν ο άνθρωπος θα υπακούσει στον νόμο των ανωτέρων του ή στον ηθικό νόμο καθόσον ακόμα και στις πιο πιεστικές συνθήκες, κάποιος αποφασίζει εάν και με ποιον τρόπο να ενεργήσει. Αυτό το σημείο επισημαίνει με σαφήνεια ο Αριστοτέλης στη συζήτησή του για τις εκούσιες και ακούσιες πράξεις, όπου θεωρεί ότι ακόμη και οι πράξεις που διαπράττονται υπό εξαναγκασμό πρέπει να χαρακτηρίζονται ως εκούσιες:

«Διότι κατά την πραγματική στιγμή που γίνονται, είναι επιλεγμένες ή ηθελημένες. ... Τώρα η πραγματική πράξη στις συγκεκριμένες περιπτώσεις γίνεται εκούσια, επειδή η προέλευση της κίνησης των τμημάτων του σώματος που θα επιτελέσουν την πράξη εξαρτάται από τον ενεργούντα· και όταν μια πράξη προέρχεται από κάποιον, είναι στην εξουσία του να την κάνει ή όχι».

(Αριστοτέλης, Ηθικά Νικομάχεια)

Του ηθικού διλλήματος δεν εξαιρούνται οι εκτελεστές, οι δήμιοι οι βασανιστές.  Αν επιλέγουν να πειθαρχήσουν στην τέλεση μιας αποτρόπαιας πράξης για τον φόβο της τιμωρίας στραπατσάροντας την συνείδηση τους, τότε το τίμημα είναι η εξαχρείωση.

Διαβάστε περισσότερα...

Η βρωμιά της προδοσίας του ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεπλένεται με τα δικαιώματα

Η βρωμιά της προδοσίας του ΣΥΡΙΖΑ δεν ξεπλένεται με τα δικαιώματα

 Το σχόλιό μας

Η αναγνώριση του ελεύθερου σεξουαλικού προσανατολισμού είναι ένα βήμα προς την πρόοδο. Ο χωρισμός της Εκκλησίας και Κράτους είναι ένα βήμα προς την πρόοδο. Η κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων και του συστήματος απομνημόνευσης μπορεί να είναι ένα βήμα προς την πρόοδο.

Ο Ιωάννης Μεταξάς στα πλαίσια της συντεχνιακής αντίληψης για το κράτος πήρε κάποια θετικής κατεύθυνσης μέτρα για τη δημιουργία οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων και είπε το επίσημο «Όχι» στους Ιταλούς. Δεν τον έκαναν αυτά αριστερό. Στην ιστορία έμεινε γι’ αυτό που ήταν: φασίστας. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναγνώρισε μετά από δεκαετίες παρανομίας την νομιμότητα του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας και καθιέρωσε την δημοτική. Δεν τον έκαναν όμως αυτά αριστερό. Στην ιστορία έμεινε γι’ αυτό που ήταν: ένας συντηρητικός δεξιός ηγέτης.

Το να παίρνει μια κυβέρνηση σε ορισμένους τομείς προοδευτικά μέτρα, δεν είναι αυτό μόνο ή κυρίως που καθορίζει το συν ή πλην για την γενικότερη πολιτική της. Στην Ευρώπη για παράδειγμα ένα από τα μεγάλα ιδεολογικά ρεύματα ιστορικά έχουν υπάρξει οι Φιλελεύθεροι, χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Φιλελεύθερο Κόμμα της Γερμανίας. Βασιζόμενοι σε μια άποψη ελευθερίας του ατόμου χωρίς ελέγχους έχουν οδηγηθεί στην πιο ακραία πολιτική σε σχέση με την ασυδοσία του κεφαλαίου απέναντι στη εργασία. Με βάση όμως την ίδια αντίληψη είναι από τις πιο προωθημένες πολιτικές δυνάμεις σε σχέση με θέματα όπως τα ατομικά δικαιώματα. Η συνισταμένη όμως της πολιτικής τους τους οδηγεί σε ένα σημείο του πολιτικού φάσματος μεταξύ δεξιάς και ακροδεξιάς. Η ενδεχόμενη κυβερνητική συνεργασία των φιλελεύθερων με τους χριστιανοδημοκράτες της Μέρκελ στην Γερμανία θεωρείται ως μια επικείμενη στροφή της γερμανικής κυβέρνησης κι άλλο προς τα δεξιά.

Ας μην προσπαθεί λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ            να ψάχνει μέσα στον υπόνομο των αντικοινωνικών και αντιπατριωτικών του μέτρων να βρει την παλιά  κονκάρδα της αριστεράς, να την ξεπλύνει με χλωρίνη από τα περιττώματα, να βάλει κολόνια, να την γυαλίσει και να τη φορέσει σαν παγόνι ο Τσίπρας στο πέτο του.

Δεν είναι μόνο αυτό. Στην πραγματικότητα όπως κατανοούν οι περισσότεροι άλλα είναι τα ζωτικά ενδιαφέροντα του ΣΥΡΙΖΑ από την θέσπιση των δικαιωμάτων καθαυτόν. Τρεις είναι οι στόχοι: πρώτο, ο αποπροσανατολισμός της ημερήσιας διάταξης της πολιτικής ζωής από τα καυτά λαϊκά προβλήματα. Δεύτερο, η υπενθύμιση που είπαμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι δήθεν αριστερά και τρίτο, η στερέωση της μνημονιακής δικομματικής πόλωσης.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Μητσοτάκης γίνεται ακριβώς η ηχώ του Τσίπρα. Συμφωνεί και στους τρεις ακριβώς στόχους. Πρώτο, να αποπροσανατολιστεί η συζήτηση γιατί ο ίδιος δεν έχει καμία εναλλακτική λύση σε σχέση με τα ζητήματα της Τρόικα. Δεύτερο. να γίνει η υπενθύμιση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι όντως αριστερά, ώστε να διευρύνει η ΝΔ την πολιτική της βάση και στο χώρο του κέντρου. Τρίτο, να ενισχυθεί ο πολωτικός μνημονιακός δικομματισμός, πριν αναδειχθεί κάποια νέα δύναμη που θα μπορέσει να συσπειρώσει τον κόσμο σε μια πολιτική ρήξης με την Ευρωζώνη και το  ΔΝΤ και να προβάλει μια πραγματική εναλλακτική λύση οικονομικής ανασυγκρότησης και κοινωνικής δικαιοσύνης.

Γι΄ αυτό ακριβώς βλέπουμε σε αυτές τις περιστάσεις να δίνονται ηρωικές δήθεν μάχες ανάμεσα στους δυο αυτούς πολιτικούς αρχηγούς οι οποίοι στηρίζονται στην ουσία στην ίδια πολιτική βάση. Αυτή η διαδικασία όμως την οποία έχει πυροδοτήσει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κάνει τόσο καλό όσο θέλει να δείξει στα ίδια τα δικαιώματα που τελικά υπερψηφίζονται από την βουλή. Ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει να πολώσει τα πράγματα, να τα οδηγήσει σε μια ακραία αντιπαράθεση, σε μια άγρια κοκορομαχία. Έτσι στενεύει όσο είναι δυνατό την κοινωνική συναίνεση γύρω από τέτοια ζητήματα και τα δικαιώματα είναι εντελώς εύθραυστα με μια άλλη κυβέρνηση. Μια πολιτική δύναμη, που θα ενδιαφερόταν για τις ελευθερίες αυτές ως πραγματικό στόχο κι όχι ως φθηνό εργαλείο για το δικό της ιδιοτελές κομματικό όφελος, θα προσπαθούσε να διευρύνει όσο μπορεί την κοινωνική βάση, να κερδίσει όσες και όσους είναι παγιδευμένοι σε αντιδραστικές απόψεις, να αποδειχθεί ηγεμονική σε μια επί της ουσίας συζήτηση.

Όσα μέτρα λοιπόν και να πάρει ο ΣΥΡΙΖΑ, το προπατορικό αμάρτημα της προδοσίας του λαού έχει γίνει και συνεχίζει να επαναλαμβάνεται κατά συρροή καθημερινώς.  Η κόλαση λοιπόν της λαϊκής τιμωρίας τον περιμένει.

Διαβάστε περισσότερα...

Το ολοκαύτωμα, του Νίκου Μαρκέτου

11.Το ολοκαύτωμα

Το ολοκαύτωμα είναι η πρώτη συστηματική και βιομηχανοποιημένη γενοκτονία της ανθρώπινης ιστορίας, σε μια άνευ προηγουμένου μαζική κλίμακα.  Θύματα υπήρξαν κατά κύριο λόγο Εβραίοι, αλλά και Σλάβοι, κομμουνιστές, ομοφυλόφιλοι, ψυχασθενείς.

Ο  Braudrillard χαρακτηρίζει το ολοκαύτωμα:

…Kρύο γεγονός τραγικό αλλά κρύο, το πρώτο σημαντικό φαινόμενο των ψυχρών συστημάτων, των συστημάτων ψύξης, των συστημάτων αποτροπής και εξόντωσης που θα εφαρμοσθούν σε άλλες μορφές (συμπεριλαμβανομένου του ψυχρού πολέμου κ.λπ.) και σε σχέση με τις ψυχρές μάζες.

Baudrillard-Simulacra_and_Simulation

Στο ολοκαύτωμα υπό τον συντονισμό των SS, με οδηγίες από την ανώτατη ηγεσία του ναζιστικού κόμματος, κάθε σκέλος της γραφειοκρατίας της Γερμανίας ασχολήθηκε τόσο με την υλικοτεχνική υποστήριξη όσο και με τη τέλεση της μαζικής δολοφονίας.

Η γενοκτονία διεξήχθη σταδιακά με την χρήση των ειδικών παραστρατιωτικών ομάδων (Einsatzgruppen) που δολοφονούσαν σε μαζικούς πυροβολισμούς και των στρατοπέδων εξόντωσης όπου τα θύματα εξοντώνονταν μεθοδικά στους θαλάμους αερίων.  Η πολιτική της εξόντωσης ονομάστηκε "Τελική Λύση " (Endlosung).

Το Ολοκαύτωμα δεν ήταν μια παράλογη διαρροή των μη-ακόμη πλήρως εξαλειφθέντων καταλοίπων της αρχαϊκής βαρβαρότητας, ένα λυπηρό παράδειγμα αυτού που μπορεί να κάνει μια αχαλίνωτη έμφυτη ανθρώπινη επιθετικότητα, στο κατά τα άλλα υγιές σώμα της πολιτισμένης κοινωνίας, αλλά αποκαλύπτει ένα άλλο πρόσωπο της ίδιας σύγχρονης κοινωνίας, της οποίας το άλλο, πιο οικείο, πρόσωπο θαυμάζουμε. Είναι το επιστέγασμα της διαδρομής του ναζιστικού καθεστώτος και έσχατη συνέπεια της τεχνοκρατικής και γραφειοκρατικής λογικής. Στην μαζική δολοφονία του Ευρωπαϊκού Εβραϊσμού αξιοποιήθηκαν τα τεχνολογικά επιτεύγματα της βιομηχανικής κοινωνίας, και τα οργανωτικά επιτεύγματα μιας γραφειοκρατικής κοινωνίας (Bauman Z., 1989).

Ο αιτιολογικός μύθος βαθιά εδραιωμένος στην αυτοσυνείδηση της δυτικής κοινωνίας μας είναι η ηθικά ανυψωτική ιστορία της ανθρωπότητας που αναδύεται από την προ-κοινωνική βαρβαρότητα.  Το ολοκαύτωμα αποκαλύπτει την σκοτεινή πλευρά του δυτικού πολιτισμού που είναι  δουλεία, πόλεμοι, εκμετάλλευση και στρατόπεδα θανάτου. Στην εποχή μας οι αγριότητες, όπως και οι περισσότερες άλλες πτυχές του κόσμου μας, χορηγούνται πιο αποτελεσματικά από ποτέ. Δεν έπαψαν και δεν θα πάψουν να υπάρχουν. Τόσο η δημιουργία όσο και η καταστροφή αποτελούν αναπόσπαστες πτυχές αυτού που ονομάζουμε πολιτισμό (Bauman Z., 1989).

 Η τελική λύση (Endlosung) μας θυμίζει πόσο ηθικά τυφλή είναι η γραφειοκρατική επιδίωξη της αποδοτικότητας. Σύμφωνα με τον Karl Schleuner, ο «Χίτλερ έθεσε τον στόχο του ναζισμού»: «να απαλλαγούμε από τους Εβραίους και κυρίως να φτιάξουμε την επικράτεια του Reichjudenfrei (Ραϊχ χωρίς Εβραίους)"- χωρίς όμως να διευκρινίζει πώς αυτό θα επιτευχθεί. » Μόλις ο στόχος είχε τεθεί, η γραφειοκρατία ανέλαβε την εκτέλεση του με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο.

Στην γραφειοκρατική κουλτούρα «αντικειμενική» εκτέλεση των επιχειρήσεων σημαίνει κατά κύριο λόγο την εκτέλεση των επιχειρήσεων σύμφωνα με μετρήσιμους κανόνες και «χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα πρόσωπα» (Gerth H. Mills 1970)

Δεν υπάρχει τίποτα σ’ αυτήν την περιγραφή που να εγγυάται την αμφισβήτηση του γραφειοκρατικού ορισμού του Ολοκαυτώματος είτε ως απλή παρωδία της αλήθειας είτε ως εκδήλωση μίας ιδιαίτερα τερατώδους μορφής κυνισμού.

Σε κανένα σημείο της μακρόχρονης και βασανιστικής εκτέλεσης του, το Ολοκαύτωμα δεν ήλθε σε σύγκρουση με τις αρχές του ορθολογισμού. Η «τελική λύση» δεν συγκρούστηκε σε κανένα στάδιο με την ορθολογική επιδίωξη αποτελεσματικής και βέλτιστης υλοποίησης στόχων.

Αυτή η κατάσταση των πραγμάτων είναι ανησυχητική  στην συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι καμία από τις κοινωνικές συνθήκες που κατέστησαν δυνατό το Άουσβιτς δεν εξέλειπε αληθινά, και δεν έχουν ληφθεί αποτελεσματικά μέτρα για την αποτροπή τέτοιων πιθανοτήτων και αρχών από τη δημιουργία καταστροφών που μοιάζουν με το Άουσβιτς (Bauman Z., 1989).

Διαβάστε περισσότερα...

Κι όμως Ισπανία και Καταλονία έχουν διάλογο...

Κι όμως Ισπανία και Καταλονία έχουν διάλογο...

Οι γυναίκες Δήμαρχοι Μαδρίτης και Βαρκελώνης υπερασπίστηκαν το "διάλογο" για την Καταλωνία απέναντι στην "καταστολή" του Rajoy

Οι δύο γυναίκες δήμαρχοι της Μαδρίτης και της Βαρκελώνης, Manuela Carmena και Ada Colau, παρευρισκόμενες στην εκπομπή  'El Intermedio' του καναλιού Sexta TVστις 19 Σεπτεμβρίου, εξέφρασαν την πεποίθηση τους ότι υπάρχει ακόμα χρόνος για την εξεύρεση λύσης με έναν άνευ όρων διάλογο για την επίλυση της κατάστασης που δημιουργήθηκε στην Καταλονία πριν από το δημοψήφισμα της 1ης Οκτώβρη (1-Ο) και ισχυρίζονται ότι «πρέπει να το αναλάβουν και να το οδηγήσουν σε μια πολιτική λύση ". Και οι δύο επιβεβαίωσαν την κοινή δέσμευσή τους να βρουν μια λύση και την κοινή τους θέληση να «εξαπλωθούν οι ελπίδες και να αποδειχθεί ότι αυτό το πρόβλημα μπορεί να λυθεί».

Με τον ήρεμο και εγκάρδιο τόνο που επικράτησε σε όλη τη διάρκεια της συνομιλίας τους πολλοί πολίτες προσδιόρισαν την κοινή εμφάνισή τους σαν "υποδειγματική" και «ως μοντέλο που τους εμπνέει».

Διάλογος πάνω απ 'όλα

Η δήμαρχος της Μαδρίτης Manuela Carmena προέβλεψε ότι «η 1η Οκτωβρίου θα είναι μια καταστροφή, διότι είναι μια συσσώρευση των λαθών», αφού το δημοψήφισμα δεν είναι ούτε νόμιμο ούτε συνταγματικό, καθώς ανεστάλη από το Συνταγματικό Δικαστήριο. "Αυτό υπαγορεύει ότι το αποτέλεσμα θα είναι κακό και θα υπάρξει μια κατάσταση στην οποία κανείς δεν θα κερδίσει, γι 'αυτό ο διάλογος είναι τόσο σημαντικός", πρόσθεσε η Carmena.

Κρίσεις για την "καταστολή" της κυβέρνησης Rajoy

Η Camena θεωρεί ότι μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει αυτή την κατάσταση μόνο με την καταστολή "είναι μια αποτυχία, σπάει τις γέφυρες και τις σχέσεις". «Θα είναι ένας αγώνας που θα τελειώσει  0-0 προκαλώντας  πόνο για όλους», όταν «αυτό που πρέπει να κάνουμε δεν είναι να σπάσουμε τους δεσμούς, δεν έχει νόημα. Θα πρέπει να οικοδομήσουμε»  δήλωσε η Carmena.

Ο δήμαρχος της Βαρκελώνης, Ada Colau, προέβλεψε ότι την 1η Οκτωβρίου «κάτι θα συμβεί» και πρόσθεσε ότι «μεταξύ του δημοψηφίσματος και του τίποτα, σίγουρα θα υπάρξει μια πολύ μεγάλη κινητοποίηση».

Η Colau ήταν πολύ επικριτική για τις ενέργειες της Πολιτικής Φρουράς και της Εισαγγελίας, " είναι κάτι που πολλοί πιστεύαμε ότι δεν θα το βλέπαμε." Η δήμαρχος θεώρησε ότι αυτό το μέγεθος της  "καταστολής" από την πλευρά της κυβέρνησης του Λαϊκού κόμματος- ΡΡ προκαλεί την κινητοποίηση. Πιστεύει ότι αυτό το είδος ενεργειών είναι "κακό για τη δημοκρατία και για όλη την Ισπανία".

Δεν καταλαβαίνω τον Rajoy

Όσον αφορά στις δηλώσεις του πρωθυπουργού, Mariano Rajoy, ότι αναγκάζεται να κάνει κάτι που δεν θέλει να κάνει, η Colau είπε: «Δεν καταλαβαίνω τη φράση» γιατί στην πολιτική πρέπει  κάποιος να εργάζεται για να κάνει το καλύτερο δυνατό και να προσπαθεί να κάνει ότι θέλει να επιτύχει. Κατά τη γνώμη της, «το δημοψήφισμα που χρειάζεται η Καταλονία δεν πρόκειται να λάβει χώρα και εάν γίνει η ψηφοφορία δεν νομίζω ότι θα υπάρξει αποτέλεσμα που να μπορεί να θεωρηθεί δεσμευτικό».

Η Colau προσθέτει ότι σύμφωνα με το αποτέλεσμα η πιθανή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας θα ήταν παράλογη, γιατί  αυτή «πρέπει να αναγνωριστεί» και υποστηρίζει ότι «είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να γίνει αν δεν είναι συμφωνημένο το  δημοψήφισμα με Σύμφωνο». «Η μονομερής απόφαση του δημοψηφίσματος δεν είναι επιτυχής κυρίως γιατί δεν είναι αποτελεσματική, αλλά και γιατί θα αμφισβητηθεί από πολλούς ανθρώπους που είναι υπέρ του δικαιώματος να αποφασίσουν, μέσω ενός συμφωνημένου δημοψηφίσματος οι οποίοι δεν αντιπροσωπεύονται με αυτόν τον τρόπο», λέει ο δήμαρχος της Βαρκελώνης.

Παρόλα αυτά, πιστεύει ότι η κινητοποίηση του δημοψηφίσματος της 1-O θα είναι νόμιμη για "να διεκδικήσει κάτι που διεκδικείται με ειρηνικό, δημοκρατικό και υποδειγματικό τρόπο, κάτι για το οποίο δεν έχει λάβει απάντηση από την κυβέρνηση του κράτους".

"Η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη θέλουν να είναι μαζί"

«σκέφτηκα ότι θα ήταν πολύ ωραίο οι δύο δήμαρχοι των δύο μεγαλύτερων πόλεων σε εθνικό επίπεδο, Μαδρίτης και Βαρκελώνης, να ερχόμασταν μαζί για να δείξουμε ότι, αν και σε ορισμένα πράγματα συμφωνούμε και σε άλλα όχι  μπορούμε ωστόσο να κάνουμε διάλογο. Πρόκειται για δύο πολύ σημαντικές πόλεις και οι δύο θέλουν να είναι μαζί» είπε η Δήμαρχος της Μαδρίτης.

Ο δήμαρχος της Μαδρίτης, Manuela Carmena, εξηγεί ότι «ήταν μια μεγάλη έκπληξη» η απαγόρευση με δικαστική πράξη στη Μαδρίτη του δημοψηφίσματος της  1-Ο στην Καταλωνία, επειδή «αυτή η απόφαση είναι λανθασμένη. Αυτός είναι ο λάθος δρόμος, όταν βλέπουμε έναν άνθρωπο που σκέφτεται διαφορετικά πρέπει να τον ακούμε γιατί  βρισκόμαστε  σε μια δημοκρατία ".

 Και  Τι είναι η δημοκρατία; η δήμαρχος της Μαδρίτης αφιέρωσε λίγα λεπτά μιλώντας  για τη δημοκρατία: «Η δημοκρατία είναι το να ακούς, είναι το να σέβεσαι το διαφορετικό, δεν είναι  απλώς ένα σλόγκαν».

Η Ada Colau ανέλυσε επίσης το καταλανικό δημοψήφισμα και εξέφρασε την απογοήτευσή της ότι "οι ακραίες θέσεις τείνουν να δημιουργούν έναν αποκλεισμό όπου οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αισθάνονται άνετα ή /και δεν ταυτίζονται με αυτές ". Επιπλέον, πρότεινε « να κάνουμε την πολιτική γυναικεία υπόθεση και να κατεβάσουμε την τεστοστερόνη», θυμίζοντας μας την απόφαση των γυναικών να σταματήσουν τον πόλεμο και να ξαναφέρουν την ειρήνη στον τόπο τους, όπως περιγράφει στην Λυσιστράτη ο Αριστοφάνης . Τόσο η Colau όσο και η  Carmena υπερασπίστηκαν  την αδελφοσύνη  που υπάρχει μεταξύ Καταλωνίας και Μαδρίτης «ορισμένοι ομιλητές έχουν την τάση να ταυτίζουν την Ισπανία με την κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος, αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο λάθος», δήλωσε η δήμαρχος της Βαρκελώνης.

Η συνομιλία μεταξύ των δύο γυναικών δημάρχων εξέπληξε θετικά πολλούς τηλεθεατές που αποτύπωσαν  τις εντυπώσεις τους στο Twitter, για την "ορθή λογική κρίση " και την "εγκαρδιότητα" τους.

Διαβάστε περισσότερα...

Μια ακόμη ιστορία επιτυχίας για τον Αλέξη, του Γ. Ανδρουλιδάκη

ΜΙΑ  ΑΚΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ  ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΛΕΞΗ

Του Γιάννη Ανδρουλιδάκη*

            Όλες οι μνηνονιακές κυβερνήσεις  είχαν ανάγκη από ένα ευχάριστο  αφήγημα. Ήθελαν  να παρουσιάσουν  ένα successstory, όπως είχε πει ο κ. Σαμαράς, σαν αντίβαρο στην βάρβαρη κοινωνική πολιτική  που εφάρμοζαν. Μάταια όμως. Το περιεχόμενο των επιτυχιών τους ήταν τόσο μικρό και ασήμαντο  που δεν κατόρθωσαν να πείσουν  την κοινωνία. Τη λογική αυτή  ακολουθεί  και ο κ.  Τσίπρας. Σε κάθε ευκαιρία,  που του δίνεται, διηγείται  τα δικά του κατορθώματα,  τα οποία, όμως,  γρήγορα ξεθωριάζουν.  Σε μια περίπτωση  από τις πολλές π.χ. ,  όπου  μοιράστηκαν ψίχουλα από το  πλεόνασμα  και αυτό  βαφτίστηκε  13η σύνταξη, η αφήγηση έκλεισε με  ταπεινωτική συγνώμη στους θεσμούς  και με τη δέσμευση ότι στο μέλλον δε θα ξαναγίνουν  μονομερείς ενέργειες. Αποδείχτηκε για μια ακόμη φορά  ότι ιστορίες με καλό τέλος δεν υπάρχουν στα μνημόνια.

            Πρόσφατα από τη 2η σύνοδο Thessaloniki Summit , που διοργάνωσε ο ΣΒΒΕ, ο πρωθυπουργός  έστειλε άλλο ένα μήνυμα επιτυχίας.  «Η χώρα πέρασε σε διαφορετική εποχή», τόνισε και αναφέρθηκε στο θετικό momentum στο οποίο βρίσκεται η οικονομία. Επισήμανε,  επίσης,  ότι το πρόγραμμα θα  ολοκληρωθεί  στην ώρα του και το τρέχον έτος θα τελειώσουμε με τα μνημόνια. Ειλικρινά , αν τον άκουγε κάποιος,  ο οποίος δε ζει στη χώρα, θα πίστευε ότι εδώ γίνονται οικονομικά και πολιτικά  θαύματα. Αν, ωστόσο, ήταν  κάτοικος αυτού του τόπου θα αναρωτιόταν αν ο κ. Τσίπρας συνεχίζει την πολιτική απατεωνιά ή αν  έχει επαφή με την πραγματικότητα.  Γιατί με την ανεργία να καλπάζει, τη χώρα να έχει ξεπουληθεί στους ξένους, την ανασφάλιστη εργασία να βρίσκεται στα ύψη, την κοινωνία να βουλιάζει στη φτώχεια και στο αδιέξοδο, τους πολίτες να  αδυνατούν να πληρώσουν τους κεφαλικούς φόρους,  τους πλειστηριασμούς  να είναι στην ημερήσια διάταξη για ποια αλλαγή σελίδας  να μιλήσουμε; Γιατί  και στην περίπτωση που  δεχτούμε  ότι η χώρα βγαίνει από τα μνημόνια αύριο το πρωί, δε θα βρίσκεται σε επιτροπεία ως το 2060 και  η οικονομική πολιτική δε  θα υπαγορεύεται από το εξωτερικό;   Αυτή η θεσμοθέτηση της διαρκούς λιτότητας δε έγινε με τη δική του συγκατάθεση και υπογραφή;  Γιατί δεν αφηγείται  αυτό τον  πολιτικό  «άθλο» που του ανήκει εξ ολοκλήρου;

            Ο πρωθυπουργός, εντούτοις, δεν έμεινε εδώ. Μίλησε για την ανάπτυξη και τις επενδύσεις  που όλο έρχονται και όλο ξεστρατίζουν. Μάλιστα συνταγογράφησε  το κατάλληλο φάρμακο.  «Αυτοπεποίθηση και μέγιστη εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας», είπε.   Αναρωτιέμαι  σε ποια  ανάπτυξη αναφέρεται και ποιες επενδύσεις ονειρεύεται.  Σε εκείνες  των απλήρωτων εξάμηνων δοκιμαστικών συμβάσεων ή σε αυτές της μαύρης εργασίας, των ημερομισθίων πείνας και των μεσαιωνικών συνθηκών δουλειάς; Σε επενδύσεις  ασυδοσίας και καταστροφής του περιβάλλοντος τύπου  Σκουριών Χαλκιδικής  ή σε ληστρικές  συμβάσεις  κατηγορίας  Fraport με απαίτηση πανωπροικιών;  Ποιο  είναι το επενδυτικό του όραμα;  Οι φαραωνικές κατασκευές και οι ουρανοξύστες  που θα υψωθούν  στο Ελληνικό «ομορφαίνοντας» ακόμη περισσότερο το αστικό  αττικό τοπίο;

            Όχι, ο κ. Τσίπρας  δε μίλησε για τη μόλυνση του Σαρωνικού και το λαθρεμπόριο καυσίμων που γίνεται φανερά κάτω από τη  μύτη του λιμενικού.  Θα ήταν, εξάλλου, απρέπεια να δυσαρεστήσει το ακροατήριο του ( βιομήχανοι γαρ). Αυτούς θα τους καταγγείλει,  όταν θα απευθυνθεί στους κομματικούς υποστηρικτές του για να χαϊδέψει τα αυτιά τους και να αποδείξει ότι παραμένει αριστερός.  Ο πρωθυπουργός  έχει εμπεδώσει την τακτική του λαϊκισμού  και την προσαρμόζει, όπου χρειαστεί.  Κοροϊδεύει, εξαπατά συστηματικά και συμπεριφέρεται σαν κόθορνος. Η χώρα λεηλατείται  και η κοινωνία μαστιγώνεται με τις ευλογίες του. Γι αυτό είναι επιτακτική ανάγκη να  ηττηθεί η πολιτική αυτή από  όχι από δεξιά αλλά από αριστερά. Από ένα  μέτωπο ανατροπής  το οποίο θα προέλθει  από τη συνεργασία   πατριωτικών  και αριστερών δυνάμεων  και από  συλλογικότητες και άλλες κινήσεις των ενεργών πολιτών , το οποίο  θα μιλήσει με τη γλώσσα της  υπευθυνότητας και της αλήθειας στον ελληνικό λαό  με τη στήριξη του οποίου θα ανοίξει ένα άλλο δρόμο και θα αναλάβει την τεράστια ευθύνη να βγάλει τη χώρα από την κρίση θέτοντας τέλος στα μνημόνια και στις απατηλές αφηγήσεις  των σωτήρων της χώρας.

*εκπαιδευτικός στο 6ο Λύκειο Καλαμάτας

Διαβάστε περισσότερα...

Τσε Γκεβάρα : Μισός αιώνας από τον θάνατό του

Τσε Γκεβάρα : Μισός αιώνας από τον θάνατό του

50 χρόνια κλείνουν σήμερα από τη μέρα του 1967 που ο Τσε Γκεβάρα σκοτώθηκε στη Βολιβία, όπου είχε πάει μετά την θητεία του ως υπουργός στην Αβάνα και μετά από την πολύμηνη παρουσία του σε αφρικάνικες χώρες. Στην Ελλάδα, λίγους μήνες μετά την εγκαθίδρυση της δικτατορίας των συνταγματαρχών, η αριστερή νεολαία έκανε το πένθος της μοναχικά ή σε μικρές παρέες.

Με βάση λοιπόν την επέτειο αυτή και InMemoriamδημοσιεύουμε την  πρώτη συνέντευξη του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα στην αμερικανική τηλεόραση δόθηκε στην εκπομπή “Issues and Answers” του τηλεοπτικού δικτύου ABC. Η ανταποκρίτρια  LisaHoward (στη φωτογραφία) ταξίδεψε στην Αβάνα την άνοιξη του 1964 όπου συνάντησε τον τότε υπουργό βιομηχανίας της επαναστατικής κυβέρνησης της Κούβας. Παρακάτω παρατίθεται, μεταφρασμένα στα ελληνικά, τα πρακτικά της συνέντευξης, με τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις όπως ακριβώς δόθηκαν στη δημοσιότητα απ’ το τηλεοπτικό δίκτυο.

22 Μαρτίου 1964. 


Ερώτηση: Πόσο σοβαρά επηρεάζει την κουβανική οικονομία ο αποκλεισμός (εμπάργκο) των ΗΠΑ;


ΓΚΕΒΑΡΑ: Δε μπορώ να σας δώσω συγκεκριμένη εικόνα των επιπτώσεων που ο οικονομικός αποκλεισμός έχει επιφέρει στην Κούβα και, είτε το πιστεύετε η όχι, το εμπάργκο έχει και καλές και αρνητικές επιπτώσεις. Στις καλές [επιπτώσεις] είναι η ανάπτυξη της εθνικής επίγνωσης και του αγωνιστικού πνεύματος του κουβανικού λαού σε μια προσπάθεια να ξεπεράσει το γεγονός ότι [στο παρελθόν] κάθε μηχάνημα στην Κούβα ήταν κατασκευασμένο στις ΗΠΑ και πως το νησί είχε καταστεί σκουπιδότοπος μεταχειρισμένων αμερικανικών μηχανημάτων, με το αζημίωτο, κάτι που έχει διακοπεί τώρα. Αν το αναλογιστείτε αυτό μπορείτε να καταλάβετε τι έχει επιφέρει το εμπάργκο και την προσπάθεια που απαιτείται για να το αντιμετωπίσουμε. Δε μπορώ να σας δώσω στατιστικά στοιχεία. Δεν τα γνωρίζω. Αλλά ασφαλώς ο αποκλεισμός έχει επιφέρει σοβαρές δυσκολίες. Την ίδια όμως στιγμή, έχει αποτελέσει ένα καλό μάθημα για μας. Μας έμαθε πως να διαχειριστούμε την οικονομία μας στο μέλλον. 

Ερώτηση: Η Ρωσία ενισχύει με μεγάλα χρηματικά ποσά στην κουβανική οικονομία κάθε μέρα. Τι θα συνέβαινε στην οικονομία του νησιού εάν αυτή η βοήθεια σταματούσε ξαφνικά;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Αυτές οι δηλώσεις περί “καθημερινής” οικονομικής βοήθειας είναι, πιστεύω, χαρακτηριστικό του αμερικανικού τρόπου σκέψης και του πως αντιλαμβάνεστε την έννοια της επένδυσης. Θα μπορούσε, πράγματι, να αντικατοπτρίζει περίπου του πως αντιλαμβάνονται οι αμερικανοί την “οικονομική βοήθεια”. Η αμερικανική βοήθεια στις χώρες της Νότιας Αμερικής τελικώς στράφηκε ενάντια στα κράτη που λάμβαναν τη βοήθεια αυτήν. Στην δική μας περίπτωση έχει υπάρξει αυτό που θα αποκαλούσαμε “οικονομική βοήθεια”, όπως η διαγραφή συγκεκριμένων εμπορικών χρεών, η χορήγηση μακροπρόθεσμων δανείων, σε μια καθαρά εμπορική βάση. Όσο για τα υπόλοιπα, έχουμε την φυσιολογική, φυσική εμπορική σχέση μεταξύ δύο χωρών. Οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον ο κύριος πελάτης εισαγωγών-εξαγωγών της Κούβας. Είναι η Σοβιετική Ένωση. Τώρα εάν, με την ερώτηση σας, θέλετε να σας πω τι θα συνέβαινε εάν η σοβιετική οικονομική βοήθεια σταματούσε, τότε μπορώ να σας απαντήσω πως η ζωή της χώρας θα παρέλυε επειδή, για παράδειγμα, το πετρέλαιο μας, όλο το πετρέλαιο που έχουμε, σχεδόν τέσσερα εκατομμύρια τόνοι, εισάγονται απ’ την Σοβιετική Ένωση – αλλά αυτό δεν συνιστά βοήθεια. Αποτελεί εμπορική σχέση ανταλλαγής στη βάση της πλήρους ισότητας και πληρώνουμε γι’ αυτήν με ζάχαρη και άλλα προϊόντα. 

Ερώτηση: Θα κάνατε μια εκτίμηση για το πόσο επιτυχημένος έχει αποδειχθεί ο οικονομικός αποκλεισμός εκ μέρους των Ηνωμένων Πολιτειών;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Νομίζω ότι σχεδόν με καλείτε να διαρρεύσω απόρρητες πληροφορίες. Έχουμε αναγνωρίσει την σημασία του οικονομικού αποκλεισμού, αλλά έχουμε επίσης δηλώσει πως το εμπάργκο δεν πρόκειται να μας εμποδίσει να αναπτυχθούμε. Κυρίως όμως είναι δύσκολο να είμαι σαφής αναφορικά με αυτό και ούτε είναι σωστό. Σε τελική ανάλυση, ασχέτως των καλών σας προθέσεων, είμαστε ακόμη εχθροί. Και ο εχθρός πρέπει να γνωρίζει μόνο γενικά πράγματα αναφορικά με την άλλη πλευρά. 

Ερώτηση: Η Κούβα αγόρασε πρόσφατα λεωφορεία από το Λονδίνο. Διαπραγματεύεστε για πλοία με την Ισπανία. Αντιλαμβάνομαι πως υπάρχει κάποια οικονομικού τύπου αποστολή στην Ελβετία – αποτελεί αυτό για σας βασική αλλαγή της κουβανικής οικονομίας;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Δε νομίζω. Νομίζω υπάρχει αλλαγή στην οικονομική πολιτική ορισμένων χωρών. Έχει υπάρξει μια συγκεκριμένη διάλυση της επονομαζόμενης μονολιθικής ενότητας του ελεύθερου κόσμου. Υπάρχουν περισσότερες εμπορικές σχέσεις με την Κούβα τώρα. Η εμπορική μας αντίληψη βασίζεται πάντα στις ίδιες αρχές. Με άλλα λόγια, το εμπόρευμα είναι εμπόρευμα και πρέπει να είναι ισοβαρές και για τον αγοραστή και τον πωλητή. Και σε αυτή τη βάση έχουμε εμπορικές σχέσεις με όλον τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, ακόμη και μετά την χειροτέρευση των σχέσεων μας.
Οι ΗΠΑ έχουν εξασκήσει μεγάλη πίεση προκειμένου να απαγορεύσουν την πώληση συγκεκριμένων προϊόντων σε μας και γνωρίζετε καλά τις συζητήσεις που έγιναν επειδή η Leyland [1] μας πούλησε λεωφορεία. Αλλά στην πραγματικότητα δεν είμαστε εμείς που έχουμε αλλάξει. Συγκεκριμένα στοιχεία της διεθνούς πολιτικής έχουν αλλάξει. Δε γνωρίζω εάν αυτά σχετίζονται με εμάς. Δεν το νομίζω. Δε νομίζω ότι είμαστε και τόσο σημαντικοί. 

Ερώτηση: Αισθάνεστε ότι αυτές οι αγορές (εκ μέρους της Κούβας) αποτελούν αποτυχία του οικονομικού αποκλεισμού των ΗΠΑ;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Ναι.

Ερώτηση: Σημαντική αποτυχία;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Αυτό εξαρτάται απ’ το πως επηρεάζει το αμερικανικό “εγώ”, τον εγωισμό των ΗΠΑ. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, πιστεύετε ότι οι εμπορικές σας σχέσεις με τη Δύση που υπάρχουν τώρα θα συνεχίσουν – και πιθανόν να επεκταθούν – στο προσεχές μέλλον;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Το ελπίζω. Φυσικά δεν έγκειται μόνο στις δικές μας ευχές αλλά επίσης στη θέληση των λαών με τους οποίους έχουμε σήμερα εμπορικές σχέσεις. Αλλά έχω ελπίδες πως θα συνεχιστεί και θα περάσουμε σε μια νέα εποχή αναφορικά με τις σχέσεις της Κούβας. Το γεγονός δηλαδή ότι οι χώρες της Ευρώπης έχουν αντιληφθεί την σημασία του να έχουν σχέσεις με όλες τις χώρες του κόσμου και πως η Κούβα είναι μια καλή, αξιόπιστη, σταθερή αγορά. Επομένως, όλα μας οδηγούν στο να ελπίζουμε πως αυτές οι σχέσεις θα συνεχιστούν και θα επεκταθούν στο μέλλον. Ενδιαφερόμαστε ιδιαίτερα γι’ αυτό. Έχουμε κλείσει συμφωνίες για την αγορά εργοστασιακών μονάδων με συγκεκριμένες χώρες, τη Γαλλία, τη Βρετανία, την Ιαπωνία. Αισθανόμαστε ότι στο μέλλον θα είμαστε σε θέση να κάνουμε τέτοιες συμφωνίες και με ακόμη μεγαλύτερη ασφάλεια. Διότι κατά το παρελθόν υπήρχε πάντοτε ο φόβος πως οι εμπορικές σχέσεις μπορούσαν να διακοπούν, αλλά ειδικά η Αγγλία και η Γαλλία έχουν διατηρήσει πολύ καλές σχέσεις με εμάς σε αυτόν τον τομέα. Έχουν εγγυηθεί την παροχή επιμέρους τμημάτων του εξοπλισμού που αγοράσαμε κατά την επαναστατική περίοδο.
Αυτό έχει ενισχύσει την αυτοπεποίθηση μας στην πιθανότητα να εισάγουμε νέο μηχανικό εξοπλισμό και τότε, με αυτόν τον πρώτης τάξης εξοπλισμό τελευταίας τεχνολογίας, να χτίσουμε μια ολόκληρη σειρά βιομηχανιών τις οποίες αναπτύσσουμε σήμερα. 

Ερώτηση: Τι θα συνέβαινε στην κουβανική οικονομία εάν αυτό το εμπόριο με τη Δύση διακόπτονταν ξαφνικά;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Τίποτα. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, αποδεικτικά στοιχεία απ’ το εξωτερικό δείχνουν ότι το μαρξιστικό οικονομικό σύστημα απλά δεν λειτουργεί. Δεν προσφέρει πλούσια ζωή για τους ανθρώπους. Μετά από 47 χρόνια εφαρμογής του, η Σοβιετική Ένωση δε μπορεί ακόμη να θρέψει, να στεγάσει και να ντύσει επαρκώς το λαό της. Πιστεύετε ότι είναι πιθανόν το μαρξιστικό σύστημα να μην προσφέρει τα κατάλληλα κίνητρα για την ύπαρξη υψηλού επιπέδου παραγωγικότητας;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Έχετε μια τάση να κάνετε δηλώσεις υπό τη μορφή ερωτήσεων. Και πάλι, οφείλω να διαψεύσω τη δήλωση σας και έπειτα να απαντήσω στην ερώτηση. Λέτε πως έχει αποδειχθεί ότι ο μαρξισμός, ή το μαρξιστικό σύστημα, δεν προσφέρει στους ανθρώπους αυτά που χρειάζονται για να διασφαλιστεί μια καλή ζωή. Νομίζω πως συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Εάν συγκρίνουμε το μέσο βιοτικό επίπεδο στις ΗΠΑ με αυτό άλλων χωρών τότε πρέπει πράγματι να παραδεχτούμε πως στις υπόλοιπες χώρες είναι χαμηλότερο. Όταν όμως μιλάτε για τον αμερικανικό τρόπο ζωής, και αυτόν του ελεύθερου κόσμου, πρέπει να λάβετε υπ’ όψη τα 200 εκατομμύρια ανθρώπων στη Λατινική Αμερική που πεθαίνουν της πείνας, που πεθαίνουν από αρρώστιες, που η ζωή τους δεν περνάει τα 18 χρόνια, που πεθαίνουν σε παιδική ηλικία. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι συμβάλλουν στο οικονομικό μεγαλείο των Ηνωμένων Πολιτειών οι οποίες τους εκμεταλλεύονται με τον ένα η τον άλλο τρόπο. Το ίδιο συμβαίνει στην Αφρική και συνέβη επίσης στην Ασία. Ο μαρξισμός δίνει ένα τέλος σε όλα αυτά. Την στιγμή που πολιορκούμαστε απ’ τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό δε μπορούμε να προσφέρουμε στο λαό μας όλα αυτά που θα επιθυμούσαμε, όλα αυτά που θα μπορούσαμε να παρέχουμε μέχρι τώρα. Και αυτός είναι ο βασικός λόγος που οι λαοί συνεχίζουν να αγωνίζονται για την απελευθέρωση τους. 

Ερώτηση: Όμως η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών γνωρίζει καλά τα προβλήματα στη Λατινική Αμερική και μέσω της Alianza [2] προσπαθεί πολύ σκληρά να ανυψώσει το βιοτικό επίπεδο των λαών σε όλο το ημισφαίριο. Εάν οι μεγαλοαστικές τάξεις συμφωνήσουν σε αγροτικές και φορολογικές μεταρρυθμίσεις και αν αυξηθεί το βιοτικό επίπεδο, το νόημα της κουβανικής επανάστασης δεν χάνει την σημασία του;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Ασφαλώς θα το έχανε αμέσως. Το μήνυμα της κουβανικής επανάστασης έχει νόημα επειδή ο Ιμπεριαλισμός μπορεί μόνο να προσφέρει χλιαρές μεταρρυθμίσεις οι οποίες δεν φτάνουν στη ρίζα των προβλημάτων. Εάν το σύνολο της Λατινικής Αμερικής απελευθερώνονταν απ’ την ιμπεριαλιστική επικυριαρχία, τότε ο ίδιος ο Ιμπεριαλισμός θα έρχονταν αντιμέτωπος με πολύ σοβαρά ζητήματα. 
Η βάση του Ιμπεριαλισμού είναι η κυριαρχία του στις λατινοαμερικανικές χώρες μέσω της ανισοβαρούς σχέσης, της ανταλλαγής βιομηχανικών προϊόντων για πρώτες ύλες, η υφαρπαγή θέσεων “κλειδιά” στις κυβερνήσεις μέσω εθνικών ολιγαρχιών-πιστών στα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα.
Τώρα, εάν όλα αυτά επρόκειτο να αλλάξουν, ο Ιμπεριαλισμός θα έχανε την ισχύ του. Θα αντιμετώπιζε τότε τη γενική κρίση του καπιταλιστικού συστήματος. Με άλλα λόγια, κρίση προερχόμενη απ’ την εργατική τάξη της ίδιας της πατρίδας του. Και παρ’ ότι δεν είναι τόσο άμεση απειλή στην χώρα σας τώρα, επειδή η εκμετάλλευση των εργατικών τάξεων έχει μεταφερθεί στη Λατινική Αμερική, στην Αφρική και την Ασία, η ταξική πάλη θα στραφεί σε μια τέτοια περίπτωση στο εσωτερικό των ΗΠΑ. 
Φυσικά το μήνυμα της κουβανικής επανάστασης θα έχανε όλη την σημασία του, αλλά δεν θα ήταν ούτε χρήσιμο πλέον, επειδή αυτό είναι ακριβώς [σ.μ: η ταξική πάλη] που επιθυμούμε για όλους της λαούς της Λατινικής Αμερικής – και από την στιγμή που αυτό θα είχε επιτευχθεί δεν θα υπήρχε περαιτέρω ανάγκη να διαδώσουμε το μήνυμα μας. Δεν θα είχε νόημα. 

Ερώτηση: Επομένως, συμφωνούμε στην ανάγκη για μεταρρυθμίσεις;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Αληθινές μεταρρυθμίσεις, για την πρόσβαση των λαών στην εξουσία. Τότε συμφωνούμε. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, αισθάνεστε ότι αυτό δεν μπορεί να έρθει μέσα από μια εξελικτική διαδικασία και πρέπει να έρθει μέσω της βίας και των επαναστατικών αναστατώσεων;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Αυτό, φυσικά, έγκειται στις αντιδραστικές τάξεις. Είναι αυτές που αρνούνται να παραδώσουν την εξουσία, να παραδώσουν τα ηνία της ισχύος. Οπουδήποτε οι αντιδραστικές τάξεις επιμένουν τα κρατάνε την εξουσία, πέραν της θέλησης του συνόλου, η σπίθα θα εκραγεί και θα μπορούσε να προκαλέσει πυρκαγιά σε ολόκληρη τη Λατινική Αμερική και οι λαοί θα έρθουν στην εξουσία. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, από την επιτυχία της επανάστασης μέχρι τώρα, η κουβανική οικονομία, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, έχει επιδεινωθεί σε κάθε τομέα. Η βιομηχανική παραγωγή, η καλλιέργεια λαχανικών, η συγκομιδή ζάχαρης η οποία πέρυσι ήταν μειωμένη στους τρεισήμισι εκατομμύρια τόνους. Πως εκτιμάτε αυτήν την οικονομική οπισθοδρόμηση;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Λοιπόν, και πάλι η ερώτηση αυτή συνιστά δήλωση. Επομένως το πρώτο πράγμα που πρέπει να γίνει είναι η διάψευση της δήλωσης αυτής και μετά η όποια απάντηση. Λέτε ότι όλοι οι τομείς της κουβανικής οικονομίας έχουν επιδεινωθεί κατά τη διάρκεια της επαναστατικής περιόδου και σας λέω πως κάνετε λάθος. 
Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε απ’ το 1959 και θα μπορούσε να έχει αυξηθεί πολύ περισσότερο εάν δεν είχε επηρεαστεί απ’ την παραγωγή ζάχαρης η οποία, πράγματι, μειώθηκε. Η βιομηχανική παραγωγή έχει αυξηθεί με ετήσιο ρυθμό 7% και, φυσικά, χωρίς να μετράμε τη ζάχαρη. Και η αύξηση για το 1963, και οι εκτιμήσεις για το 1964, δείχνουν ακόμη υψηλότερο ρυθμό. Για το 1963, έφτασε το 10% και οι προβλέψεις για το 1964 είναι ακόμη υψηλότερες, όπως και παραγωγή ζάχαρης θα αυξηθεί επίσης. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, όταν πολεμούσατε στους λόγους της Σιέρρα Μαέστρα είχατε προβλέψει ότι η επανάσταση θα γινόταν τόσο ριζοσπαστική;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Διαισθητικά το ένιωσα. Φυσικά, η πορεία και η βίαιη ανάπτυξη της επανάστασης δε μπορούσε να προβλεφθεί. Ούτε ο μαρξιστικός-λενινιστικός χαρακτήρας αυτής μπορούσε να προβλεφθεί. 
Είχαμε μια, λίγο έως πολύ, ασαφή ιδέα για το πως θα λύσουμε τα προβλήματα που ξεκάθαρα ταλαιπωρούσαν τους χωρικούς που πολεμούσαν μαζί μας και τα προβλήματα που εντοπίσαμε στις ζωές των εργατών. Αλλά θα έπαιρνε πάρα πολύ χρόνο να σας αφηγηθώ την όλη διαδικασία μεταμόρφωσης της ιδεολογίας μας. 

Ερώτηση: Στις ΗΠΑ υπάρχει η πεποίθηση ότι ο Στρατηγός Γκεβάρα ήταν ένας εκ των πλέον ριζοσπαστών της επανάστασης και μετατόπισε (πολιτικά) τον Δρ. Κάστρο προς τα αριστερά. Αυτό που συνέβη εδώ ήταν εν μέρει ότι είχε προσχεδιάσει. Το δέχεται ή το αρνείται αυτό;

 

ΓΚΕΒΑΡΑ: Για μεγάλο διάστημα, στις ΗΠΑ και σε πολλές άλλες χώρες, μου έχουν κάνει την τιμή να θεωρούμαι ο εγκέφαλος της επανάστασης, ο ψυχρός υπολογιστής, ο αριστεριστής, η ισχύς πίσω απ’ την εξουσία. Λοιπόν, σε προσωπικό επίπεδο δεν θα με ενοχλούσε, αλλά η ειλικρίνεια μου ως επαναστάτη, η έμφυτη μετριοφροσύνη και ειλικρίνεια με οδηγούν στο να εξομολογηθώ πως ο κορυφαίος αριστερός στην Κούβα είναι ο Φιντέλ Κάστρο και πως ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις ΗΠΑ στην Κούβα είναι ο Φιντέλ και όχι εγώ. 

Ερώτηση: Στους λόφους της Σιέρρα Μαέστρα, όταν ο Φιντέλ Κάστρο δήλωσε ότι δεν είναι κομμουνιστής, πιστέψατε ότι δεν ήταν κομμουνιστής και δεν επρόκειτο να γίνει;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Γνώριζα ότι δεν ήταν κομμουνιστής, αλλά πιστεύω πως επίσης γνώριζα ότι θα γινόταν κομμουνιστής. Όπως ακριβώς ήξερα, εκείνη την στιγμή, ότι δεν ήμουν και γω κομμουνιστής αλλά θα γινόμουν ένας μέσα σε σύντομο διάστημα – και πως η φυσική συνέχεια της επανάστασης θα μας οδηγούσε όλους στο μαρξισμό-λενινισμό. Δε μπορώ να πω ότι ήταν καθαρή, συνειδητή γνώση, αλλά ήταν διαίσθηση, το αποτέλεσμα προσεκτικής εκτίμησης της συμπεριφοράς των ΗΠΑ και ο τρόπος που η χώρα σας έδρασε εκείνη την εποχή εναντίον μας και υπέρ του Μπατίστα. 

Ερώτηση: Εάν συνέβαινε κάτι στον Φιντέλ Κάστρο, ποιά πιστεύετε θα ήταν η μοίρα της κουβανικής επανάστασης και ποιός θα αναλάμβανε τα ηνία της ισχύος εδώ;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Απ’ την ερώτηση της συμπεραίνω ότι αναφέρεστε σε περίπτωση που του συνέβαινε κάτι βίαιο. Δε μπορούμε να αρνηθούμε ότι θα ήταν ένα πολύ σοβαρό χτύπημα στην κουβανική επανάσταση. Ο Φιντέλ είναι ο ηγέτης μας, αδιαμφισβήτητος και αδιαφιλονίκητος. Έχει υπάρξει ο αληθινός οδηγός μας μέσα από μια σειρά πολύ πολύ δύσκολων περιστάσεων που η Κούβα είχε να αντιμετωπίσει, και σε αυτές τις στιγμές απέδειξε το ηγετικό του ανάστημα ως διεθνούς κύρους ηγέτης. 
Δε νομίζω ότι κάποιος από εμάς έχει το ηγετικό του ανάστημα, αλλά έχουμε αποκτήσει επαναστατική εμπειρία πολεμώντας στο πλευρό του. Γίναμε αυτό που γίναμε πηγαίνοντας στο ίδιο “σχολείο” με αυτόν, ένα σχολείο κουράγιου, τόλμης, θυσίας, της αποφασιστικότητας να υπερασπιστούμε τις αρχές μας, της ανάλυσης διαφορετικών προβλημάτων. Και πιστεύω πως όλοι μαζί θα μπορούσαμε, να βαδίσουμε ακόμη και αν συνέβαινε κάτι σ’ αυτόν.
Τώρα, αναφορικά με το ποιός θα τον αντικαθιστούσε, αυτό είναι κάτι που θα έπρεπε να συζητηθεί τότε. Κανένας από μας δεν έχει αυτού του είδους την πολιτική φιλοδοξία αλλά, λογικά, ο αδελφός του Ραούλ (θα τον αντικαθιστούσε), όχι επειδή είναι αδελφός του, αλλά για τα ίδια του τα προσόντα – είναι ο αναπληρωτής πρωθυπουργός και επομένως θα ήταν ο πλέον κατάλληλος μεταξύ υμών ώστε να ακολουθήσει το ίδιο μονοπάτι της κουβανικής επανάστασης. 

Ερώτηση: Στρατηγέ Γκεβάρα, ο Δρ. Κάστρο συχνά εκφράζει την επιθυμία του να ομαλοποιηθούν οι σχέσεις μεταξύ Κούβας και ΗΠΑ. Επιθυμείτε εσείς τέτοια ομαλοποίηση των σχέσεων;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Εάν βασίζεται σε αρχές, ναι. Και πιθανόν εγώ [να το επιθυμώ] περισσότερο από κάθε άλλον επειδή η βιομηχανία είναι αυτή που πλήττεται περισσότερο απ’ τον οικονομικό αποκλεισμό. Η βιομηχανία και οι μεταφορές είναι ίσως οι τομείς της παραγωγής που έχουν πληγεί περισσότερο απ’ το εμπάργκο. Οι μεταφορές έχουν, λίγο έως πολύ, απελευθερωθεί απ’ τον αποκλεισμό αλλά όχι και η βιομηχανία και επομένως, στη βάση αρχών και πλήρους ισότητας, η ομαλοποίηση των σχέσεων θα ήταν ιδανική για μας. 

Ερώτηση: Είστε αισιόδοξος για την πιθανότητα ομαλοποίησης των σχέσεων Κούβας και Ηνωμένων Πολιτειών;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Νομίζω πως είναι δύσκολο να απαντήσω. Παρακολουθούμε. Περιμένουμε. Ετοιμαζόμαστε για όποιον δρόμο κι’ αν ακολουθηθεί, οτιδήποτε κι’ αν συμβεί. Είναι κάτι που εξαρτάται από μια σειρά περιστάσεων. Εξαρτάται απ’ το πως η αμερικανική κυβέρνηση είναι σε θέση να υπολογίσει την κατάσταση διεθνώς. Μέχρι στιγμής η κυβέρνηση σας δεν έχει δώσει σαφή εικόνα ότι γνωρίζει πως να υπολογίσει τον συσχετισμό δυνάμεων παγκοσμίως και επομένως δεν υπάρχει ξεκάθαρη ιδέα για την πλήρη ομαλοποίηση [των σχέσεων]. 

Ερώτηση: Τι θα επιθυμούσατε να κάνουν οι ΗΠΑ αναφορικά με την Κούβα;

ΓΚΕΒΑΡΑ: Είναι πολύ δύσκολο να σας δώσω σαφή απάντηση. Είναι κάπως μη ρεαλιστική, ως ερώτηση. Ίσως η πιο ειλικρινής και υποκειμενική απάντηση θα ήταν η εξής: Τίποτα. Τίποτα απολύτως. Τίποτα για μας ή εναντίον μας. Απλά να μας αφήσουν ήσυχους.

Λίζα Χάουαρντ: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ Στρατηγέ Γκεβάρα.

Υποσημειώσεις:


[1] Leyland: Βρετανική εταιρεία κατασκευής οχημάτων, λεωφορείων και τρόλλεϋ με την επωνυμία Leyland Motors. Ιδρύθηκε το 1896, εθνικοποιήθηκε το 1975 και εντάχθηκε στην εταιρεία Rover το 1986.

[2] Alianza para el Progresso: “Συμμαχία για την ειρήνη”, εμπνεύσεως του αμερικανού προέδρου Τζων Φ. Κέννεντι το 1961. Στόχος της, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, ήταν η επέκταση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Λατινικής Αμερικής.

Πηγή: American Broadcasting Corporation, Μετάφραση & Επιμέλεια: Νικόλαος Μόττας/Guevaristas.

(Πηγή για τη συνέντευξη, praxis)

Διαβάστε περισσότερα...
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Σολωμού 13, Εξάρχεια, 2ος όροφος (5μμ - 10μμ)

info@sxedio-b.gr

2108224344