Άρθρα και Τοποθετήσεις

Κίνηση 1-1-4 : Υπάρχει ακόμη χρόνος; Του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

ΚΙΝΗΣΗ 1-1- 4 : ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΚΟΜΗ ΧΡΟΝΟΣ;

του Γιάννη Ανδρουλιδάκη*

           Έχουν περάσει σχεδόν έξι μήνες από τη μέρα που η κίνηση των 1-1-4 έδωσε στη δημοσιότητα ένα κείμενο δέκα σημείων για τη Συνεργασία, την Κοινή Δράση και την Ενότητα. Μια διακήρυξη η οποία για κάθε καλοπροαίρετο αριστερό και για κάθε πολίτη που αγωνιά για το μέλλον της χώρας άνοιγε έναν εναλλακτικό δρόμο εξόδου από την κρίση. Και ενώ θα περίμενε κανείς η πρωτοβουλία αυτή να προχωρήσει και να οργανώσει, όπως αναφέρεται στο δέκατο σημείο, ευρείες συναντήσεις σε όλη τη χώρα, εξαφανίστηκε και σιώπησε. Είναι προφανές ότι κάτι σοβαρό προέκυψε.

            Οι ψηφοφόροι, οι απογοητευμένοι από το πολιτικό σύστημα και τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν στη χώρα τα τελευταία χρόνια πολίτες, εκείνοι που αναζητούν ένα άλλο δρόμο και είδαν θετικά το εγχείρημα έχουν άγνοια για τα αίτια αυτής της απουσίας και αναρωτιούνται τι ακριβώς να συμβαίνει. Δικαιολογημένα αγωνιούν, πολύ περισσότερο δε αφού δεν υπάρχει πληροφόρηση παρά μόνο φημολογία. Διαπιστώνουν με σκεπτικισμό   ότι καμιά εκδήλωση της κίνησης των 1-1-4 δεν προγραμματίστηκε, αν και βρισκόμαστε σε άτυπη προεκλογική περίοδο. Εκφράζονται , λοιπόν, ανησυχίες και πολλά ερωτήματα. Ποιες διαφωνίες εμποδίζουν, άραγε, την εξέλιξη αυτής της πρωτοβουλίας; Ποιοι, από όσους είχαν προσυπογράψει το αρχικό κείμενο, διαφωνούν σήμερα; Ποιοι την οδηγούν σε καχεξία . Γιατί δε βγαίνουν δημοσίως να εξηγήσουν τις ενστάσεις που έχουν;

            Είναι, νομίζω, ξεκάθαρο ότι χρειάζεται να δοθούν γρήγορα απαντήσεις. Να ξεκαθαρίσει το τοπίο. Να γίνει σοβαρός και καλοπροαίρετος διάλογος να ξεπεραστούν τα εμπόδια για να μην εξατμιστεί και αυτή η απόπειρα. Για να μην πέσει θύμα των μηχανισμών, των ισορροπιών και της ιδεολογικής καθαρότητας που πολλές φορές υπερισχύουν στα κόμματα και τις κινήσεις της αριστερά. Αν πάλι κάποιοι δεν επιθυμούν να ακολουθήσουν, ας προχωρήσει η κίνηση με τους υπόλοιπους που συμφωνούν. Η στασιμότητα πρέπει να γίνει αντιληπτό από όλους προσθέτει βαρίδια και δεν επιλύει προβλήματα..

            Το μέτωπο αυτό έτσι κι αλλιώς πρέπει να στηριχθεί σε στέρεες βάσεις. Νομίζω ότι το κείμενο των δέκα σημείων αποτελεί μια καλή αφετηρία. Χωράει πλατιά στρώματα της ελληνικής κοινωνία και ξεφεύγει από τον ξύλινο, τον ξεπερασμένο και απωθητικό, κυρίως, για τη νεολαία λόγο που εκφωνείται τα τελευταία χρόνια από πολιτικούς και κόμματα. Θίγει τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα και θέτει τις βάσεις για τη συσπείρωση αριστερών, πατριωτικών και άλλων δυνάμεων . Ένα κείμενο που μπορεί να ενώσει και να εμπνεύσει. Για όλους αυτούς και για πολλούς άλλους λόγους χρειάζεται εξ αρχής να ξεκαθαριστεί ότι το μέτωπο δεν έχει ευκαιριακό χαρακτήρα, ούτε διακατέχεται από το άγχος μια πρώτης ενδεχόμενης εκλογικής αποτυχίας. Χτίζεται για να πάει μακριά και δημιουργείται για να μείνει. Αν ο στόχος του είναι καθαρά εκλογικός , τότε και η πολιτική του ζωή θα είναι βραχύβια ,   θα αποτύχει και θα απογοητεύσει γι΄ αυτό σε μια τέτοια περίπτωση καλύτερα να μη δημιουργηθεί.

            Σε καιρούς κινηματικά δίσεκτους, που η χώρα κατασπαράσσεται από τους δανειστές, που βρίσκεται σε πολυεπίπεδη και βαθιά κρίση(οικονομική, πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική), που η δημοκρατία έχει δεχτεί αλλεπάλληλα και καίρια χτυπήματα, με το λαό ταπεινωμένο και την κοινωνία να παραμιλά και να αναζητά διέξοδο είναι τουλάχιστον απογοητευτικό οι δυνάμεις εκείνες, μικρές ή μεγάλες, οι οποίες προτείνουν παραπλήσιους εναλλακτικούς δρόμους για την έξοδο από την κρίση να μη μπορούν να συνεννοηθούν σε βασικά ζητήματα. Η εικόνα που εμφανίζουν οδηγεί τους ψηφοφόρους στο να επιλέξουν παλαιές και δοκιμασμένες πολιτικές και τους στέλνει στην αγκαλιά της ΝΔ και του ΚΙΝΑΛ και δυστυχώς ακόμη χειρότερα της ακροδεξιάς. Οι στιγμές είναι κρίσιμες και καθένας ας αναλάβει τις ευθύνες του. Ούτε οι πολίτες, ούτε η ιστορία θα δικαιολογήσουν τρικλοποδιές και τακτικισμούς, κοντόφθαλμες πολιτικές και μικρόψυχους ανθρώπους.

*εκπαιδευτικός στο 5ο ΓΕΛ Καλαμάτας

Διαβάστε περισσότερα...

Ο κρυμμένος θησαυρός των προσφύγων. Του Άντριου Λέον Χάννα

Ο κρυμμένος θησαυρός των προσφύγων

Του Άντριου Λέον Χάννα

Ο συγγραφέας είναι συνιδρυτής του DreamxAmerica μιας πρωτοβουλίας για την στήριξη των παραγωγικών ευκαιριών των προσφύγων στις ΗΠΑ στα πλαίσια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ. Προκαλώντας μεγάλη έκπληξη, το βιβλίο του «25 εκατομμύρια Σπινθήρες», που αναφέρεται στις παραγωγικές δυνατότητες που έχουν οι πρόσφυγες, πήρε πριν δύο μέρες το ετήσιο βραβείο των FinancialTimes σε νέο συγγραφέα που το βιβλίο του σχετίζεται με την επιχειρηματικότητα. Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από την έκθεση που είχε κάνει ο συγγραφέας για την υποψηφιότητα του βιβλίου του.

«Εδώ, στο μεγαλύτερο στρατόπεδο προσφύγων παγκοσμίως, ζουν μερικοί από τους πιο ξεχασμένους και ευπαθείς συνανθρώπους μας. Έχοντας διαφύγει από το θάνατο και την καταστροφή, οικογένειες μοιράζονται την ζωή τους μέσα σε μικρές δομές, με την ελάχιστη τροφή και νερό. Και ακόμη λιγότερες ευκαιρίες εκπαίδευσης και ανάπτυξης. Ο πλανήτης μας είναι στο μέσο της μεγαλύτερης προσφυγικής κρίσης στην ιστορία του και στρατόπεδα σαν και αυτό του Ζαατάρι (στην Ιορδανία, τέταρτη σε μέγεθος «πόλη» της χώρας) είναι με πολλούς τρόπους χώροι απελπισίας, λόγω της έλλειψής πόρων καθώς και της βίας που οδήγησε στην δημιουργία αυτών των ιδιότυπων κοινοτήτων. Ας σκάψουμε όμως λίγο βαθύτερα, πίσω από την εικόνα του Ζαατάρι που συνήθως προπαγανδίζουν τα Μέσα Ενημέρωσης και θα βρούμε, κατά ένα αξιοθαύμαστο τρόπο, ότι οι δύσκολες συνθήκες είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας. Ένα μικρό μέρος. Ας κοιτάξουμε βαθύτερα μέσα στις ζωές των κατοίκων του Ζαατάρι και των άλλων προσφυγικών κέντρων σε όλη την υφήλιο και θα δούμε ζωντανά παραδείγματα από το πώς ο σπινθήρας της καινοτομίας – και η καθαρή χαρά που έρχεται μαζί του – είναι εξαιρετικά λαμπερός σε στιγμές που φαίνονται εντελώς σκοτεινές. Η κοινότητα των 80.000 στο Ζαατάρι μόνη της έχει γεννήσει 3000 νέες πρωτοβουλίες που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους με εμπνευσμένο επιχειρηματικό πνεύμα. Γυναίκες σαν την Ουμ που διέφυγαν από το συριακό εμφύλιο πόλεμο, και δημιούργησαν ένα κατάστημα καλλυντικών και ειδών γάμου που προσφέρουν αξιοπρέπεια και την τόσο αναγκαία χαρά στις ζωές των γειτόνων τους. Ανάλογα φαινόμενα θα αντικρύσουμε σε όλο τον κόσμο σε άλλα στρατόπεδα. όπως την Μασίκα που έφυγε από το Κονγκό, όπου ο σύζυγός της δολοφονήθηκε, και έφτασε στην Αιθιοπία όπου δημιούργησε και ανέπτυξε ένα πρωτότυπο αρτοποιείο και εστιατόριο που τροφοδοτεί την κοινότητα.

Αν οι άνθρωποι των προσφυγικών κέντρων παρουσιάζονται μονοδιάστατα ως θύματα, οι πρόσφυγες που ζούνε μέσα στις κοινωνίες των χωρών όπου έφτασαν συχνά μονοδιάστατα φωτογραφίζονται ως κακοποιοί. Ζωγραφίζονται. στην καλύτερη των περιπτώσεων, ως άχρηστα άτομα, ανίκανα να μάθουν την γλώσσα της χώρας υποδοχής και κλέφτες των θέσεων απασχόλησης. Ακόμα χειρότερα είναι όλοι τρομοκράτες που διαλύουν το παραδοσιακό ηθικό πλέγμα των ανεπτυγμένων χωρών. Η οικονομική αφήγηση επίσης για την προσφυγική κρίση στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και αλλού είναι ιδιαίτερα σκληρή και εμφανίζεται ως ένα δίλημμα ανάμεσα στην επιλογή του να θυσιαστεί η οικονομική ευημερία για χάρη της αλληλεγγύης προς τους πρόσφυγες και την επιλογή της οικοδόμησης ενός τείχους που θα τους αφήσει είτε στην άλλη πλευρά των συνόρων ή μέσα στην θάλασσα. Δεν υπάρχει τίποτα ανάμεσα σε αυτές τις δύο επιλογές, απλώς η αφήγηση αυτή είναι εντελώς ανακριβής. Πέρα από το γεγονός ότι οι πρόσφυγες σχεδόν ποτέ δεν είναι πρόξενοι των τρομοκρατικών επιθέσεων, αυτοί φέρνουν δημιουργικότητα και ιδέες στις νέες πατρίδες με ένα ταχύτατο ρυθμό, συνήθως δημιουργώντας καινοτόμες πρωτοβουλίες σε ένα βαθμό πολύ υψηλότερο παρότι οι εγχώριοι κάτοικοι. Και παρότι βέβαια υπάρχει ένα οικονομικό κόστος για το καλωσόρισμα των προσφύγων σε ένα έθνος αυτό εξουδετερώνεται εντελώς από το νέο πολιτιστικό πλούτο και την παραγωγική ανάπτυξη που μπορούν να φέρουν οι πρόσφυγες. Πρόκειται για πρόσφυγες – επιχειρηματίες όπως ο Ραζάν που ξέφυγε από την βία του εμφυλίου στην χώρα του για να εγκαινιάσει και να αναπτύξει μια τυροκομική παραγωγική μονάδα στην Βρετανία. Ή ο Άνταμ ο οποίος κατάφερε να ξεπεράσει τα εμπόδια και να δημιουργήσει μια μονάδα επιδιόρθωσης ηλεκτρονικών συσκευών η οποία εξυπηρετεί την νέα πατρίδα που την φιλοξενεί, την Ουγκάντα. Στην πραγματικότητα δεν είναι μεγαλοστομία να πούμε ότι τα στρατόπεδα προσφύγων και οι κοινότητες που φιλοξενούνται γίνονται θερμοκήπια επιχειρηματικότητας. Οι πρόσφυγες ανήκουν στους πιο ανθεκτικούς, γενναίους και εμπνευσμένους ανθρώπους αυτού του πλανήτη. Ορισμένες οργανώσει όπως η ΚIVA και η AlliedFund κατανόησαν τις μοναδικές, καινοτόμες ικανότητες των προσφύγων, μαζί δημιούργησαν το Παγκόσμιο Προσφυγικό Ταμείο πέρυσι και έχουν συγκεντρώσει σημαντικά κεφάλαια για να ενισχύσουν αυτές τις ιδέες. Αντί να θρηνούμε για την προσφυγική κρίση ή να αρνιόμαστε καλωσορίσουμε τους πρόσφυγες, διάφοροι θεσμοί θα μπορούσαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να οικοδομήσουν ένα ισχυρό κίνημα που θα γινόταν καταλύτης της οικονομικής ανάπτυξης μέσω των ιδεών και προτάσεων των προσφύγων.

Η ζωή στο Ζαατάρι είναι δομημένη : Κάθε κάτοικος παίρνει 4 φέτες ψωμί ημερησίως και ένα μηνιαίο διατροφικό επίδομα των 23 ευρώ. Οι μόνες τυπικά διαθέσιμες εργασίες σχετίζονται με τις διοικητικές ανάγκες του προσφυγικού κέντρου ή με εργασίες των ΜΚΟ. Μπορούμε να συγχωρεθούμε λοιπόν αν πρόχειρα σκεφτούμε ότι δεν είναι ο καλύτερος τόπος για να ιδρυθεί μια βιοτεχνία καλλυντικών και ειδών γάμου. Αλλά αυτό ακριβώς κάνει την Ουμ διαφορετική από εμάς. Η Ουμ, που σημαίνει «μητέρα» στα αραβικά, είχε δικό της κατάστημα καλλυντικών και ενδυμάτων στη Συρία προτού γίνει στάχτες από τον εμφύλιο. Ακριβώς όμως έξι μήνες μετά την άφιξη της στο Ζαατάρι, το ξαναέφτιαξε εκεί ξέροντας ότι οι ένοικοι του στρατοπέδου θα χρησιμοποιούσαν τις υπηρεσίες της ακόμη περισσότερο. Δημιούργησε την βιοτεχνία θέλοντας να προκαλέσει ένα αίσθημα κανονικότητας στις ζωές των κατοίκων του κέντρου και να τιμήσει την αξιοπρέπεια τους – μια αξιοπρέπεια που δεν μπορεί να κλαπεί από αυτούς όποιες κι αν είναι οι δυσκολίες τους. Όπως είπε στους εκπροσώπους της προσφυγικής υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών UNHCR: «Η ζωή συνεχίζεται ακόμη κι αν είσαι πρόσφυγας. Οι άνθρωποι παντρεύονται. Αυτή η βιοτεχνία λειτουργεί εδώ και δεκατρείς μήνες. Έχουμε ράψει 700 νυφικά σε αυτό το διάστημα. Το καλύτερο από όλα σε αυτή τη δουλειά είναι η επαφή που έχω με αυτούς τους ανθρώπους που με απομακρύνει από όλη την αθλιότητα μέσα στην οποία σήμερα ζούμε».

Διαβάστε περισσότερα...

Συνταγματική Αναθεώρηση Μέρος (II)-Ιδιωτικοποίηση του Νερού, Ενέργειας κλπ και oΤυχοδιωκτισμός του ΣΥΡΙΖΑ. Του Γ. Περάκη

Συνταγματική Αναθεώρηση Μέρος (II)-Ιδιωτικοποίηση του Νερού, Ενέργειας κλπ και oΤυχοδιωκτισμός του ΣΥΡΙΖΑ

 

Συνεχίζοντας απο το πρώτο μέρος που είχαν αναλυθεί τα πρώτα 4 σημεία ((1), (2), (3), (4)) απο την ομιλία του κ. Τσίπρα στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος, θα αναλυθούν τα επόμενα (5) εως (10).

  1. 1)Την καθιέρωση παγίως, αναλογικού εκλογικού συστήματος η οποία θα προβλέπεται στο Σύνταγμά μας,
  2. 2)Την ταυτόχρονη καθιέρωση της λεγόμενης εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας,
  3. 3)Αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, παραγραφή όπως για όλους τους πολίτες,
  4. 4)Κατοχύρωση της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους,
  5. 5)Υποχρεωτικά αιρετός ο πρωθυπουργός,
  6. 6)Μέχρι τρεις θητείες για τους βουλευτές, ο περιορισμός δεν ισχύει για αρχηγούς κομμάτων και πρώην Πρωθυπουργούς
  7. 7)Θεσμοθέτηση της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας,
  8. 8)Αποσαφήνιση διατάξεων που απαγορεύουν την ιδιωτικοποίηση νερού & της ηλεκτρικής ενέργειας,
  9. 9)Κατοχύρωση της προστασίας της εργασίας και των εργαζομένων, που θα αναγνωρίζει την αποκλειστική αρμοδιότητα των κοινωνικών εταίρων να ορίζουν τον κατώτατο μισθό
  10. 10)Ενίσχυση των κρατικών εγγυήσεων για την παροχή υπηρεσιών υγείας και καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες.

Τα (5), (6), αποτελούν στην ουσία «εκσυγχρονισμό» του πολιτικού συστήματος παρά τα όποια θετικά σημεία. χωρίς επι της ουσίας να λύνουν το πρόβλημα της εξάρτησης και της λεηλασίας του κράτους απο τα κόμματα εξουσίας, εξάρτηση η οποία με τα μνημόνια και τις επιτηρήσεις έχει θεριέψει, με τις αποφάσεις της κυβέρνησης στην πραγματικότητα να λαμβάνονται απο την «ΕΕ και τους θεσμούς». Η «σχετική» αυτονομία που υπήρχε μέχρι το 1981 με την είσοδο μας στην τότε ΕΟΚ και κυρίως λόγω της εισαγωγής του ευρώ, «c'est fini».

Η ρήση «Δόσε σε εμένα το δικαίωμα να εκδίδω χρήμα και άσε τους άλλους να φτιάχνουν νόμους», του Άρτ. Ρότσιλντ ενός από τους γεννήτορες των αρπακτικών τραπεζιτών της οικογένειας Ρότσιλντ, είναι αποκαλυπτική.

Η εξάρτηση του κράτους απο τα κόμματα εξουσίας

α) Από την εποχή του Όθωνα ήδη το κράτος που επιβλήθηκε λειτούργησε ως θεσμός κατοχής επί της ελληνικής κοινωνίας. Η προτεκτοροποίηση της χώρας συμβαδίζει με το γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα της νεωτερικότητας είναι αναντίστοιχο προς την ελληνική κοινωνία. Αυτό ακριβώς αποδίδει η έννοια της πολιτικής κυριαρχίας η οποία οδηγεί την κοινωνία στην ιδιώτευση.

Το κεντρικό πρόβλημα οφείλεται στο γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία δεν διήλθε από τη φεουδαρχία, ζούσε πριν από τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους σε ένα καθεστώς «ελεύθερης» σε ατομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, κατάστασης. Όταν ένας πολίτης, ακόμη και στην περίοδο της τουρκοκρατίας, είχε ένα πρόβλημα οικονομικό, προσωπικό, ή οτιδήποτε άλλο (λ.χ. οι χήρες, τα ορφανά, οι φτωχοί κλπ.), το έθετε στο δήμο. Δηλαδή, η κοινωνία συγκροτούσε το πολιτικό σύστημα. Όταν δημιουργήθηκε το εθνικό κράτος, αφού αυτό επήρε στα χέρια του (δηλαδή ο πολιτικός) το πολιτικό σύστημα, το πρόβλημά του ο πολίτης το έθετε όχι στο συλλογικό αλλά σε προσωπικό επίπεδο, στον πολιτικό. Μια σχέση που ήταν άνιση, και που γενικότερα οδηγούσε σε μια πλήρη αναντιστοιχία συσχετισμών μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής. Το πολιτικό βάρος ενός συντεχνιάρχη, ενός παραταξιάρχη, ενός οποιουδήποτε πολίτη ή μη πολίτη αυτής της χώρας, που κατέχει ειδικό θέση στους μηχανισμούς, είναι πολύ μεγαλύτερο εκείνου συνόλου της κοινωνίας. Γιατί; Γιατί η κοινωνία των πολιτών δεν είναι οργανωμένη πολιτικά και, συνεπώς, δεν μπορεί πουθενά να συναντήσει, σε συλλογικό επίπεδο, την πολιτική. Αυτό είναι το πρόβλημα.

Οι «πελατειακές σχέσεις» από επιστημονικό εργαλείο ερμηνείας των σχέσεων κράτους- κοινωνίας σε ορισμένες κοινωνίες της περιφέρειας και ημιπεριφέρειας του σύγχρονου καπιταλισμού έχει μετατραπεί σε όρο του καθημερινού λεξιλογίου. Ωστόσο, η διάδοση του όρου και η ευκολία χρήσης του, ιδίως κατά τη δεκαετία του ’80 ή με αναφορά σε αυτήν, υποκρύπτουν τη δυσκολία χαρτογράφησης και ερμηνείας ενός πολυσύνθετου φαινομένου το οποίο αφορά προσωπικές και οικογενειακές στρατηγικές επιβίωσης, πρακτικές πολιτευτών και κομμάτων καθώς και δημόσιες πολιτικές πρόσληψης και διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, δηλαδή «μάνταζμεντ» του δημοσιοϋπαλληλικού και όχι μόνο προσωπικού.

Με τον όρο πελατειακές σχέσεις εννοούμε «έναν συγκεκριμένο τρόπο κοινωνικής και ιδιαίτερα πολιτικής οργάνωσης της οποίας βασικό δομικό στοιχείο και χαρακτηριστικό θεμέλιο είναι το ζεύγος πάτρωνας-πελάτης. Οι πολιτικές πελατειακές σχέσεις μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως τρόπος πολιτικής συμμετοχής των μαζών στην πολιτική. Η σχέση πάτρωνα-πελάτη είναι δυαδική και προσωπική, συμβολαιακή και ολοκληρωμένη, ανεπίσημη και θεμελιωδώς εργαλειακή και για τις δύο πλευρές της σχέσης, αμοιβαία αλλά και ασυμμετρική και κάθετη, με την έννοια ότι ο πελάτης εξαρτάται από τον πάτρωνα. Ο ορισμός αυτός αναφέρεται στο ατομικό επίπεδο της ανάλυσης.

Για το συλλογικό/κοινωνιακό επίπεδο, oι πελατειακές σχέσεις μπορούν να πάρουν δύο μορφές: Την «ιδιωτικοποίηση» της πολιτικής ή την «αποίκηση» της κοινωνίας πολιτών. Η πολιτική «ιδιωτικοποιείται» όταν ομάδες έχουν άμεση μη διαμεσολαβούμενη πρόσβαση στην πολιτική εξουσία την οποία χειρίζονται ως εργαλείο για ιδιωτικούς σκοπούς. Η «αποίκηση της κοινωνίας» είναι η αντίστροφη διαδικασία. Σημειώνεται όταν προηγουμένως αυτόνομοι κοινωνικοί θεσμοί καταλήγουν να ρυθμίζονται από τα κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία.

Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα και ιδίως στη δεκαετία του ’80, οι πελατειακές σχέσεις υπέστησαν μεταβολές κλίμακας, δηλαδή μετασχηματίστηκαν σε συστηματική σχέση μιας οργάνωσης με ένα άτομο ή με πλήθος ατόμων, ενώ αρχικά δεν ήσαν παρά μια προσωπική σχέση ενός πολιτευόμενου ατόμου προς τους ψηφοφόρους του και τις οικογένειές τους. Δηλαδή, από διαπροσωπικές πελατειακές σχέσεις μετατράπηκαν σε «γραφειοκρατικές» πελατειακές σχέσεις. Τούτο σήμαινε ότι αντί για τον βουλευτή ή τον κομματάρχη τον ρόλο του. Την περίοδο 1981-1990, πολλές προσλήψεις, ιδίως συμβασιούχων υπαλλήλων του δημοσίου, έγιναν με τέτοιο τρόπο. Το ίδιο, από ό,τι φαίνεται συνέβη και στη δεκαετία του 1990 και συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

Στο ενδοδιοικητικό επίπεδο (π.χ., μέσα σε κάθε υπουργείο), όπως και παλιότερα, αρμόδιο για τα θέματα προσωπικού ήταν το υπηρεσιακό συμβούλιο. Αποφασιστικό όργανο μέσα σε κάθε δημόσια υπηρεσία και επιχείρηση, το εν λόγω συμβούλιο αποτελείτο από πέντε μέλη. Η διαφορά με το παρελθόν συνίστατο στη σύνθεση του συμβουλίου. Τα τρία από τα πέντε μέλη ήταν προϊστάμενοι διευθύνσεων, διορισμένοι από τον εκάστοτε πολιτικό προϊστάμενο (π.χ., υπουργό). Τα υπόλοιπα δύο ήταν εκλεγμένα από το υπαλληλικό προσωπικό, σε εκλογές οι οποίες διεξάγονταν για το σκοπό αυτό και κατά κανόνα κατέληγαν στην κατανομή των δύο θέσεων μεταξύ των δύο ισχυρότερων συνδικαλιστικών παρατάξεων (ΠΑΣΚΕ που πρόσκειτο στο ΠΑΣΟΚ και ΔΑΚΕ που πρόσκειτο στη ΝΔ). Το συμβούλιο αποφάσιζε εξισορροπώντας τις υπουργικές επιθυμίες για εξυπηρέτηση των ψηφοφόρων του εκάστοτε υπουργού με τις συνδικαλιστικές πιέσεις υπέρ της ευνοϊκής μεταχείρισης του ενός ή του άλλου κομματικά ενταγμένου υπαλλήλου.

Σε αυτό το πρόβλημα οφείλεται ακριβώς η ολοκληρωτική ιδιοποίηση του κράτους, το οποίο λεηλατείται ιστορικά και, μέσω αυτής της λεηλασίας, λεηλατείται η ίδια η κοινωνία και οδηγεί σε αδιέξοδα. Δεν είναι το πρώτο αδιέξοδο. Είναι το αδιέξοδο το οποίο κραυγάζει τον χαρακτήρα του κράτους. Και αν θέλετε να ορίσουμε υπό το πρίσμα αυτό το πολιτικό σύστημα ια της μεταπολίτευσης και τις εφαρμογές του θα λέγαμε ότι δεν είναι, όπως διατείνονται ορισμένοι το πιο καθαρό δημοκρατικά πολιτικό σύστημα που γνώρισε το νεοελληνικό κράτος, αλλά αυτό που σηματοδότησε την ολοκληρωτική επαναφορά του καθεστώτος της φαυλοκρατίας του 19ου αιώνα.

Αυτή είναι η ιστορική εξήγηση της νοοτροπίας και της «καθεστηκυίας» τάξης της Ελλάδας του 2018.

Αυτά δεν αντιμετωπίζονται απο τις προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ. Ο λόγος δεν υπάρχει διαφάνεια στις προσλήψεις του δημοσίου και η κάθε κυβέρνηση και ο κάθε υπουργός ακόμη και σήμερα θεωρεί «φυσικό» να προσλαμβάνει «δικούς» του λόγω του ότι είναι απών ο ενδελεχής κοινοβουλευτικός έλεγχος στην διαχείριση των κονδυλίων των υπουργείων. Ας λάβουμε υπ’ όψιν μας επίσης ότι σήμερα είναι ιδιαίτερα «in» η διαχείριση των κονδυλίων των Μ.Κ.Ο. Η ΕΕ επιχορηγεί τα υπουργεία και τις ΜΚΟ με 1,69 δισ. ευρώ για το προσφυγικό. Από τα 1,69 δισ. ευρώ, οι ελληνικές Αρχές έχουν να λαμβάνουν 794 εκατ. ευρώ, η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) 506,67 εκατ. ευρώ ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM) 119,7 εκατ. ευρώ, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου (EASO) 26 εκατ. ευρώ. Η διαχείριση των κονδυλίων αυτών αποτελεί μιάς πρώτης ευκαιρία επηρεασμού απο το εκάστοτε κυβερνών κόμμα άν λάβουμε υπ’ όψιν μας την ανεργία που υπάρχει, την απουσία οικονομικού ελέγχου και την τήρηση της νομιμότητας (εργατική νομοθεσία κλπ).

β) Η κρατική εξάρτηση του Ελληνικού πληθυσμού: 1.130.000 χιλ. συμπολίτες μας έλαβαν κοινωνικό μέρισμα. Αν προσθέσουμε και τα άλλα προνοοικά επιδόματα ο αριθμός αυξάνεται με ρυθμούς γεωμετρικής πρόοδου.

Αυτές είναι οι πληγές της σημερινής Ελλάδας και αυτές εκμεταλλεύονται τα κόμματα εξουσίας. Ετσι η Ελλάδα γηράσκει και αργοπεθαίνει μέρα τη μέρα.

Το (7) και ειδικότερα τα (8), (9), (10) αποτελούν το κρεσέντο του τυχοδιωκτισμού της πρότασης του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και του ιδεολογικού κενού & αδιεξόδου (της σοσιαλδημοκρατίας) που ευαγγελίζεται.

Εάν πραγματικά ήθελε να να προσδώσει κύρος στην πρότασή του άς έβαζε σε δημοψήσισμα τα μεγάλα θέματα του νερού και της ενέργειας με το σαφές ερώτημα δημόσια ή ιδιωτικά;

Αποσαφήνιση διατάξεων που απαγορεύουν την ιδιωτικοποίηση νερού & της ηλεκτρικής ενέργειας

(Δεν αναφέρει για δημόσια αλλά αποσαφήνιση, η Πασοκική φρασεολογία σε όλο της το μεγαλείο τζάμπα νομίζετε ότι ο κ. Κοτσακάς διεκρίθη ο 1ος σε ψήφους στην πολιτική επιτρ. του ΣΥΡΙΖΑ).

1) Το νερό και η συνταγματική αναθεώρηση, τoπαράδειγμα της Ουρουγουάης:

Η ερχόμενη Συνταγματική Αναθεώρηση στην Ελλάδα έχει όλες τις δυνατότητες να συμπεριλάβει την κατοχύρωση του δικαιώματος στο νερό ως ανθρώπινου δικαιώματος, βασιζόμενη στο παράδειγμα της Ουρουγουάης και της Αναθεώρησης του 2004 που συντελέστηκε στη χώρα. Μέσω Δημοψηφίσματος με συνταγματική ισχύ, ο λαός της Ουρουγουάης πέτυχε όχι μόνον την κατοχύρωση σε άρθρο του Συντάγματος του δικαιώματος στο νερό, αλλά ταυτόχρονα και τη δέσμευση για παροχή υπηρεσιών ύδρευσης αποκλειστικά από δημόσιους φορείς και οι μέχρι τώρα ιδιωτικοποιήσεις που είχαν γίνει θα ακυρώνονταν αμέσως και οι υπηρεσίες θα επέστρεφαν σε δημόσιους φορείς. Το Δημοψήφισμα προωθήθηκε από ένα συνασπισμό κινήσεων και οργανισμών, με κύριες αιτίες τη χαμηλή και ακριβή παράλληλα λειτουργία των ιδιωτικών επιχειρήσεων ύδρευσης και την ανάλογη περιβαλλοντική επιβάρυνση που ως αποτέλεσμα είχαν την ανεπάρκεια πρόσβασης σε ασφαλές και πόσιμο νερό για όλους. Η σημασία της απόφασης που ελήφθη έγκειται και στο γεγονός της απομάκρυνσης των ιδιωτικών εταιριών από υφιστάμενες συμβάσεις παραχώρησης, με την κάλυψη μόνον του κόστους που είχε προηγηθεί μέχρι το Δημοψήφισμα και όχι για το χρονικό πλαίσιο που έπεται αυτό μέχρι την αρχικώς τιθέμενη ημερομηνία λήξης των συμβάσεων. Πολύ απλά, καμία αποζημίωση για μελλοντικές οικονομικές απώλειες των εταιριών δεν δόθηκε. Στις 31/10/2004, σε ποσοστό 62,75%, οι πολίτες της Ουρουγουάης αποφάσισαν υπερ της ένταξης στο Σύνταγμα της χώρας τους μιας νέας διάταξης: Η πρόσβαση σε πόσιμο νερό και σε αποχέτευση συνιστούν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Ακόμη, εντάχθηκε στην ίδια διάταξη ο ορισμός ότι το νερό αποτελεί ζήτημα γενικού ενδιαφέροντος-συμφέροντος, που εντάσσεται στο δημόσιο συμφέρον και για αυτό οι υπηρεσίες ύδρευσης θα παρέχονται αποκλειστικά από το δημόσιο από νομικά πρόσωπα του κράτους.

Με βάση το παράδειγμα της Ουρουγουάης καλείται η ελληνική συνταγματική τάξη να προχωρήσει μπροστά σε μια τομή, που θα σημάνει εξελίξεις σε όλη την ΕΕ, αφού ήδη πανευρωπαϊκά οι επαναδημοτικοποιήσεις των υπηρεσιών ύδρευσης αποτελούν τάση και επίσης το άρθρο 345 της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν εμποδίζει τους ενδεχόμενους εφαρμοστικούς νόμους, που θα προκύψουν από τη Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η εισαγωγή μιας διάταξης για το νερό στο Σύνταγμα επ' ουδενί δεν σημαίνει ότι δια μέσω των Δικαστηρίων και εμμέσως με βάση την τεκμηρίωση σε άλλα άρθρα και διατάξεις, δεν προστατεύεται το δικαίωμα στο νερό. Όμως, η ρητή κατοχύρωση προσδίδει κύρος και ισχύ σε κάθε νομικό επιχείρημα και επίσης αποτελεί καθαρό βήμα εξέλιξης και προόδου για την κοινωνία ως σύνολο, στη βάση της απόφασης του ΟΗΕ του 2010. Μια ενδεχόμενη εκδοχή της ένταξης της νέας διάταξης στο Σύνταγμα θα μπορούσε να είναι η εξής: Η διαρκής πρόσβαση σε ασφαλές και πόσιμο νερό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα, θεμέλιο για την ανθρώπινη ζωή. Το κράτος εγγυάται την παροχή υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης σε όλους τους πολίτες μέσω δημόσιων φορέων διαχείρισης, για την κάλυψη των αναγκών τους. Η οικονομική και κάθε αδυναμία των πολιτών, με κανένα τρόπο δεν αποτελεί εμπόδιο για την παροχή των υπηρεσιών.

Εξάλλου, σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε και το Συμβούλιο της Επικρατείας στην Απόφαση 1903/2014 της Ολομέλειας, όπου θεώρησε ότι κατάλληλος φορέας παροχής υπηρεσιών ύδρευσης, που εγγυάται τη λειτουργία τους και εξασφαλίζει την πρόσβαση των πολιτών σε αυτές, είναι ο δημόσιος φορέας. Eξασφαλίζεται ταυτόχρονα ότι το κράτος παρέχει μέσω δημόσιων φορέων τις υπηρεσίες προς τους πολίτες και ότι οι ιδιώτες μπορούν να ασκήσουν την ανάλογη δραστηριότητα στο πλαίσιο της αγοράς, όπως είναι και η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την Ανακοίνωση του Μαρτίου 2014 προς την Πρωτοβουλία Ευρωπαίων Πολιτών για το νερό. Συγκεκριμένα η απάντηση (5) που δόθηκε τότε ήταν ότι: “...Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να τηρεί πλήρως τους κανόνες της Συνθήκης που απαιτούν την ουδετερότητα της ΕΕ σε σχέση με τις εθνικές αποφάσεις που διέπουν το καθεστώς ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων ύδρευσης...”

2) Η ηλεκτρική ενέργεια και η συνταγματική αναθεώρηση: Με 151 «ναι» έναντι 124 «όχι» πέρασε από την Ολομέλεια το νομοσχέδιο για την πώληση της ΔΕΗ (25/04/2018). Το νομοσχέδιο ψηφίστηκε από τους βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ και των ΑΝΕΛ.

«Μετάνιωσε» φαίνεται τώρα και επιθυμεί «αποσαφήνισει» των όρων ιδιωτικοποίησης.

Οι βασικές ελλείψεις της συνταγματικής αναθεώρησης

Α) Ρητή αποσαφήνιση των διατάξεων του άρθρου 16 του Συντάγματος-Tι κατοχυρώνει το άρθρο 16:

Tην δωρεάν δημόσια ανώτατη εκπαίδευση σε όλους τους πολίτες, Tην ελευθερία στη διδασκαλία και την έρευνα, Η ανώτατη εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά από ιδρύματα που αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου με πλήρη αυτοδιοίκηση, Tη δημόσια χρηματοδότηση των Aνώτατων Eκπαιδευτικών Iδρυμάτων, Aπαγορεύει τη σύσταση ανώτατων σχολών από ιδιώτες.

Τα προβλήματα του άρθρου 16:

α) Το 1995 - '96 ο τότε υπουργός Παιδείας Γ. Παπανδρέου είχε καλέσει τον ΟΟΣΑ να αξιολογήσει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Πάνω σε εκείνη την αξιολόγηση-έκθεση στηρίχθηκαν μια σειρά αναδιαρθρώσεις που προωθήθηκαν τα αμέσως επόμενα χρόνια. Κι όταν λέμε αναδιαρθρώσεις (για να εξηγούμαστε) είναι το ίδιο με αυτό που λέει η σημερινή κυβέρνηση για αναγκαίες διαρθρωτικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις.

Ο ΟΟΣΑ παρήγγειλε και η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ τότε εφάρμοσε την κατάργηση της επετηρίδας για το διορισμό των εκπαιδευτικών στα σχολεία. Μέχρι τότε όλοι οι απόφοιτοι των παιδαγωγικών και των λεγόμενων καθηγητικών σχολών με το που έπαιρναν το πτυχίο τους αποκτούσαν δικαίωμα (κατοχυρωμένο δικαίωμα κι όχι απλώς μια πιθανότητα) διορισμού.

Στην ίδια έκθεση, ο ΟΟΣΑ πρότεινε την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων, ενώ έκανε λόγο και για «μακροπρόθεσμη προσπάθεια για την αλλαγή του Συντάγματος, όπου αυτό εμποδίζει τις απαιτούμενες αλλαγές».

Με επιτακτικό τρόπο έβαζε τότε η έκθεση του ΟΟΣΑ το ζήτημα της «αποκέντρωσης της εκπαίδευσης», σημειώνοντας ότι πρέπει να διαμορφώνει ένα γενικό σχεδιασμό για την Παιδεία και από κει και πέρα την ευθύνη για τη λειτουργία των σχολικών μονάδων (από τα κτιριακά θέματα μέχρι τη διαμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων και τις προσλήψεις εκπαιδευτικών κ.τ.λ.) να την έχει η Τοπική Διοίκηση και τα ίδια τα σχολεία. Μάλιστα, οι εμπειρογνώμονες του Οργανισμού έλεγαν ξεκάθαρα, αναφορικά με τα σχολεία, ότι «η χρήση πόρων που προέρχονται από συλλόγους γονέων και τοπικές επιχειρήσεις, πρέπει να ενθαρρύνεται».

Σε εκείνη την έκθεση του ΟΟΣΑ μπήκε για πρώτη φορά και η κατεύθυνση για γενικευμένες συγχωνεύσεις σχολείων στην επαρχία. Τις συνέπειες όμως από τις συγχωνεύσεις και καταργήσεις σχολείων που σε δυο μεγάλα κύματα τις προχώρησε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ, συνέπειες που τις ζουν σήμερα γονείς και μαθητές διανύοντας μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια σε επικίνδυνους επαρχιακούς δρόμους, βιώνοντας αδιέξοδα για το καθημερινό πηγαινέλα των παιδιών στα σχολεία, αφού δεν είναι εξασφαλισμένο ένα δημόσιο, δωρεάν και αξιόπιστο σύστημα μεταφοράς μαθητών από και προς τα σχολεία τους. Το μακάβριο ανέκδοτο αποτελεί η επιβράβευση απο τον ΟΟΣΑ, ότι η μαθητική διαρροή στην Ελλάδα εντοπίζεται στο 6,2%, χαμηλότερη από τον μέσο όρο των 28 χωρών μελών που είναι 10,7%.

Παράλληλα, στην ίδια έκθεση του ΟΟΣΑ περιλαμβάνονταν προτάσεις για την αύξηση των πόρων της ανώτατης εκπαίδευσης μέσω σταδιακής επιβολής διδάκτρων στον προπτυχιακό κύκλο σπουδών.

Δίδακτρα στα προγράμματα μεταπτυχιακά σπουδών: Το Σύνταγμα απέναντι στην πραγματικότητα. Σχόλιο με αφορμή την απόφαση 2411/2012 της Ολομέλειας του ΣτΕ. Το ΣτΕ εξέδωσε απόφαση σχετικά με την συνταγματικότητα της επιβολής διδάκτρων για τη συμμετοχή σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών ελληνικού πανεπιστημίου, η απόφαση 2411/2012, είχε γίνει δεκτό ότι η επιβολή διδάκτρων δεν αντίκειται στο άρθρο 16 παρ. 4 σύμφωνα με το οποίο «οι Έλληνες έχουν δικαίωμα δωρεάν παιδείας, σε όλες τις βαθμίδες της, στα κρατικά εκπαιδευτήρια».

Ο ΣΥΡΙΖΑ αποφεύγει να τοποθετηθεί γι΄ αυτά τα προβλήματα της παιδείας.

Β) Ιδρυση Συνταγματικού δικαστηρίου

Για τον έλεγχο της εφαρμογής των άρθρων του ισχύοντος Συντάγματος είτε αυτοτελώς, είτε σε σχέση με συγκεκριμένα νομοθετήματα, ή πράξεις της εκτελεστικής εξουσίας. Η λειτουργία αυτού είναι ο έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων καθώς και ο έλεγχος της συνταγματικής συμμόρφωσης της κάθε διοικητικής πράξης των οργάνων της πολιτείας.

Σημαντικός είναι ο τρόπος επιλογής των δικαστών του Συνταγματικού δικαστηρίου. Πρόκειται για ένα όργανο που τα μέλη του θα αποτελείται απο ένα αριθμό έμπειρων δικαστών, καθηγητών Πανεπιστημίου ή και πολιτικών προσωπικοτήτων. Η εκλογή τους θα γίνεται απο την βουλή με αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων.

Η μέχρι τώρα εμπειρία της λειτουργίας του Στε αλλά και του μισθοδικείου με πολλές αποφάσεις του δεν έχει διασφαλίσει το κύρος του θεσμού. Πρέπει να σταματήσει οι κρίνοντες να κρίνονται απο τους εαυτούς τους.

Ο πολίτης ουδενί των άλλων ορίζεται μάλλον ή τω μετέχειν κρίσεως και αρχής μτφρ: το κύριο γνώρισμα του πολίτη είναι η συμμετοχή στην απονομή δικαιοσύνης και στην άσκηση εξουσίας (Αριστοτέλης,384-322 π.χ).

Για το (9) & (10) τι να ειπωθεί; Για το (9) νομοθετήστε πρώτα τον κατώτατο μισθό και σύνταξη με την πλειοψηφία που διαθέτετε και μετά το προτείνετε το στη σύνταγματική αναθεώρηση. Για το (10) αυξήστε τα κονδύλια για τις κοινωνικές δαπάνες και μετά συζητάμε.

Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι το πολιτικό σύστημα «αισθάνεται» ότι πατά στα πόδια του σε στέρεες βάσεις, μετά την ιδεολογική «αλλαγή πλεύσης» του ΣΥΡΙΖΑ, απο την αριστερά στην ετοιμοθάνατη σοσιαλδημοκρατία. Είναι η ευκαιρία μας.

Η ανάταση της Ελλάδας περνά μέσα απο την ενότητα της πρωτοβουλίας του 114 και τους σκοπούς του.

Πηγές:

1. Γ. Κοντογιώργης:Πολιτικός Επιστήμονας, πρώην Πρύτανης Παντείου Παν/μιου

2. του Λ. Aπέκη προέδρου της ΠOΣΔEΠ.

2. Γ. Γεραπετρίτη Επ. Καθηγητή Νομικής (αναδημοσίευση από το περιοδικό Συνήγορος, τεύχος 94/2012).                                  

3. Στ. ΤασιόπουλοςΝομικός-Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου- Νομική Σχολή ΕΚΠΑ.

 

Γιάννης Περάκης

οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Αμερικάνικες Εκλογές : Η κοινωνική πόλωση οδηγεί σε ένα νέο ριζοσπαστισμό;

Αμερικάνικες Εκλογές : Η κοινωνική πόλωση οδηγεί

σε ένα νέο ριζοσπαστισμό;

Ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με παρατηρήσεις σε σχέση με τα κοινωνικά χαρακτηριστικά των αμερικάνικων εκλογών δημοσιεύουν σήμερα οι FinancialTimes. Αξίζει να τις δούμε περιληπτικά:

1.Γυναίκες

Είναι εντυπωσιακός ο αριθμός εκλογής γυναικών βουλευτών στην τελευταία αναμέτρηση. Ακόμη πιο εντυπωσιακός όμως είναι ο αριθμός δημοκρατικών γυναικών βουλευτών. Οι εκλογές ανέδειξαν το μεγαλύτερο αριθμό γυναικών που έχει συμβεί ποτέ στην ιστορία σε ανάλογες αναμετρήσεις – 101 υποψήφιες κατάφεραν να επιτύχουν. Το σημερινό κογκρέσο πια έχει την μεγαλύτερη γυναικεία συμμετοχή από όλα τα προηγούμενα. Από τις 101 οι 87 ήταν Δημοκρατικές και μόνο 14 ήταν Ρεπουμπλικάνες. Έχει υπολογιστεί ότι στις προεδρικές του 2016 το 44% των γυναικών με πανεπιστημιακά διπλώματα στήριξε τον Τραμπ. Την περασμένη Τρίτη μόνο 38% ψήφισε Ρεπουμπλικάνους υποψήφιους  απέναντι στο 60% των Δημοκρατικών.

2. Η Αμερική διαιρεμένη σε αγροτική και αστική

Στις καθαρά αστικές περιοχές εκλεγήκανε  μόνο 31 Δημοκρατικοί βουλευτές και κανένας Ρεπουμπλικάνος. Στις αστικές – προαστιακές περιοχές 43 Δημοκρατικοί και 2 Ρεπουμπλικάνοι. Στα πυκνοκατοικημένα προάστια 61 Δημοκρατικοί και 17 Ρεπουμπλικάνοι. Στα περιφερειακά προάστια 47 Δημοκρατικοί και 36 Ρεπουμπλικάνοι.  Στις αγροτικές – περιφερειακές έδρες 21 Δημοκρατικοί και 91 Ρεπουμπλικάνοι. Στις καθαρά αγροτικές περιοχές 9 Δημοκρατικοί και 59 Ρεπουμπλικάνοι.

Τα στοιχεία αυτά δείχνουν μια αρκετά σαφή κοινωνική διαφοροποίηση ανάμεσα στη κοινωνική  βάση των δύο κομμάτων πολύ μεγαλύτερη από όσο υπήρχε παραδοσιακά. Είναι το γαλάζιο στρατόπεδο των Δημοκρατικών στις μεγάλες πόλεις και το κόκκινο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικάνων στην αγροτική περιφέρεια.

3. Πολιτική Πόλωση

Με βάση ένα σύστημα πολιτικών εκτιμήσεων που έχει δημιουργηθεί στο Πανεπιστήμιο του Στάφορντ διαμορφώνεται μια εικόνα για τις πολιτικές τάσεις που επικράτησαν στην τελευταία αναμέτρηση. Με βάση αυτό υπολογίζεται ότι οι βουλευτές που τοποθετούνται στο κέντρο, με δηλαδή μετριοπαθείς απόψεις είναι περίπου το 1/5 των εκλεγμένων βουλευτών. Οι υπόλοιποι 80 νεοεκλεγέντες είναι είτε Δημοκρατικοί με προωθημένες φιλελεύθερες απόψεις είτε Ρεπουμπλικάνοι με εξτρεμιστικές πολιτικές απόψεις . Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανατροπή μιας παράδοσης από τις αρχές της δεκαετίας του 80 ιδεολογικής και πολιτικής αλληλοεπικάλυψης σε σημαντικό τμήμα των της βουλευτικής δύναμης των δύο κομμάτων με την παρουσία πολλών είτε συντηρητικών Δημοκρατικών είτε μετριοπαθών Ρεπουμπλικάνων.

4. Συμμετοχή στην ψηφοφορία

Περίπου 114 εκατομμύρια ψήφισαν στις Ενδιάμεσες Εκλογές της Τρίτης φτάνοντας σε μια συμμετοχή 48%. Είναι η μεγαλύτερη συμμετοχή στις Ενδιάμεσες Eκλογές από το 1966. Αυτό οφείλεται στην έντονη και φανατική σε πολλά σημεία αντιπαράθεση απόψεων ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα είτε σε σχέση με τον ρόλο του ίδιου του Τραμπ είτε με το μεταναστευτικό είτε με την υγειονομική περίθαλψη.

5. Η ψήφος των μειονοτήτων

Ανάμεσα στους Λευκούς οι Δημοκρατικοί στηρίχτηκαν από το 44% σε σχέση με το 54% των Ρεπουμπλικάνων. Στους Ισπανόφωνους οι Δημοκρατικοί 69%, οι Ρεπουμπλικάνοι 29%. Στους ασιατικής καταγωγής οι Δημοκρατικοί 77%, οι Ρεπουμπλικάνοι 23%. Στους μαύρους οι Δημοκρατικοί 90% ενώ οι Ρεπουμπλικάνοι 9%.

Το Ρεπουμπλικανικό κόμμα εμφανίζεται πια ως  η ισχυρή δύναμη στους  Λευκούς. Οι Δημοκρατικοί εξελίσσονται σε μια πανίσχυρη δύναμη ανάμεσα στις μειονότητες. Αυτή η εξέλιξη δεν είναι έκπληξη δεδομένης της εχθρότητας του Τραμπ προς τις εθνικές μειονότητες και της μαχητικής στήριξής τους από των μεγαλύτερο αριθμό των δημοκρατικών υποψηφίων.

Τα δύο κόμματα, όσον αφορά τουλάχιστο στα κοινωνικά χαρακτηριστικά της εκλογικής τους βάσης δεν είναι «λίγο από τα ίδια». Υπάρχει διαφορετικότητα που σε πολλές πλευρές φτάνει στο σημείο της ακραίας πόλωσης. Αυτή η κοινωνική διαφορετικότητα έχει οδηγήσει πια και σε μια ουσιαστική πολιτική διαφορετικότητα ανάμεσα στις δύο ιστορικές πολιτικές δυνάμεις των ΗΠΑ.

Αυτό τελικά που έχει καταφέρει ο Τραμπ είναι να διχάσει την Αμερική. Αυτό έχει τους κινδύνους τους αλλά ενδεχομένως έχει και την καλή πλευρά του, δηλαδή την γέννηση ενός ριζοσπαστικού πνεύματος μέσα στο δημοκρατικό κόμμα, όπως πρωτοεκφράστηκε στις προκριματικές εκλογές για τον προεδρικό υποψήφιο του δημοκρατικού κόμματος πριν δύο χρόνια με την παρουσία της υποψηφιότητας Σάντερς.

Διαβάστε περισσότερα...

Έπαινος για τον φίλο Τάκη Σακελλαρόπουλο. Του Γιάγκου Ανδρεάδη

ΕΠΑΙΝΟΣ* ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΙΛΟ ΤΑΚΗ ΣΑΚΕΛΛΑΡΟΠΟΥΛΟ.

Του Γιάγκου Ανδρέαδη

Το πρωί της περασμένης Δευτέρας έφυγε από την ζωή ο ψυχαναλυτής, ψυχίατρος και αγωνιστής Τάκης Σακελλαρόπουλος. Τα λίγα που γράφω δεν θα περιλάβουν τους θεσμούς που ίδρυσε, τις θέσεις που κατείχε ούτε τις τιμές που του αποδόθηκαν. Είναι καρπός φιλίας δεκαετιών, δήλωση ευγνωμοσύνης για τις ώρες των αμοιβαίων εξομολογήσεων που με πλούτισαν με γνώση και συγκίνηση και καημού γιατί ο θάνατος, ακόμα και όταν ο φίλος μας φεύγει πλήρης ημερών δεν είναι ποτέ αυτονόητος. Ο θάνατος, το πιο φυσικό πράγμα, έχει μολαταύτα πάντα κάτι το αφύσικο.

Ο ψυχαναλυτής έχει βαθιά, θεμελιακή, σχέση με την προφορικότητα και ο Τάκης είχε ένα ιδιαίτερο χάρισμα στον προφορικό λόγο και πέρα από το πεδίο της ψυχανάλυσης. Ήταν γεννημένος αφηγητής με πάθος για την Ιστορία των λαών και τις προσωπικές ιστορίες. Τα λίγα στοιχεία για την ζωή του είναι σε μεγάλο βαθμό καρπός αφηγήσεων δικών του και όσων τον έζησαν και τον αγάπησαν. Έφηβος μετέχει στην Αντίσταση, στην ΠΕΑΝ, συλλαμβάνεται και κλείνεται στο Χαϊδάρι, γλυτώνει την τελευταία στιγμή την εκτέλεση. Αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας του 67 , όταν είναι επιμελητής στην περιζήτητη έδρα της ψυχιατρικής του ΕΚΠΑ, είναι ένας από τους πολύ λίγους πανεπιστημιακούς που παραιτούνται από την θέση τους. Θα αργήσει να επιστρέψει σε πανεπιστημιακή θέση ώσπου εκλέγεται στο Πανεπιστήμιο Θράκης όπου θα επιτελέσει σπουδαίο έργο. Μέλος της Αντίστασης επί Χούντας θα προσφέρει την ψυχιατρική του στήριξη στους έγκλειστους αγωνιστές που είχαν σοβαρά ψυχικά προβλήματα από τα βασανιστήρια. Κάποιοι από αυτούς του χρωστούν την υγεία τους. Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου σπάει την απαγόρευση της οργάνωσής του και μπαίνει στο ιατρείο. Διακινδυνεύει για να προσφέρει την πολύτιμη βοήθειά του και συλλαμβάνεται.

Μετά την μεταπολίτευση γίνεται ο κύριος στην Ελλάδα εκπρόσωπος της Κοινωνικής ψυχιατρικής που αγωνίζεται για να κρατήσει όσο πιο πολλούς ψυχικά ασθενείς μακριά από τον εγκλεισμό. Ιδρύει Κέντρα σε διάφορα μέρη της χώρας. Γνώρισα το πολύτιμο Κέντρο της Καλλιθέας και αυτό που ίδρυσε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Φωκίδα. Ο ίδιος όμως ήταν αυτός που με το ταλέντο του, την ολόπλευρη εμπλοκή του στην θεραπεία ήταν η ψυχή όλης της προσπάθειας.

Παράδοση του τόπου μας ο έπαινος για τον νεκρό να ακουμπά και στο γέλιο, ίσως για να βοηθηθούμε να κάνουμε το πένθος μας είτε γιατί το αστείο είναι η σκιά του πολύ σοβαρού. Από τον ιστοριομανή Τάκη λοιπόν έχω και την παρακάτω αφήγηση από τον γενέθλιο τα’πο του που την αποδίδω από μνήμης: Όταν στα χρόνια της επανάστασης του 21 ο Ομέρ Βρυώνης έστειλε γραφή στους Αρβανίτες μπέηδες του Χρυσού ζητώντας τους να μετάσχουν στην κατάπνιξη της προδοσίας, εκείνοι του απάντησαν: Πάσά μου ο Αλάχ να σε ευλογεί, αλλά αυτό δεν γίνεται. Από φέτος το γυρίσαμε στο ρωμέικο! Μια μικρή προσφορά σε όσους αερολογούν περί ταυτότητας και εθνικής συνείδησης, που όπως ήξερε ο φίλος μας, θεμελιώνονται μόνο μέσα στον αγώνα.        

*Έπαινος: ο θεσμοθετημένος στην αθηναϊκή δημοκρατία λόγος προς τιμήν των νεκρών.

Διαβάστε περισσότερα...

Τι γίνεται με το 1-1-4. Απαντά ο Κυριάκος Κατζουράκης

Ο Κατζουράκης Κυριάκος είναι Ζωγράφος, σκηνοθέτης, ομοτ. καθηγητής του ΑΠΘ

1. Η ενωτική κίνηση 114 φαίνεται πως χτύπησε ευαίσθητες χορδές σε αρκετούς αριστερούς ανθρώπους και όχι μόνο. Τώρα που γίνεται η μετά το καλοκαίρι ανασύνταξη, τι προσδοκάτε όσον αφορά τη συνέχιση αυτής της πρωτοβουλίας; Εσείς που συμμετέχετε εξαρχής σ' αυτήν, πώς θα μπορούσατε να συμβάλλετε στην εξέλιξή της;

2. Μέχρι στιγμής οι απόπειρες συμπόρευσης των διάσπαρτων δυνάμεων που έχουν ως κοινό παρονομαστή την αντίθεση με την κυρίαρχη πολιτική των μνημονίων και της ΕΕ δεν έχουν ευοδωθεί. Κατά τη γνώμη σας μπορεί να ξεπεραστεί αυτή η αδυναμία μετωπικής συσπείρωσης ; Και αν όχι, τι;

3. Εισερχόμαστε σε έτος πολλαπλών εκλογών. Υπάρχει ένα μέρος του λαού, κυρίως του λαού της αριστεράς, που δεν υποκύπτει στο παρωχημένο και παγιδευτικό δίλημμα "δεξιά-αντιδεξιά" και ό,τι να' ναι, ακόμη και χειρότερη από τη δεξιά. Επίσης που δεν του αρκεί να ψηφίζει ιδεολογικά, αλλά επιθυμεί να επιδράσει στον συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων και να πιέσει για να λυθούν άμεσα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που πλήττουν τους εργαζόμενους. Τι θα του προτείνατε;    

"Μέτωπο τώρα

Η ιστορία της μετεμφυλιακής αριστεράς είναι γεμάτη από μικρούς εγωισμούς ομάδων και ατόμων που ποτέ δεν μπόρεσαν να συμμαχήσουν για να αρθρώσουν ένα λόγο ενάντια στο τέρας που όλοι γνώριζαν ότι επελαύνει και έρχεται για να μείνει. Έτσι είναι, ούτε καν συζήτησαν την ανάγκη για ένα δυνατό κίνημα ( αντίστοιχο ίσως του ΕΑΜ) με τα γνωστά αποτελέσματα: πολυδιάσπαση, απομόνωση από την κοινωνία και εφησυχασμός την εποχή της οικονομικής σπατάλης (ευεξίας κατ’ άλλους ). Ο εφησυχασμός γέννησε τον απίστευτο οπορτουνισμό της κυβερνώσας αριστεράς, δηλαδή όλοι βάλαμε το χεράκι μας στη διάλυση της και οι ευθύνες μας ποτέ δε συζητήθηκαν, ποτέ δεν αναλύθηκαν.

Η γνώμη μου είναι ότι κάποτε πρέπει να γίνει αυτό, ανοιχτά και δημοκρατικά.

Και σήμερα δεν είναι η ώρα, σήμερα μας δίνεται η τελευταία ευκαιρία να δείξουμε στον κόσμο που τον διώξαμε από τις γραμμές μας, ότι βάζουμε πάνω απ’ όλα τις ανάγκες της χώρας. Γι αυτό και μόνο το λόγο, ένα μέτωπο εκλογικής συμμαχίας δεν είναι συμβιβασμός. Να αφήσουμε στη μπάντα τις προσωπικές διαφορές και να προτείνουμε τα μίνιμουμ που καλούμαστε να υπερασπιστούμε.

Έχουμε τα κατάλληλα εργαλεία - υπερ/επεξεργασμένα λόγω αδράνειας όλο τη διάστημα της κυβερνητικής θητείας του ΣΥΡΙΖΑ – να διαφυλάσσει ο καθένας μας τις θεωρίες που μας κρατάνε σε χωριστά δωμάτια, αλλά μέχρις εδώ. Από τη στιγμή που διαπιστώνουμε το αδιέξοδο της ανταλλαγής - στην πράξη - δε μας μένουν πολλές εναλλακτικές: ή τραβάει ο καθένας το δρόμο της μοναξιάς, της εκλογικής ανυπαρξίας και κυρίως της διογκούμενης απόστασης από τα προβλήματα της κοινωνικής μάχης που εξελίσσεται καθημερινά ή λερωνόμαστε ο καθένας με τις απόψεις του άλλου και αρχίζουμε να παλεύουμε με όσα όπλα μας έχουν απομείνει.

Αύριο θα είναι πολύ αργά, από αύριο θα ετοιμάζουμε την απολογία μας προς την επόμενη γενιά αγωνιστών αν επιλέξουμε την μη συμμετοχή στη σημερινή μάχη.

Όσα μας χωρίζουν είναι ελάχιστα μπροστά σ’ αυτά που μας ενώνουν ενάντια στην ολομέτωπη επίθεση του καπιταλισμού, που με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ βρήκε το μεγαλύτερο σύμμαχο γέννημα και θρέμμα της αριστεράς που μονοπωλούσε τον αντισταλινισμό, την ελεύθερη διακίνηση ιδεολογιών στα σπλάχνα της και την εσωτερική δημοκρατία στο κόμμα.

Το εκλογικό μέτωπο πρέπει να μεγαλώσει, να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο, ομάδες, πολιτικές πρωτοβουλίες - με όρους κοινωνικού συμβολαίου που θα τηρηθούν φυσικά – για να μπει στη βουλή μια ανεξάρτητη αριστερή φωνή που δεν θα κάτσει σε καμμιά καρέκλα να κομπάζει, μια αιρετή ομάδα πολιτών που θα εναλλάσσεται και θα ερευνά τρόπους επιβίωσης του λαού που πένεται, υποφέρει και εκτός όλων είναι έτοιμος να παραδοθεί στα νύχια του φασισμού που δυστυχώς αναδύεται αμαχητί και στη χώρα μας.

Ο αγώνας για την εκπροσώπηση στη βουλή συνοδεύεται από τον αγώνα με μεγάλες λαϊκές συνελεύσεις. Αυτά τα δυο πάνε μαζί και μόνο μαζί."

Κυριάκος Κατζουράκης, 6/11/18

Διαβάστε περισσότερα...

Συνταγματική Αναθεώρηση Μέρος (I): Θρησκευτική Ουδετερότητα του Κράτους κι Άλλα Ηχηρά Παρόμοια...Του Γ. Περάκη

Συνταγματική Αναθεώρηση Μέρος (I): Θρησκευτική Ουδετερότητα του Κράτους κι Άλλα Ηχηρά Παρόμοια...

 

Ο κ. Τσίπρας μιλώντας στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματος του έθεσε τα βασικά σημεία της συνταγματικής αναθεώρησης τα οποία εν συντομία ήταν τα εξής:

  1. 1)Την καθιέρωση παγίως, αναλογικού εκλογικού συστήματος η οποία θα προβλέπεται στο Σύνταγμά μας,
  2. 2)Την ταυτόχρονη καθιέρωση της λεγόμενης εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας,
  3. 3)Αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, παραγραφή όπως για όλους τους πολίτες,
  4. 4)Κατοχύρωση της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους,
  5. 5)Υποχρεωτικά αιρετός ο πρωθυπουργός,
  6. 6)Μέχρι τρεις θητείες για τους βουλευτές, ο περιορισμός δεν ισχύει για αρχηγούς κομμάτων και πρώην Πρωθυπουργούς
  7. 7)Θεσμοθέτηση της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας,
  8. 8)Αποσαφήνιση διατάξεων που απαγορεύουν την ιδιωτικοποίηση νερού κα της ηλεκτρικής ενέργειας,
  9. 9)Κατοχύρωση της προστασίας της εργασίας και των εργαζομένων, που θα αναγνωρίζει την αποκλειστική αρμοδιότητα των κοινωνικών εταίρων να ορίζουν τον κατώτατο μισθό,
  10. 10)Ενίσχυση των κρατικών εγγυήσεων για την παροχή υπηρεσιών υγείας και καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας σε όλους τους πολίτες.

Τα σημεία (1), (2), (3), αναντίρρητα είναι θετικά. Το μεν πρώτο λύνει ένα βασικό πρόβλημα δημοκρατίας και ισονομίας (εάν βέβαια συνοδεύεται και με άλλα μέτρα π.χ. προβολή των θέσεων των κομμάτων απο τα ΜΜΕ κλπ), σκοτεινό σημείο παραμένει το όριο εισόδου των κομμάτων στην βουλή.

Τα επόμενα δύο (2) & (3) αποκαθιστούν ένα αμελητέο μέρος των αυθαιρεσιών της ανώμαλης περιόδου των μνημονίων με τις επαναλαμβανόμενες και ατιμώρητες αντισυνταγματικές εκτροπές λειτουργίας της αστικής δημοκρατίας στην Ελλάδα, η οποία ανώμαλη περίοδος βρίσκεται ακόμη εν ισχύ. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι βρίσκεται ακόμη και σήμερα εν ισχύ η μνημονιακή επιτήρηση ή η επιτροπεία (η πιο «light» ορολογία του όρου μνημόνιο). Κατά τα άλλα ουδέν δημοσιονομικό μέτρο δεν μπορεί να πάρει η μνημονιακή κυβέρνηση χωρίς την έγκριση των «θεσμών».

Στη 4η θέση «περί κατοχύρωσης της θρησκευτικής ουδετερότητας του κράτους», αναλύεται η πρόταση του προέδρου και των βουλευτών της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ για την αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος, μαζί με την αιτιολογική έκθεση:

17. Αρθρο 3 18. 1. Αρθρα 13 παρ. 5, 33 παρ. 2 και 59 παρ. 1 και 2
Ισχύουσα διάταξη Προτεινόμενη Ισχύουσες διατάξεις Προτεινόμενες
1. Επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας, που γνωρίζει κεφαλή της τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό, υπάρχει αναπόσπαστα ενωμένη δογματικά με τη Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης και με κάθε άλλη ομόδοξη Εκκλησία του Χριστού τηρεί απαρασάλευτα, όπως εκείνες, τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνες και τις ιερές παραδόσεις. Είναι αυτοκέφαλη, διοικείται από την Ιερά Σύνοδο των εν ενεργεία Αρχιερέων και από τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο που προέρχεται από αυτή και συγκροτείται όπως ορίζει ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας, με τήρηση των διατάξεων του Πατριαρχικού Τόμου της κθ΄ (29) Ιουνίου 1850 και της Συνοδικής Πράξης της 4ης Σεπτεμβρίου 1928. 1. Η Ελληνική Πολιτεία είναι θρησκευτικά ουδέτερη. Επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία βρίσκεται αναπόσπαστα ενωμένη δογματικά με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως και με κάθε άλλη Ορθόδοξη Εκκλησία και τηρεί απαρασάλευτα τους Κανόνες των Αποστόλων και των Οικουμενικών Συνόδων και την εκκλησιαστική παράδοση. Η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδας είναι αυτοκέφαλη και διοικείται σύμφωνα με όσα ορίζουν ο Καταστατικός Χάρτης της, ο Πατριαρχικός Τόμος του 1850 και η Συνοδική Πράξη του 1928. Το εκκλησιαστικό καθεστώς της Κρήτης και των Δωδεκανήσων δεν αντίκειται στις παραπάνω διατάξεις. Άρθρο 13 5. Κανένας όρκος δεν επιβάλλεται χωρίς νόμο, που ορίζει και τον τύπο του. Άρθρο 13 5. Κανένας όρκος δεν επιβάλλεται χωρίς νόμο, που ορίζει και τον τύπο του. Η ορκωμοσία κρατικών αξιωματούχων και δημόσιων λειτουργών και υπαλλήλων γίνεται με πολιτικό όρκο. Σε κάθε άλλη περίπτωση ο υπόχρεος επιλέγει ελεύθερα αν θα δώσει πολιτικό ή θρησκευτικό όρκο.
2. Το εκκλησιαστικό καθεστώς που υπάρχει σε ορισμένες περιοχές του Κράτους δεν αντίκειται στις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου. 2. Το εκκλησιαστικό καθεστώς που υπάρχει σε ορισμένες περιοχές του Κράτους δεν αντίκειται στις διατάξεις της προηγούμενης παραγράφου. Άρθρο 33   2. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πριν αναλάβει την άσκηση των καθηκόντων του, δίνει ενώπιον της Βουλής τον ακόλουθο όρκο: "Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδας να φυλάσσω το Σύνταγμα και τους νόμους, να μεριμνώ για την πιστή τους τήρηση, να υπερασπίζω την εθνική ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Χώρας, να προστατεύω τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Ελλήνων και να υπηρετώ το γενικό συμφέρον και την πρόοδο του Ελληνικού Λαού". Άρθρο 33 2. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πριν αναλάβει την άσκηση των καθηκόντων του, δίνει ενώπιον της Βουλής τον ακόλουθο όρκο: “Διαβεβαιώνω στην τιμή και τη συνείδησή μου ότι θα φυλάσσω το Σύνταγμα και τους νόμους, θα μεριμνώ για την πιστή τους τήρηση, θα υπερασπίζω την εθνική ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Χώρας, θα προστατεύω τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των Ελλήνων και θα υπηρετώ το γενικό συμφέρον και την πρόοδο του Ελληνικού Λαού”.
3. Το κείμενο της Αγίας Γραφής τηρείται αναλλοίωτο. Η επίσημη μετάφρασή του σε άλλο γλωσσικό τύπο απαγορεύεται χωρίς την έγκριση της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδας και της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη. 3. Το κείμενο της Αγίας Γραφής τηρείται αναλλοίωτο. Η επίσημη μετάφρασή του σε άλλο γλωσσικό τύπο απαγορεύεται χωρίς την έγκριση της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ελλάδας και της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας στην Κωνσταντινούπολη. Άρθρο 59 1. Οι βουλευτές πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους δίνουν στο Βουλευτήριο και σε δημόσια συνεδρίαση τον ακόλουθο όρκο: “Ορκίζομαι στο όνομα της Αγίας και Ομοούσιας και Αδιαίρετης Τριάδαςνα είμαι πιστός στην Πατρίδα και το δημοκρατικό πολίτευμα, να υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και να εκπληρώνω ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου”. Άρθρο 59 1. Οι βουλευτές πριν αναλάβουν τα καθήκοντά τους δίνουν στο Βουλευτήριο και σε δημόσια συνεδρίαση τον ακόλουθο όρκο: “Διαβεβαιώνω στην τιμή και τη συνείδησή μου ότι θα είμαι πιστός στην Πατρίδα και το δημοκρατικό πολίτευμα, θα υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και θα εκπληρώνω ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου”.
Ερμηνευτική δήλωση 2. Αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι βουλευτές δίνουν τον ίδιο όρκο σύμφωνα με τον τύπο της δικής τους θρησκείας ή του δικού τους δόγματος. 2. Αλλόθρησκοι ή ετερόδοξοι βουλευτές δίνουν τον ίδιο όρκο σύμφωνα με τον τύπο της δικής τους θρησκείας ή του δικού τους δόγματος.
  Ο όρος επικρατούσα θρησκεία δεν αποτελεί αναγνώριση επίσημης κρατικής θρησκείας και δεν επιφέρει καμία δυσμενή συνέπεια σε βάρος άλλων θρησκευμάτων και γενικότερα στην απόλαυση του δικαιώματος της θρησκευτικής ελευθερίας.

Κατ΄αρχήν η προτεινόμενη αλλαγή (17. Αρθρο 3), αναιρεί εν τη γενέσει της, την θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους. Το σύνταγμα της χώρας με την προτεινόμενη τροποποίηση επεμβαίνει απροκάλυπτα σε μια θρησκεία, εκφράζοντας άποψη για τον τρόπο λειτουργίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ελλάδας όταν αναφέρεται «είναι αυτοκέφαλη και διοικείται σύμφωνα με όσα ορίζουν ο Καταστατικός Χάρτης της...

Πρίν απο την κάθε έκφραση οποιασδήποτε γνώμης και άποψης θα ήταν πολιτικά ορθόν, να λάβουμε υπ’ όψιν ορισμένα ιστορικά στοιχεία «ταύτισης» και «σύμπλευσης» κράτους-εκκλησίας.

Η Εκκλησία έχει Εξουσία και μετέχει σε όλα τα πολιτειακά θεσμικά όργανα ως κοινωνικός εταίρος, με συμφέροντα όμως ανεξάρτητα από αυτά της κοινωνίας των οποίων η έκφραση διαπερνά κάθετα το πολιτικό σύστημα. Οι άνθρωποι εντός της (κυρίως οι αξιωματούχοι) και οι γύρω της (βλ. βουλευτές, πολιτευτές, δημόσια πρόσωπα) δρουν ως παράκεντρο εξουσίας, που άλλοτε απομακρύνεται από το κεντρικό σύστημα εξουσίας (δηλ. τις κυβερνήσεις), άλλες φορές συμπορεύεται, ενώ ιστορικά υπήρξαν και περιπτώσεις που μάλλον ταυτίστηκε με το κατ’ εξοχήν κέντρο εξουσίας (π.χ. Βυζάντιο). Απόδειξη αποτελεί η τοποθέτηση του εξέχοντος «θεσμικού» στελέχους της Νέας Δημοκρατίας Κ. Πυλαρινού, που ξεκίνησε την σταδιοδρομία του το 1957 ως μέλος του πολιτικού γραφείου του «εθνάρχη» Κ. Καραμανλή, μέχρι το 1963. Επίσης διετέλεσε Σύμβουλος Οικονομικών και Οργανώσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος και Γενικός Διευθυντής των Οικονομικών και Τεχνικών Υπηρεσιών της (1998-2008).

Ωρισμένες πτυχές της οικονομικής αλληλοεξάρτησης κράτους-εκκλησίας:

1) Πότε και Πώς συγκεντρώθηκε τόσος εκκλησιαστικός πλούτος;

Την προηγούμενη διαπίστωση μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε για να αναλύσουμε ιστορικά το πότε απέκτησε η Εκκλησία την περιουσία της και πότε άρχισε να την χάνει. Να σημειωθεί ότι με τον όρο Εκκλησία εννοούμε τα χιλιάδες νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (εκτιμώνται στις 6.500-10.000 τέτοια Νομικά Πρόσωπα), που αφορούν μοναστήρια, ενορίες, μητροπόλεις, αλλά και την κεντρική Εκκλησία της Ελλάδος (Ιερά Σύνοδος, Αρχιεπισκοπή).

Ας θυμηθούμε λίγες γραμμές που έγραψε ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος: «Εδώ θα πρέπει να γίνει σαφές ότι η Εκκλησία είχε πάντοτε περιουσία και η μακρά προέλευσή της ανάγεται, κυρίως σε δωρεές και κληρονομιές βυζαντινών αυτοκρατόρων, αξιωματούχων του Βυζαντίου, όπως επίσης σε δωρεές και κληρονομιές, μοναχών και λαϊκών ως και τις ημέρες μας».

Η Εκκλησία, λοιπόν, απέκτησε μεγάλη περιουσία όταν… ήταν η ίδια στην εξουσία, τα χρόνια τα Βυζαντινά. Ύστερα, στα χρόνια της τουρκοκρατίας άρχισαν οι “δωρεές” στα μοναστήρια και τα ‘ξωκκλησια. Έχει γραφτεί πολλάκις ότι επειδή ο Σουλτάνος τα είχε καλά με την Εκκλησία, της επέτρεπαν να “κατέχει” περιουσία και δεν επενέβαιναν (πολύ) στο πως η Εκκλησία τη διαχειριζόταν. Αντίθετα, οι Ελληνες (ας πούμε έτσι τους κάτοικους του βυζαντίου που κατοικούσαν στον σημερινό ελλαδικό χώρο) δε μπορούσαν να έχουν περιουσίες αφού αυτές πέρναγαν στα χέρια του κάθε κοτζαμπάση ή άλλων τοποτηρητών-διοικητών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί να μεταβιβάζουν τις περιουσίες τους στους μητροπολίτες, στις ενορίες και τα μοναστήρια της περιοχής τους υπό το φόβο ότι θα τις έπαιρναν οι κατακτητές Τούρκοι.

Αυτή η διαδικασία ξεκίνησε τα πρώτα χρόνια της τουρκοκρατίας όπου δεν γνώριζε κανένας πότε θα δημιουργιόταν μία νέα ελεύθερη κρατική οντότητα, και ενδεχομένως θεωρούσαν ότι αυτό θα γινόταν σύντομα. Κάποιοι έχοντας την θρησκεία τους ως μόνο αποκούμπι, μπροστά στον Θεό συμφωνούσαν με τους επίγειους αντιπροσώπους του, ότι σε περίπτωση επαναφοράς της ομαλότητας οι περιουσίες τους θα επιστρέφονταν άμεσα, ενώ στο μεταξύ οι εκκλησιαστικοί άρχοντες θα τους παραχωρούσαν τη χρήση των μεταβιβασμένων περιουσιών τους (οι Τούρκοι επέτρεπαν και αυτό).

2) Η περιουσία της εκκλησίας σήμερα

Οι εκτάσεις: Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αλλά και στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, η συνολική έκταση της εκκλησιαστικής περιουσίας φτάνει τα 1.300.000 στρέμματα. Από αυτά:

732.000 είναι βοσκότοποι, 367.000 δασικές εκτάσεις και 189.000 γεωργικές.

Περίπου 400.000 στρέμματα χαρακτηρίζονται ως «διακατεχόμενα», αφού για αυτές τις εκτάσεις δεν υπάρχουν τίτλοι ιδιοκτησίας. Έχει, επίσης, σημειωθεί ότι η Εκκλησία της Ελλάδος διαθέτει και ολόκληρα νησιά και βραχονησίδες (!) σε νησιωτικά συμπλέγματα, όπως στις Σποράδες και στις Κυκλάδες. Η Ελλαδική Εκκλησία φέρεται, μεταξύ άλλων, να έχει στην κατοχή της περίπου οκτακόσια κτήρια με γραφεία, καταστήματα, εμπορικά κέντρα, ξενοδοχεία, ακόμα και μισθωμένα βενζινάδικα. Οσον αφορά, δε, τη ρευστότητα της Εκκλησίας, υπολογίζεται σε αρκετές δεκάδες (ίσως και εκατοντάδες) εκατομμύρια ευρώ (για περισσότερα εδώ Εκκλησιαστική περιουσία: Αλήθειες και μύθοι - Paraskhnio.gr).

3) Αυτοκρατορικά χρυσόβουλα στο σύγχρονο Δίκαιο-Μιά «συνταγματική» εκκρεμότητα 229 ετών:

α) Το «Αδιέξοδο» ενός έντιμου αστού νομικού: Πώς όμως, εξηγείται το γεγονός ότι τα πρώτα Συντάγματα που ψήφισε ο επαναστατημένος ελληνικός λαός τα πλέον δημοκρατικά της εποχής τους μαζί με το Σύνταγμα των ΗΠΑ αναγόρευσαν ως ισχύον Δίκαιο στην Ελλάδα «τους νόμους των αειμνήστων ημών αυτοκρατόρων» κανόνα που επανέλαβαν εν συνεχεία τόσο ο Καποδίστριας όσο και η βαυαρική αντιβασιλεία; Και πώς εξηγείται το γεγονός ότι μέχρι να τεθεί σε ισχύ ο Αστικός μας Κώδικας δηλαδή το έτος 1946, οι αυτοκρατορικοί νόμοι αποτελούσαν το εφαρμοζόμενο στον τόπο μας αστικό δίκαιο; Και, τέλος, γιατί ο Αστικός μας Κώδικας περιέλαβε σε νέα διατύπωση, διατάξεις του αυτοκρατορικού δικαίου, αντί να ιδρύσει εκ του μηδενός μια νέα έννομη τάξη; Αυτά, ως μια μικρή νύξη για ένα από τα «παράδοξα» της ιστορίας των θεσμών μας που όμως δεν είναι τόσο παράδοξα, αν αναλογισθούμε σε ποια ιδεολογική βάση θέλησαν να θεμελιώσουν το αρτισύστατο ελληνικό κράτος οι επαναστατικές συνελεύσεις. Και που φαίνονται παράδοξα μόνο σε όσους επιθυμούν σώνει και καλά να προσδώσουν στους θεσμούς μας μια άπεφθη ρεπουμπλικανική καθαρότητα, εμπνευσμένη από το πρότυπο που δημιούργησε η Γαλλική Επανάσταση του 1789. Η επανάσταση όμως αυτή, παρά το περί του αντιθέτου θρυλούμενα, δεν έμοιαζε τόσο πολύ με τη δική μας. Και αυτό που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι ότι η Ελληνική Επανάσταση, σε αντίθεση με τη γαλλική η οποία επεδίωξε την καθολική ρήξη (με το παλαιό καθεστώς, την Εκκλησία, τους θεσμούς, ακόμη και με την ιστορία), υπήρξε μια εξέγερση που προέταξε την ενότητα και τη συνέχεια. Ενοποίησε ιδεολογικά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, φιλοδόξησε να αποκαταστήσει το παλαιό κλέος, ανήγαγε την Ορθοδοξία σε περιωπή «επικρατούσης θρησκείας» και μέσα σε αυτήν την προοπτική ήταν απόλυτα φυσικό να αναγνωρίσει ως ισχύον δίκαιο τους νόμους των «αειμνήστων ημών αυτοκρατόρων». Και όλα αυτά, πράγμα αξιοθαύμαστο, χωρίς καμιά έκπτωση ως προς τα κεκτημένα του γαλλικού διαφωτισμού: την καθιέρωση της δημοκρατικής αρχής και τον σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Αν λοιπόν, μας ενοχλούν τα χρυσόβουλα και τα σιγίλια, αυτό δεν πρέπει να το καταλογίσουμε στους καλόγερους και τους συνεργούς τους, αλλά σε μια καταστατική επιλογή που έκανε ο «ελληνικός λαός»;;;πριν από 180 χρόνια.

Συμπέρασμα: Δύο τινά μπορούν να συμβούν στο μέλλον. ΄Η να θεωρήσουμε ότι οι δημοκρατικοί μας θεσμοί πάσχουν από έλλειψη δογματικής καθαρότητας, οπότε οφείλουμε να εξοβελίσουμε τους αυτοκράτορες, τους δεσποτάδες, τους καλογέρους και το ένδοξο παρελθόν, με κίνδυνο όμως, να βρεθούμε ορφανοί σε αναζήτηση ταυτότητας. ΄Η να εμμείνουμε στην ιστορική μας συνέχεια και να εξακολουθήσουμε να πορευόμαστε επ' ελπίδι αναστάσεως.

Αδιέξοδο (Χρ. Ζουράρις).

Σημείωση: Ο Ελληνικός Πολιτισμός άρχεται απο τον Πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων. Ο ελληνοχριστιανικός πολιτισμός δεν αποτελεί συνέχεια του αλλά άλλον πολιτισμό και κατά συνέπεια ουδέν αδιέξοδο υπάρχει.

β) Η Νομική Αποψη: Η παραχώρηση ιδιοκτησίας με αυτοκρατορικό χρυσόβουλο δεν ήταν νόμος αλλά ατομική πράξη, όπως τα σημερινά συμβόλαια. Αρα, οι επανεισαχθέντες με διάταγμα του 1835 (όχι με Συντάγματα) «νόμοι των αειμνήστων ημών αυτοκρατόρων» (δηλαδή γενικοί κανόνες και όχι ατομικές πράξεις) δεν περιλάμβαναν τα χρυσόβουλα. Αν αυτά είχαν ισχύ, τούτο ήταν ανεξάρτητο από το Διάταγμα του 1835. Ακόμη όμως και οι νόμοι των βυζαντινών αυτοκρατόρων κάθε άλλο παρά αναλλοίωτοι έμεναν στο νέο ελληνικό κράτος. Συντάγματα, νόμοι του κράτους έθιμα κ.λπ. έθεσαν στο περιθώριο μεγάλο μέρος (ιδίως το αναχρονιστικό) του βυζαντινορωμαϊκού Δικαίου, που διατηρεί απλώς ιστορική αξία. Πρόκειται για έναν θεσμό που ίσχυε και στο βυζαντινορωμαϊκό Δίκαιο («αμνημονεύτου χρόνου παραγραφή»), αλλά ισχύει και υπό τον Αστικό μας Κώδικα. Και μόνο αυτό το τελευταίο πλην των άλλων έχει αποδυναμώσει από κάθε νομική αξία τα χρυσόβουλα. Πάνω απ' όλα είναι όμως οι σημερινές αρχές Δικαίου που δεν ανέχονται την «αυτοκρατορικώ δικαίω» εξουσία του αρχηγού του κράτους να παραχωρεί τμήματα της ελληνικής γης σε όποιους κατά βούληση επιλέγει.

Τα σημερινά δημοκρατικά Συντάγματα έχουν άλλη ιεράρχηση αξιών. Αλλά οι θεοκρατικές και μοναρχικές αντιλήψεις του Βυζαντίου είναι ασυμβίβαστες με τις σύγχρονες δικαιικές αντιλήψεις. Εκεί δεν μπορεί να υπάρχει συνέχεια.

Συμπέρασμα: Δεν πρέπει να συγχέουμε την όποια ιστορική σημασία των χρυσόβουλων με την καταρχήν ανύπαρκτη σημερινή νομική τους αξία (Μ. Σταθόπουλος,Ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών 1983-1991).

4) Η Ναοδομία της εκκλησίας ή όταν η εκκλησία αποκτά κρατική εξουσία

Κρατική εξουσία «με το έτσι θέλω» αποκτά η Eκκλησία και… ελέω Θεού όχι μόνον θα εκδίδει οικοδομικές άδειες αλλά θα νομιμοποιεί αυθαίρετα, θα ελέγχει, θα επιβάλλει και θα εισπράττει τα πρόστιμα! Όλα αυτά μέσω κανονισμού της Διαρκούς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας, η οποία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 135/Α/ 9.8.2010 με τον τίτλο «Κωδικοποίησις και συμπλήρωσις διατάξεων περί λειτουργίας της Εκκλησιαστικής Κεντρικής Υπηρεσίας Οικονομικών». Ετσι «το γραφείο ναοδομίας και εκτελέσεως εκκλησιαστικών τεχνικών έργων» , «λειτουργούντος παρά τη Ιερά Συνόδω», σύμφωνα με άλλον κανονισμό (66/93) αναβαθμίζεται σε διεύθυνση με πλήθος αρμοδιοτήτων οι οποίες ανήκουν στις πολεοδομίες (η εφαρμογή του νόμου Τρίτση 1337/83 άρθρο 17 για τα αυθαίρετα κτίσματα, του Προεδρικού Διατάγματος 276 ΦΕΚ Α/98...κλπ).

Ολες οι αρμοδιότητες περιγράφονται στο άρθρο 19 του φρέσκου κανονισμού, ο οποίος και αυτός θεωρητικά στηρίζεται στον νόμο 590/1977 «καταστατικός χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδας».

5) Η μισθοδοσία των 9.298 ιερέων και 336 κληρικών υπαλλήλων, επιβαρύνοντας τον κρατικό προυπολογισμό με 180 εκατ. ευρώ ετησίως, αποτελεί επίσης αλλη μια οικονομική σχέση μεταξύ κράτους-εκκλησίας.

Οποιος πιστεύει ότι με τον πολιτικό όρκο και μόνο διασφαλίζεται η θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους χωρίς την λύση του Γόρδιου Δεσμού όλων των διαπλεκόμενων οικονομικών σχέσεων μεταξύ του κράτους-εκκλησίας σίγουρα θα αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία στην συγγραφή και την εφαρμογή των συνταγμάτων.

Αλλωστε ιστορικά παραδείγματα θρησκευτικής ουδετερότητας αποτελούν:

  1. 1. Γαλλία: Στο άρθρο 1 του ισχύοντος γαλλικού Συντάγματος ρητώς ορίζεται: «Η Γαλλία είναι αβασίλευτη πολιτεία αδιαίρετη, χωρισμένη από την Εκκλησία δημοκρατική και κοινωνική». Η διατύπωση αυτή: πηγάζει απο την Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (LadéclarationdesDroitsdel' HommeetduCitoyen), που ψηφίστηκε το 1789κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασηςαπό τη Συντακτική Συνέλευση.
  2. 2. Τ. Τζέφερσον και η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων: Ο Τ. Τζέφερσον, ο 3ος Πρόεδρος των ΗΠΑ, με την επιστολή του οποίου εστάλη προς τους Βαπτιστές του Συνδέσμου Danbury το έτος 1802. Με την επιστολή αυτή όπου γίνεται αναφορά στην Πρώτη Τροποποίηση του Συντάγματος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Τζέφερσον γράφει: Πιστεύοντας μαζί σας ότι η θρησκεία είναι ένα θέμα το οποίο αφορά αποκλειστικά τον άνθρωπο και το Θεό του, ότι κανείς δεν είναι υπόλογος σε κανέναν άλλο για την πίστη του ή τη λατρεία του ότι οι νόμιμες εξουσίες της κυβέρνησης αφορούν ενέργειες μόνο και όχι απόψεις, με ευλάβεια θεωρώ ότι η πρόθεση το συνόλου του Αμερικανικού λαού όπως αποτυπώνεται στη νομοθεσία του είναι ότι δεν θα πρέπει να «θεσμοθετηθεί κανένας κανόνας δικαίου για την καθιέρωση της θρησκείας ή την απαγόρευση της ελεύθερης άσκησής της», δημιουργώντας έτσι ένα τείχος διαχωρισμού μεταξύ εκκλησίας και κράτους.

Η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων ήταν ένα από τα πρώτα παραδείγματα στον κόσμο της πλήρους θρησκευτικής ελευθερίας που εγκρίθηκε το 1791.

Λόγω του ότι ο σημερινός ΣΥΡΙΖΑ, θυμίζει περισσότερο την κολυμβήθρα του Σιλωάμ, αφού συνυπάρχουν αρμονικότατα πρώην «ανανεωτικοί», «δογματικοί» και «πασόκοι», το δε κόμμα έχει μετεξελιχθεί σε μια «μεταδημοκρατική αριστερά» με έντονα θεοκρατικά στοιχεία, στην πολιτική του πρακτική. Το πολιτικά εφικτό (το σήμερα), καλλιεργεί στον πολίτη το στοιχείο της αυριανής, όταν θα αλλάξουν και το επιτρέψουν οι συσχετισμοί (της μεταθανάτιας ανταμοιβής που προβάλλεται από όλα τα θρησκευτικά δόγματα) και γίνεται πολύ χρήσιμη και αξιοποιήσιμη δύναμη για την αποτροπή της αντίδρασης εναντίον των εξουσιαστών σε τούτον τον ...μάταιο κόσμο. Η θρησκεία της παρηγοριάς, της επουράνιας ανταμοιβής, με ενέχυρο την καρτερικότητα για όσα υφίσταται σήμερα.

Ελλείψει πολιτικού συμπεράσματος στην πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ, θα ειπωθούν:

Τα λόγια του Αριστοφάνη απο τους Ιππής:

Τον δήμον αεί προσποιού υπογλυκαίνων ρηματίοις μαγειρικοίς, μτφρ:

Να έχεις πάντα τον δήμο με το μέρος σου καλοπιάνοντάς τον

με μαγειρεμένα λόγια (η ευγενική έκφραση).

Δεδομένου οτι πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ προέρχονται απο τον φοιτητικό χώρο, θα τους θυμίσω το σλόγκαν του «74-75» των γενικών συνελεύσεων στα φοιτητικά αμφιθέατρα:

Οποιος πατά το ένα του πόδι σε μιά βάρκα και το άλλο σε άλλη

βάρκα, τελικά σκίζεται το σώβρακό του (μή ευγενική έκφραση).

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Διαβάστε περισσότερα...

Τι γνώριζε ο Θουκυδίδης για την Αμερική του Τραμπ;Του Έντουαρντ Μέντελσον

Τι γνώριζε ο Θουκυδίδης για την Αμερική του Τραμπ;

Του Έντουαρντ Μέντελσον

Ο αρθρογράφος είναι καθηγητής κλασσικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια των ΗΠΑ. Το κομμάτι δημοσιεύτηκε στην Επιθεώρηση Βιβλίων της Νέας Υόρκης στις 29/10/18. Τα αποσπάσματα από τον Θουκυδίδη είναι σε μετάφραση Αγγέλου Βλάχου, Εκδόσεις Γαλαξίας.

Το πρωινό μετά τις προεδρικές εκλογές του 2016 προσπάθησα να ξεφύγω λιγάκι από το κλίμα διαβάζοντας κάποιες σελίδες του Θουκυδίδη που είχα επισημάνει για το μάθημα της επόμενης ημέρας και ανακάλυψα την καλύτερη εξήγηση για ό,τι είχα δει σε σχέση με την ψηφοφορία που προσπαθούσα να ξεχάσω. Στο τρίτο βιβλίο της Ιστορίας του Πελοποννησιακού Πολέμου ο Θουκυδίδης περιγράφει την έκρηξη του εμφυλίου πολέμου στο νησί της Κέρκυρας το 427π.Χ:

«‘Έγιναν, για πρώτη φορά, τα φοβερά αυτά πράγματα στα οποία μπορούν να οδηγηθούν άνθρωποι που ζουν κάτω από καθεστώς τυραννικό όταν τους δοθεί η ευκαιρία να εκδικηθούν τους άρχοντές τους. Άλλοι, κινήθηκαν για να απαλλαγούν από την φτώχεια τους επιδιώκοντας να πάρουν τις περιουσίες των άλλων. Άλλοι χτυπούσαν άγρια και αλύπητα ανθρώπους της ίδιας τάξης, όχι από πλεονεξία, αλλά από το τυφλό πάθος του πρωτόγονου ανθρώπου» (Βιβλίο Γ, 84)

Το πιο ενδιαφέρον που βρήκα για τις εκλογές ήταν η καταστροφική αποτυχία κάθε σχεδόν προσπάθειας να προβλεφθεί το αποτέλεσμα των εκλογών με βάση αριθμητικά στοιχεία, αντί να ερμηνευθούν τα πάθη που προκάλεσαν αυτή την έκβαση, όπως ο Θουκυδίδης ερμήνευσε την εμφύλια σύγκρουση στη Κέρκυρα. Οι προεκλογικές δημοσκοπήσεις με μεγάλη αυτοπεποίθηση κατά 99% προβλέπανε ένα αποτέλεσμα το οποίο δεν συνέβη. Σχεδόν κάθε δημοσκόπηση προέβλεψε αυτό που δεν συνέβη.

Καθένας που διαβάζει Θουκυδίδη βλέπει σε αυτόν τον πιο σημαντικό ιστορικό αυτοκρατορίας, όχι μόνο για την δικιά του εποχή αλλά επίσης για τις φανερές και τις αφανείς προβλέψεις μελλοντικών εποχών. Ένα από τα μεγάλα θέματά του είναι η Αθηναϊκή ιδιαιτερότητα και οι ηθικές και στρατιωτικές αποτυχίες που αναπόφευκτα προκύψαν από αυτήν. Στις αρχές του συγγράμματος του ανασυγκροτεί ή επινοεί τον Επιτάφιο Λόγο του αθηναίου ηγέτη Περικλή για να τιμήσει την μνήμη αυτών που πέθαναν τον πρώτο χρόνο του Πελοποννησιακού Πολέμου με τον λαμπρά εμπνευσμένο έπαινο της αθηναϊκής δημοκρατίας στην πλήρη της άνθηση, ευημερούσας και θριαμβεύουσας με τον εθελοντικό της αυτοέλεγχο, την συλλογική υπευθυνότητα, τον σεβασμό στον νόμο.

Μετά, τρεις προτάσεις μετά το τέλος του Επιταφίου, χωρίς να κάνει καμιά υπόμνηση τις απελπιστικά ανατρεπτικής ιστορίας που πρόκειται να διηγηθεί στη συνέχεια αρνείται σχεδόν καθετί που είπε ο Περικλής, κάθε τι που δημιουργούσε αυταπάτες και ήταν απατηλό. Το καλοκαίρι μετά τον Επιτάφιο, αναφέρει ο Θουκυδίδης, η Αθήνα πλήγηκε από την πανώλη και η δημοκρατία κατέρρευσε σε ένα «κράτος ανομίας χωρίς προηγούμενο». Αυτοί που επέζησαν ενδιαφέρονταν μόνο για «την ευχαρίστηση της στιγμής και ότι μπορούσε να συμβάλει σημαντικά σε αυτήν την ευχαρίστηση» και «κανένας φόβος θεού ή νόμου δεν μπορούσε να τους περιορίσει». Η αυτοϊκανοποίηση σαν αυτή του Περικλή είναι εύκολη στην ευημερία, πολύ λιγότερο στην κρίση. Ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου παίρνει την μορφή συζητήσεων που αποτυπώνει ο Θουκυδίδης χωρίς να παίρνει το μέρος οιασδήποτε πλευράς με σαφήνεια, παρότι βέβαια είναι σχεδόν σαφές ποια πλευρά είναι πιο κοντά στον δικό του τρόπο σκέψης. Ο Επιτάφιος του Περικλή φαίνεται να είναι μια σπάνια περίπτωση ομιλίας στην οποία δεν υπήρχε ως απάντηση μια αντίθετη άποψη. Η ίδια η πανώλης όμως είναι η σιωπηλή απάντηση στην ομιλία του Περικλή και ο σαφής νικητής σε έναν αδυσώπητο διάλογο που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ.

Η Αθήνα αμέσως μετά την πανώλη ανέκτησε την αυτοπεποίθησή της εκφρασμένη, και πάλι από τον Περικλή, ότι η πολιτική και τεχνική της υπεροχή απέναντι σε πιο αδύναμες πόλεις – κράτη δικαιολογούσε το πρόγραμμα της ιμπεριαλιστικής της επέκτασης. Λίγα χρόνια αργότερα, αγνοώντας τις προειδοποιήσεις του πιο σοφού της στρατηγού, του Νικία, η Αθήνα ξεκίνησε την εκστρατεία της ενάντια στην σχετικά καθυστερημένη Σικελία, προβλέποντας μια εύκολη κατάκτηση του κατακερματισμένου και ολιγάριθμου αντίπαλου. Αντί γι’ αυτό η πρώτη πόλη της Ελλάδας, παγιδευμένη σε μια απόμακρη και ανοίκεια περιοχή, αδύναμη να πολεμήσει ένα πολιτισμό που μέσα στην άγνοιά της περιφρονούσε, υπέκυψε σε μια ολοκληρωτική ήττα των στρατιωτικών της δυνάμεων και η ίδια αντιμετώπισε την οικονομική καταστροφή.

Ο Θουκυδίδης ανέφερε τα εξής στο βιβλίο του:

«Θα είμαι ικανοποιημένος αν το έργο μου κριθεί ωφέλιμο από όσους θελήσουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν και εκείνων που θα συμβούν στο μέλλον, τα οποία, από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης, θα είναι όμοια ή παραπλήσια. Έγραψα την Ιστορία μου για να μείνει αιώνιο κτήμα των ανθρώπων και όχι σαν έργο επίκαιρου διαγωνισμού για ένα πρόσκαιρο ακροατήριο (Βιβλίο Α, 22)».

Αποδείχθηκε σωστός όταν ο Ναπολέων και ο Χίτλερ μπήκε στην Ρωσία, όταν η Σοβ. Ένωση έκανε την επέμβαση στο Αφγανιστάν, όταν οι ΗΠΑ έστειλαν τις δυνάμεις τους στο Βιετνάμ και στο Ιράκ.

Οι ιστορικοί διαμάχονται μεταξύ τους για το αν ο Θουκυδίδης είναι ένας ηθικιστής φιλόσοφος ή, με μια κοινότυπη φράση, «ο πρώτος επιστημονικός ιστορικός». Το ριζοσπαστικό σε αυτόν που του προσδίνει μια αλάνθαστη καθαρή ματιά είναι ότι είναι και τα δύο. Κατανοεί την ηθική όχι σαν μια λίστα αυθαίρετων κανόνων που επιβάλλονται στην πραγματικότητα αλλά ως ένα συνθετικό στοιχείο της ίδιας της πραγματικότητας με τον ίδιο τρόπο που η ελληνική φιλοσοφία είχε αρχίσει να κατανοεί τους φυσικούς νόμους ως αδιαχώριστο στοιχείο της πραγματικότητας. Ο Θουκυδίδης είχε την ίδια αντίληψη που αιώνες αργότερα εξέφρασε ο Λούντβιχ Βιτγκενστάιν όταν έγραφε ότι η ηθική «πρέπει να είναι μια συνθήκη του κόσμου όπως η λογική».

Στον κόσμο της ηθικής συνοχής του Θουκυδίδη η ηθική δράση είναι αναπόφευκτα πρακτική δράση και η ανήθική δράση είναι αναπόφευκτα αντιπρακτική άσχετα από τις επίμονες και κοντόφθαλμες αντιλήψεις που ισχυρίζονται ότι δεν είναι. Αναφέρει μια συζήτηση για την θανατική ποινή ανάμεσα στον Κλέονα που ήταν «αξιοσημείωτος ανάμεσα στους Αθηναίους για την ποιότητα του χαρακτήρα του» και τον συνετό Διόδοτο. Ο Κλέων ήθελε η Αθήνα να σκοτώσει όλους τους συλληφθέντες που τους νίκησε στην επαναστατημένη Μυτιλήνη. Μια αυτοκρατορία έλεγε ο Κλέων κυβερνάει με τον φόβο. Δεν πρέπει ποτέ να κινείται από έλεος. Ο Διόδοτος απάντησε προτείνοντας επιείκεια, αλλά επίμεινε ότι έκανε αυτήν την επιλογή όχι γιατί ήταν ηθική αλλά γιατί του φαινότανε «η καλύτερη για το κράτος». Εάν η Αθήνα σκοτώσει τους συλληφθέντες, είπε, οι πόλεις που επαναστατούν στο μέλλον δεν θα έχουν κανένα κίνητρο να υποταχθούν και η Αθήνα θα ξόδευε όλους τους πόρους της προκειμένου να νικήσει αντιπάλους της που η μόνη τους πρακτική επιλογή θα ήταν να πολεμήσουν εώς θανάτου. Εάν αντίθετα η Αθήνα επέτρεπε στους ηττημένους να ζήσουν θα μπορούσαν ακόμη να βρουν ένα λόγο να γίνουν σύμμαχοι της. Μετά την συζήτηση η Αθήνα πρώτη φορά ακολούθησε την ηθική και πρακτική επιλογή να δείξει έλεος προς τους Μυτιληναίους παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία αυτή ήταν ισχνή. Μετά από αυτό όμως η Αθήνα έκανε την ανήθική και αντιπρακτική επιλογή να κατακτήσει την Σικελία με όλες τις καταστροφικές συνέπειες που είχε αυτό.

Τα δύο τελευταία χρόνια μετά στις Αμερικάνικες Προεδρικές εκλογές του 2016 γίνεται ακόμη πιο σαφές ότι ο Θουκυδίδης είναι ο μεγαλύτερος ιστορικός όχι μόνο των αυτοκρατοριών αλλά επίσης της σύγχρονης πολιτικής. Αυτό το απόσπασμα είναι ο απολόγισμός του για τον εμφύλιο στην Κέρκυρα το 427 π.Χ αλλά επίσης για την πολιτική κατάσταση του 2018 μ.Χ. στην Αμερική.

«Ο εμφύλιος πόλεμος, λοιπόν, μεταδόθηκε από πολιτεία σε πολιτεία. Κι όσες πολιτείες έμειναν τελευταίες, έχοντας μάθει τί είχε γίνει αλλού, προσπαθούσαν να υπερβάλουν σε επινοητικότητα, σε ύπουλα μέσα και σε ανήκουστες εκδικήσεις.Για να δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλαζαν ακόμα και την σημασία των λέξεων. Η παράλογη τόλμη θεωρήθηκε ανδρεία και αφοσίωση στο κόμμα, η προσωπική διστακτικότητα θεωρήθηκε δειλία που κρύβεται πίσω από εύλογες προφάσεις και η σωφροσύνη προσωπίδα της ανανδρίας. Η παραφορά θεωρήθηκε ανδρική αρετή, ενώ η τάση να εξετάζονται προσεκτικά όλες οι όψεις ενός ζητήματος θεωρήθηκε πρόφαση για υπεκφυγή.Όποιος ήταν έξαλλος γινόταν ακουστός, ενώ όποιος έφερνε αντιρρήσεις γινόταν ύποπτος. Όποιον επινοούσε κανένα τέχνασμα και πετύχαινε, τον θεωρούσαν σπουδαίο, κι όποιον υποψιαζόταν σύγκαιρα και φανέρωνε τα σχέδια του αντιπάλου, τον θεωρούσαν ακόμα πιο σπουδαίο. Ενώ όποιος ήταν αρκετά προνοητικός, ώστε να μην χρειαστούν τέτοια μέσα, θεωρούσαν ότι διαλύει το κόμμα και ότι είναι τρομοκρατημένος από την αντίπαλη παράταξη. Με μια λέξη, όποιος πρόφταινε να κάνει κακό πριν από άλλον, ήταν άξιος επαίνου, καθώς κι εκείνος που παρακινούσε στο κακό όποιον δεν είχε σκεφτεί να το κάνει. Αλλά και η συγγένεια θεωρήθηκε χαλαρότερος δεσμός από την κομματική αλληλεγγύη, γιατί οι ομοϊδεάτες ήσαν έτοιμοι να επιχειρήσουν οτιδήποτε, χωρίς δισταγμό, και τούτο επειδή τα κόμματα δεν σχηματίστηκαν για να επιδιώξουν κοινή ωφέλεια με νόμιμα μέσα, αλλά, αντίθετα, για να ικανοποιήσουν την πλεονεξία τους παρανομώντας. Και η μεταξύ τους αλληλεγγύη βασιζόταν περισσότερο στην συνενοχή τους παρά στους όρκους τους στους θεούς.Τις εύλογες προτάσεις των αντιπάλων τις δέχονταν με υστεροβουλία και όχι με ειλικρίνεια για να φυλαχτούν από ένα κακό αν οι άλλοι ήσαν πιο δυνατοί.

Και προτιμούσαν να εκδικηθούν για κάποιο κακό αντί να προσπαθήσουν να μην το πάθουν. Όταν έκαναν όρκους για κάποια συμφιλίωση, τους κρατούσαν τόσο μόνο όσο δεν είχαν την δύναμη να τους καταπατήσουν, μη έχοντας να περιμένουν βοήθεια από αλλού. Αλλά μόλις παρουσιαζόταν ευκαιρία, εκείνοι που πρώτοι είχαν ξαναβρεί το θάρρος τους, αν έβλεπαν ότι οι αντίπαλοί τους ήσαν αφύλαχτοι, τους χτυπούσαν κι ένιωθαν μεγαλύτερη χαρά να τους βλάψουν εξαπατώντας τους, παρά χτυπώντας τους ανοιχτά. Θεωρούσαν ότι ο τρόπος αυτός όχι μόνο είναι, πιο ασφαλής αλλά και βραβείο σε αγώνα δόλου. Γενικά είναι ευκολότερο να φαίνονται επιδέξιοι οι κακούργοι, παρά να θεωρούνται τίμιοι όσοι δεν είναι δόλιοι. Οι περισσότεροι άνθρωποι προτιμούν να κάνουν το κακό και να θεωρούνται έξυπνοι, παρά να είναι καλοί και να τους λένε κουτούς.

Αιτία όλων αυτών ήταν η φιλαρχία που έχει ρίζα την πλεονεξία και την φιλοδοξία που έσπρωχναν τις φατρίες να αγωνίζονται με λύσσα. Οι αρχηγοί των κομμάτων, στις διάφορες πολιτείες, πρόβαλλαν ωραία συνθήματα. Ισότητα των πολιτών από την μια μεριά, σωφροσύνη της αριστοκρατικής διοίκησης από την άλλη. Προσποιούνταν έτσι ότι υπηρετούν την πολιτεία, ενώ πραγματικά ήθελαν να ικανοποιήσουν προσωπικά συμφέροντα και αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να νικήσουν τους αντιπάλους τους. Τούτο τους οδηγούσε να κάνουν τα φοβερότερα πράματα επιδιώκοντας να εκδικηθούν τους αντιπάλους τους, όχι ώς το σημείο που επιτρέπει η δικαιοσύνη ή το συμφέρον της πολιτείας, αλλά κάνοντας τις αγριότερες πράξεις, με μοναδικό κριτήριο την ικανοποίηση του κόμματός τους. Καταδίκαζαν άνομα τους αντιπάλους τους ή άρπαζαν βίαια την εξουσία, έτοιμοι να κορέσουν το μίσος τους. Καμιά από τις δύο παρατάξεις δεν είχε κανέναν ηθικό φραγμό κι εκτιμούσε περισσότερο όσους κατόρθωναν να κρύβουν κάτω από ωραία λόγια φοβερές πράξεις. Όσοι πολίτες ήσαν μετριοπαθείς θανατώνονταν από την μια ή την άλλη παράταξη, είτε επειδή είχαν αρνηθεί να πάρουν μέρος στον αγώνα είτε επειδή η ιδέα και μόνο ότι θα μπορούσαν να επιζήσουν προκαλούσε εναντίον τους τον φθόνο

Έτσι οι εμφύλιοι σπαραγμοί έγιναν αιτία να απλωθεί σε όλο τον ελληνικό κόσμο κάθε μορφή κακίας και το ήθος, που είναι το κύριο γνώρισμα της ευγενικής ψυχής, κατάντησε να είναι καταγέλαστο κι εξαφανίστηκε. Ο ανταγωνισμός δημιούργησε απόλυτη δυσπιστίακαι δεν υπήρχε τρόπος που να μπορεί να την διαλύσει, ούτε εγγυήσεις ούτε όρκοι φοβεροί. Όλοι, όταν επικρατούσαν, ξέροντας ότι δεν υπήρχε ελπίδα να κρατηθούν μόνιμα στην εξουσία, προτιμούσαν, αντί να δώσουν πίστη στους αντιπάλους τους, να πάρουν τα μέτρα τους για να μην πάθουν οι ίδιοι.Τις περισσότερες φορές επικρατούσαν οι διανοητικά κατώτεροι. Φοβόνταν την δική τους ανεπάρκεια και την ικανότητα των αντιπάλων τους κι έτσι, για να μην νικηθούν στην συζήτηση και για να μην πέσουν θύματα των όσων οι άλλοι θα επινοούσαν, δεν είχαν κανένα δισταγμό να προχωρήσουν σε βίαιες πράξεις.Όσοι, πάλι, περιφρονούσαν τους αντιπάλους τους, νόμιζαν ότι μπορούσαν σύγκαιρα να καταλάβουν τα σχέδιά τους. Θεωρούσαν ότι δεν ήταν ανάγκη να μεταχειριστούν βία για τα όσα μπορούσαν, καθώς νόμιζαν, να πετύχουν με τις ραδιουργίες τους. Έτσι, τις περισσότερες φορές, δεν φυλάγονταν και οι αντίπαλοί τους τούς αφάνιζαν.


Στην Κέρκυρα, λοιπόν, έγιναν, για πρώτη φορά, τα φοβερά αυτά πράγματα στα οποία μπορούν να οδηγηθούν άνθρωποι που ζουν κάτω από καθεστώς τυραννικό όταν τους δοθεί η ευκαιρία να εκδικηθούν τους άρχοντές τους. Άλλοι, κινήθηκαν για να απαλλαγούν από την φτώχεια τους επιδιώκοντας να πάρουν τις περιουσίες των άλλων. Άλλοι χτυπούσαν άγρια και αλύπητα ανθρώπους της ίδιας τάξης, όχι από πλεονεξία, αλλά από το τυφλό πάθος του πρωτόγονου ανθρώπου.
Ολόκληρη η ζωή της πολιτείας αναστατώθηκε και η ανθρώπινη φύση, η οποία —κι όταν ακόμα υπάρχει ευνομία— έχει την τάση να παρανομεί, ξεχείλισε, κι ανατρέποντας τους νόμους, έδειξε με ικανοποίηση, όλη της την ασυγκράτητη έχθρα εναντίον κάθε εξουσίας. Αν προτίμησαν την άνομη εκδίκηση από την δικαιοσύνη, αν προτίμησαν την πλεονεξία από την ευνομία, τούτο συνέβηκε επειδή ο φθόνος είχε διαβρώσει την ψυχή τους.Για να εκδικηθούν τους εχθρούς τους οι άνθρωποι, σε τέτοιες περιστάσεις, αγνοούν τους κανόνες επάνω στους οποίους στηρίζονται οι κοινωνίες, κανόνες όμως επάνω στους οποίους μπορούν να στηριχτούν για να σωθούν αν βρεθούν στην ανάγκη. Αλλά αδιαφορούν ξεχνώντας ότι, αν καταλύσουν όλους τους κανόνες, τότε κι οι ίδιοι θα στερηθούν από την προστασία τους αν έρθει στιγμή που θα την έχουν ανάγκη (Βιβλίο Γ, 82-84).»

Διαβάστε περισσότερα...
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040