Σχέδιο Β

Σχέδιο Β

Το Σχέδιο Β συγκροτήθηκε σε πολιτική κίνηση τον Μάιο του 2013. Σχέδιο Β σημαίνει σε πρώτο στάδιο την αποχώρηση από τη ζώνη του ευρώ, που στην πορεία μπορεί να οδηγήσει όχι μόνο σε έξοδο από την κρίση και απαλλαγή από τα δεσμά των δανειστών, αλλά να αποτελέσει την αρχή για μια νέα Ελλάδα.

URL Ιστότοπου:

Παράλληλο Νόμισμα και Παράλληλες Ανοησίες Bαρουφάκη και Aντιπολίτευσης…

Παράλληλο Νόμισμα και Παράλληλες Ανοησίες Bαρουφάκη και Aντιπολίτευσης…

Του Κ. Παπουλή

Ο κ. Βαρουφάκης έχει επιδοθεί σε μια ακατάσχετη «πομπολογία»,  περί του ρόλου του στην διαπραγμάτευση, με προφανή σκοπό από την μια μεριά να μείνει στη δημοσιότητα και από την άλλη, να μας κάνει να ξεχάσουμε τον ρόλο του στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, τις θέσεις του τότε, ότι η έξοδος από το ευρώ ήταν αδύνατη, «μια που στο ευρώ μπαίνεις, αλλά δεν βγαίνεις».  Ακόμη μας είχε πει,  και ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, δεν θα μπορούσε να αποχωρήσει από την Ε.Ε., λες και θα εγκατέλειπε τον πλανήτη Γή.  Ότι και να λέει ο κ. Βαρουφάκης, είναι ο υπουργός  που υπέγραψε την συμφωνία του Φεβρουαρίου του 2015, αυτός που δήλωνε ότι συμφωνεί η κυβέρνηση κατά 70% με το μνημόνιο, ότι αποδέχεται λελογισμένα πρωτογενή πλεονάσματα, ότι ο Σόιμπλε ήταν ο  διανοούμενος και η σκέψη της Ευρώπης και διάφορα άλλα γλαφυρά… Εμείς δεν έχουμε πάθει, ούτε θα πάθουμε αμνησία……

Δίπλα όμως σε αυτόν, έχουμε και τους τσαρλατάνους της αντιπολίτευσης, που ζητάνε εξεταστικές επιτροπές και άλλα κωμικά, για πιθανές ή απίθανες σκέψεις για «δεύτερο» νόμισμα, που έκανε ο Βαρουφάκης, με κάποιον Ασιάτη σύμβουλό του, ή και με οποιονδήποτε άλλον στην τότε κυβέρνηση.  Θα έρθει βέβαια, και πολύ σύντομα, η ώρα, για εξεταστικές επιτροπές και για ειδικά δικαστήρια, όχι φυσικά για τις «σκέψεις»  και τα «σχέδια» για το «παράλληλο» νόμισμα του Ιουνίου του 2015, αλλά για όλους αυτούς που έδεσαν την χώρα στα μνημόνια, την ξεπούλησαν στο Δ.Ν.Τ. και   στην Ε.Ε., και την μετέτρεψαν σε προτεκτοράτο. Άλλωστε υπήρξε και η πρωτοφανής ετυμηγορία του ελληνικού λαού , με το συντριπτικό 62% που απέρριπτε  το μνημόνιο και την λιτότητα που παρα-βιάστηκε και αντιμετωπίστηκε  με κατάλυση κάθε έννοιας Δημοκρατίας  και Λαϊκής κυριαρχίας, από την μεγάλη πλειοψηφία του «ελληνικού» κοινοβουλίου.

Επειδή το ζήτημα του παράλληλου νομίσματος επανέρχεται κατά περιόδους, ας αφιερώσουμε λίγες σειρές, για να καταλάβει ο αναγνώστης, ότι πρόκειται περί ανέφικτης πρότασης. Πολλοί το έχουν προτείνει, ανάμεσα στους φανατικούς υποστηρικτές του, υπήρξε και ο κ. Παπαδημητρίου που βρίσκεται σήμερα στο υπουργείο ανάπτυξης, ενώ μετά την υπουργοποίησή του, μάλλον έπαθε και  κάποια σχετική αμνησία. 

Με ολοκληρωμένο τρόπο η πρόταση έχει τεθεί από τον καθηγητή οικονομικών Hillinger, ο οποίος όμως σε ένα σημείο το βλέπει και ως πιθανό βήμα εξόδου από το ευρώ,  σε άρθρο του που παραθέτουμε στο τέλος. Έντονη αρθρογραφία είχε αναπτύξει όπως είπαμε και ο πάσχων από αμνησία σήμερα, καθηγητής κ. Παπαδημητρίου,  μέσω και του γνωστού Ινστιτούτου Levy.

Hολοκληρωμένη πρόταση για παράλληλο νόμισμα (όχι του Βαρουφάκη, που είναι και «μπαλώματα» αυτής όπως την εξηγούν σήμερα, αυτός και οι «συνεργάτες του», αν υπήρξε βέβαια και χτες…) συνοπτικά συνίσταται στο εξής:  α) Η ελληνική κυβέρνηση εκδίδει δεύτερο νόμισμα το οποίο χρησιμοποιείται για εσωτερικές πληρωμές-εισπράξεις στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, όσο και για δημόσιες δαπάνες. β) Η νέα «δραχμή» δεν μετατρέπεται σε ευρώ. γ)  Δεν χρησιμοποιείται για τραπεζικό δανεισμό.

Η πρόταση έχει προφανή σκοπό να ενισχύσει την ενεργό ζήτηση, κυρίως μέσω αύξησης δημόσιων δαπανών.   Αν δεχτούμε για χάριν της συζήτησης, ότι το δεύτερο νόμισμα, θα αποκτήσει αξιοπιστία και έχει μια σταθερή ισοτιμία σε σχέση με το ευρώ, που εγγυάται το δημόσιο, τότε  θα είναι σαν η Ελλάδα να εκδίδει ένα μόνο νόμισμα το ευρώ. Η Ελλάδα, δηλαδή, θα εκδίδει νόμισμα στην ποσότητα που εκείνη θέλει, θα την ελέγχει αυτή την ποσότητα και θα την αυξάνει κατά το δοκούν,    και κυρίως  θα χρηματοδοτεί δημόσιες δαπάνες. Ουσιαστικά, μονομερώς θα ανακτήσει το εκδοτικό προνόμιο, που είχε καταργήσει η συνθήκη του Μάαστριχτ.

Υπάρχει βέβαια και το άλλο σοβαρό ζήτημα, ότι μια τέτοια πολιτική, που δεν συνδυάζεται με συναλλαγματική πολιτική-υποτίμηση, δεν αντιμετωπίζει-διορθώνει το πρόβλημα ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Έτσι η αύξηση της εγχώριας ζήτησης,   θα δημιουργήσει εξωτερικό-εμπορικό έλλειμμα που θα πρέπει να χρηματοδοτήσει η Ε.Κ.Τ. μέσω των μηχανισμών της (Target 2). Στην πράξη, εμείς θα αυξάνουμε την ενεργό ζήτηση, τις δημόσιες δαπάνες και την  κατανάλωση που σε ένα μεγάλο βαθμό η αύξησή της, θα καλύπτεται από αγαθά από το εξωτερικό, που θα τα πληρώνουμε μέσω δανεισμού από την Ε.Κ.Τ….. όμορφη ιδέα για να ήταν αληθινή….

Είναι σαφές ότι η πρόταση αυτή είναι έκνομη όσο αφορά την ΟΝΕ. Π.Χ:  Το άρθρο 128 της συνθήκης της ΟΝΕ ορίζει ότι η Ε.Κ.Τ. είναι η μόνη αρμόδια να εκδίδει νόμιμο χρήμα εντός της ευρωζώνης.

Κάποιος αφελώς μπορεί να ρωτήσει, τι θα μας κάνουν;

Σίγουρα, θα διακοπεί κάθε μηχανισμός ενίσχυσης της ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών, μέσω ELAκλπ.. Αλλά το κυριότερο θα διακοπεί ο μηχανισμός κάλυψης των ελλειμμάτων του Ι.Τ.Σ., οπότε οι εμπορικές πράξεις της χώρας θα συναντήσουν μεγάλα προβλήματα. Τέλος η Τράπεζα της Ελλάδας λογικά θα φύγει και από το σύστημα Ευρωπαϊκών Κεντρικών Τραπεζών κλπ, κλπ, κλπ…

Η πρόταση λοιπόν αυτή στερείται σοβαρότητας, γιατί στο βαθμό που γίνει επιτυχημένα (δηλαδή, το παράλληλο νόμισμα είναι αξιόπιστο)  είναι σαν η Ελλάδα να τυπώνει από μόνη της ευρώ (και τέτοια παλαβή πρόταση έχουμε ακούσει), με τις ανάλογες συνέπειες. Διότι κανείς εντός της ΟΝΕ δεν μπορεί να εκδίδει νόμιμο χρήμα πλην της Ε.Κ.Τ. ή με την άδειά της, τα εθνικά της παραρτήματα.   Όπως καταλαβαίνετε το δεύτερο νόμισμα  είναι φαντασίωση και δυστυχώς σε φαντασιώσεις που πληρώνει ακριβά ο λαός στηρίζεται και η δημόσια πολιτική συζήτηση αλλά και η οικονομική πολιτική.

Στο βιβλίο του Θ. Μαριόλη, που μόλις κυκλοφόρησε, «Ένα πρόγραμμα Νέας Οικονομικής Πολιτικής για την Ελλάδα», εκδ. Κοροντζής, στο παράρτημα V, υπάρχει αναλυτικό άρθρο για το παράλληλο νόμισμα και για άλλες «σχετικές» προτάσεις,  στις   σελ: 177-183, με τίτλο Περί  «Δεύτερου Νομίσματος και Κρυπτο-χρήματος». Είναι ίσως το πιο εμπεριστατωμένο άρθρο που έχει κυκλοφορήσει στην Ελλάδα, για την μυθολογία του παράλληλου νομίσματος εντός της ΟΝΕ.

Επίσης την ανάλογη περίοδο (Φεβρουάριο του 2015) που γίνονταν η σχετική συζήτηση, υπήρξε ανάλογη τοποθέτηση από την οικονομική επιτροπή του Σχεδίου Β, πάνω στο ενδιαφέρον άρθρο του Ηillinger που παρατίθεται αμέσως μετά.

H  «παλιά» αλλά ισχύουσα  τοποθέτηση της οικονομικής επιτροπής του ΣΧΕΔΙΟΥ Β για το «Δεύτερο»  νόμισμα και το άρθρο του Hillinger:

Η «παλιά» αλλά ισχύουσα τοποθέτηση της οικονομικής επιτροπής:

Στο τελευταίο τεύχος (Νο. 70, 19.02.2015)υ περιοδικού «Real-WorldEconomicsReview» (της WorldEconomicsAssociation (WEA)) δημοσιεύτηκε αξιόλογο άρθρο του Καθηγητή Οικονομικών ClaudeHillinger, με τίτλο: «FromTREXITtoGREXIT? – Quovadishellas?» (https://rwer.wordpress.com/comments-on-rwer-issue-no-70/).

Προτού παραθέσουμε το κείμενο, σε μετάφραση της Αριάδνης Αλαβάνου, απαιτείται ένας σύντομος σχολιασμός: Χωρίς να συμφωνούμε με κάθε πτυχή του, θεωρούμε ότι το άρθρο προάγει τον προβληματισμό, διότι περιέχει ενδιαφέρουσες προτάσεις και σκέψεις, ενώ χαρακτηρίζεται από σαφήνεια.

Κομβική πρότασή του είναι αυτή περί έκδοσης-εισαγωγής, από την ελληνική κυβέρνηση, δευτέρου νομίσματος, της «δραχμής», η οποία θα χρησιμοποιείται μόνον για (α) εγχώριες πληρωμές, και (β) δαπάνες (όχι για δανεισμό μέσω του τραπεζικού συστήματος). Η συμβολή της δραχμής φαίνεται να συνίσταται στην τόνωση της ενεργού ζητήσεως, με «αιχμή» τη νομισματική χρηματοδότηση («κόψιμο χρήματος») δημοσίων ελλειμμάτων. Ακόμα και αν αγνοήσουμε εκείνα τα ζητήματα, τα οποία προκύπτουν από την «παράλληλη» κυκλοφορία νομισμάτων (ας ανακαλέσουμε τον «νόμο των Αριστοφάνη-Greshman»), καθώς και το γεγονός ότι η προτεινόμενη εισαγωγή νομίσματος δεν αγγίζει το πρωτεύον πρόβλημα διόρθωσης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, παραμένει το εξής: Εάν η δραχμή αποκτήσει αξιοπιστία, ως μέσο συναλλαγών, και, ταυτοχρόνως, η ισοτιμία της ως προς το ευρώ παραμένει σταθερή, τότε θα είναι ως εάν να υπάρχει ένα, και μοναδικό, νόμισμα (το ευρώ) και όχι δύο (ευρώ-δραχμή). Επίσης, το ποσοστό της συνολικά κυκλοφορούσας ποσότητας αυτού του νομίσματος όχι μόνον θα ρυθμίζεται από τις ελληνικές αρχές αλλά και θα χρησιμοποιείται από αυτές (και) για τη χρηματοδότηση δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Αυτό, όμως, αντιβαίνει στις ευρωζωνικές διατάξεις. Το τελικό συμπέρασμά μας είναι, λοιπόν, ότι η κομβική πρόταση του άρθρου είναι αντιφατική υπό την ακόλουθη έννοια: Εάν η εισαγωγή διπλού νομίσματος αποδειχθεί λειτουργική, τότε θα είναι έκνομη, ενώ εάν αποδειχθεί μη λειτουργική, τότε θα έχει μόνον αρνητικές επιπτώσεις.

Όπως έχουμε εξηγήσει, σε άλλες περιστάσεις (αν και θα χρειαστεί να επανέλθουμε στο επόμενο διάστημα), ο Θεμελιώδης Οικονομικός Νόμος της Ευρωζώνης είναι η ύπαρξη ενός διεθνικώς ενιαίου λόγου μισθών-παραγωγικοτήτων εργασίας ανά κλάδο παραγωγής ή, σε μαρξικούς όρους, ενός ενιαίου ποσοστού εκμετάλλευσης των εργαζομένων (ανά είδος εργασιακής δύναμης). Αυτός ο Νόμος διέπει και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά με την τροποποίηση που απορρέει, βασικά, από την όποια δυνατότητα κύμανσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι χώρες που ευθυγραμμίζονται με αυτόν τον Νόμο έχουν επίπεδα κλαδικών μισθών ακριβώς αντίστοιχα με τα κλαδικά επίπεδα της παραγωγικότητάς τους, ενώ εκείνες που δεν ευθυγραμμίζονται εισέρχονται σε ένα κύκλο εξωτερικών ελλειμμάτων, δημοσίων ελλειμμάτων και, τελικά, ύφεσης, έως ότου επαν-ευθυγραμμιστούν διαμέσου της μείωσης των μισθών ή/και (πράγμα πολύ λιγότερο πιθανό σε συνθήκες πλήρους έκθεσης στον διεθνή ανταγωνισμό) της αύξησης της παραγωγικότητάς τους. Οι χώρες και οι κοινωνικές τάξεις των οποίων τα συμφέροντα βρίσκονται σε αντίθεση με τον Θεμελιώδη Οικονομικό Νόμο της Ευρωζώνης, δεν είναι σε θέση να τον μεταβάλλουν μέσω διαφόρων μηχανεύσεων, τεχνασμάτων και θεαμάτων διαπραγμάτευσης. Για αυτές, επομένως, μόνον μία λύση υπάρχει: η συντεταγμένη, καταρχήν εθνική, έξοδος. Τότε, και μόνον τότε, θα μπορούσαν να ενεργοποιήσουν κάθε αναγκαίο για την ανασυγκρότηση της παραγωγικής βάσης και την επιτάχυνση της κυκλοφορίας των αγαθών και υπηρεσιών μέσο, περιλαμβανομένων, εάν προκριθούν, και ορισμένων μέσων έκτακτης ανάγκης, όπως εκείνο της έκδοσης «χρήματος με ημερομηνία λήξης».  

Η Οικονομική Επιτροπή του Σχεδίου Β, 25.02.2015

Το άρθρο του Ηιllinger:

Από το TREXIT στο GREXIT; – Quovadis Ελλάς;

Claude Hillinger, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Έχουν περάσει δύο εβδομάδες έντονου πολιτικού δράματος και ψυχαγωγικού θεάματος από την εκλογική νίκη του Σύριζα. Με τη μεθόδευση του TREXIT, της όχι και τόσο εκούσιας εξόδου της τρόικας ως εποπτεύοντος οργάνου της διαδικασίας των ελληνικών μεταρρυθμίσεων, ο Σύριζα σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας εποχής, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά συνολικά για την Ευρώπη. Ακολούθησαν υπερβολικές απαιτήσεις – μείωση του χρέους ώστε να μπορέσει η Ελλάδα να πάρει μια ανάσα και ένα νέο Σχέδιο Μάρσαλ για το Νότο της Ευρώπης, που επρόκειτο να αποκληθεί «Σχέδιο Μέρκελ». Όπως ήταν αναμενόμενο, με δεδομένη την αδύναμη διαπραγματευτική τους θέση, ο πρωθυπουργός Τσίπρας και ο υπουργός Οικονομικών Βαρουφάκης επέστρεψαν από τη θεατρική περιοδεία τους με άδεια χέρια. Η αρχική ευφορία μεγάλου μέρους των Ελλήνων ψηφοφόρων μετατρέπεται σε απογοήτευση. Είναι εκπληκτικό το ότι ο θεωρητικός των παιγνίων Βαρουφάκης πλανήθηκε σε τέτοιο βαθμό σχετικά με τη διαπραγματευτική του ισχύ.

Γενικά, η παρείσφρηση της πραγματικότητας στη φαντασίωση προκαλεί σοκ, αλλά αυτό το σοκ μπορεί να είναι θεραπευτικό εάν οδηγήσει σε μια έξυπνη και ρεαλιστική αντίδραση. Είναι αλήθεια ότι η κατάσταση στην Ελλάδα είναι κακή, αλλά ήδη βελτιώνεται. Το πρωτογενές πλεόνασμα του προϋπολογισμού, εκτός πληρωμών των τόκων, είναι θετικό όπως και οι τρέχουσες συναλλαγές. Ελαφρά θετικός ήταν, επίσης, το 2014 ο ρυθμός της οικονομικής μεγέθυνσης. Αν ο Σύριζα αποδειχθεί ότι είναι έστω και κατά το ήμισυ τόσο καλός στο να κυβερνά όσο αποδείχθηκε ότι είναι στο ψυχαγωγικό θέαμα, τότε η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να βελτιώνεται. Μ' αυτά τα δεδομένα, συν την εντυπωσιακή εκλογική του νίκη, μόνο αν κάνει μερικά πολύ μεγάλα λάθη ο Σύριζα θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες σύντομα.

Λοιπόν, τι θα έπρεπε να κάνει τώρα ο Σύριζα; Τελικά θα κριθεί από τις επιδόσεις του σε τρεις ευρείες περιοχές: 1. Στις μεταρρυθμίσεις σε όλους τους τομείς της ελληνικής κοινωνίας. 2. Στο αν θα βγάλει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα την ελληνική οικονομία από την ύφεση. 3. Στο αν θα βρει μια μακροπρόθεσμη λύση για το πρόβλημα του χρέους. Οι δύο πρώτοι τομείς απαιτούν άμεση προσοχή, το τρίτο πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο αφού έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στους δύο πρώτους τομείς.

1. Μεταρρυθμίσεις: Όταν σε μια κοινωνία οργιάζουν επί δεκαετίες ή ακόμη και επί πολλές γενιές η διαφθορά και οι πελατειακές σχέσεις, τότε μια επιτυχής πολιτική μεταρρυθμίσεων πρέπει να επικεντρώνεται στην επίτευξη του πιο εφικτού στόχου, δηλαδή σ' εκείνες τις μεταρρυθμίσεις που μπορούν να πραγματοποιηθούν πιο εύκολα και αποδίδουν τα μέγιστα οφέλη. Σχεδόν κορυφαία σ' αυτόν τον κατάλογο και σύμφωνη με τις προεκλογικές υποσχέσεις του Σύριζα θα ήταν η επαναστατική ιδέα της συλλογής φόρων και από τους πλούσιους. Αυτή και άλλες σημαντικές μεταρρυθμίσεις συγκαταλέγονται στις μεταρρυθμίσεις που απαιτούσε και η τρόικα. Όμως, ο Σύριζα έχει δίκιο που απορρίπτει τις επιβαλλόμενες από την τρόικα “μεταρρυθμίσεις” που βασίζονται περισσότερο στην ιδεολογία παρά στα υγιή οικονομικά. Λέγοντας αυτό, έχουμε κατά νου τη γενικευμένη ιδιωτικοποίηση που δεν είχε πουθενά τα αποτελέσματα τα οποία προδίκαζαν όσοι την υπερασπίζονταν. Ορθά τη σταματά ο Σύριζα. Καθώς οι μεταρρυθμίσεις θα εκπληρώνονται με επιτυχία και τα οφέλη τους θα γίνονται ορατά, η στάση του πληθυσμού θα αλλάζει και περαιτέρω μεταρρυθμίσεις θα πραγματοποιούνται πιο εύκολα.

2. Τερματισμός της λιτότητας: Ήταν η πιο σημαντική προεκλογική υπόσχεση του Σύριζα. Ήθελε να την επιτύχει μέσω της γενναιόδωρης βοήθειας των πιστωτριών χωρών και της τρόικας, αλλά αυτή η βοήθεια δεν πρόκειται να δοθεί. Τι μπορεί να γίνει λοιπόν; Πρόσφατα, πρότεινα να εκδώσει η Ελλάδα ένα δεύτερο νόμισμα που θα είναι εξ ολοκλήρου υπό τον έλεγχό της, με το οποίο θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετη ζήτηση και έτσι να αναθερμάνει την οικονομία. [1]

Επαναλαμβάνω αυτή την πρόταση εδώ, με κάποιες μικρές αλλαγές, μία εκ των οποίων είναι ότι θα αποκαλώ πλέον αυτό το νόμισμα «δραχμή» και όχι «ελληνικό ευρώ (Geuro)» για να εκφράζει την ελληνική υπερηφάνεια και ανεξαρτησία. Επίσης θα πραγματευτώ ορισμένα από τα πιο ενδιαφέροντα σχόλια που έλαβα.

3. Ένα δεύτερο νόμισμα για την Ελλάδα

Η πρότασή μου

Η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να δημιουργήσει ένα δεύτερο νόμισμα, τη δραχμή. Η δραχμή θα ήταν επίσημο χρήμα ίδιας αξίας με το ευρώ, αλλά μόνο για εγχώριες πληρωμές. Οποιαδήποτε πληρωμή, είτε στον ιδιωτικό τομέα, είτε στο κράτος , π.χ. φόροι ή εισφορές, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με ευρώ, δραχμές ή με το συνδυασμό των δύο.

Η κυβέρνηση θα άρχιζε πραγματοποιεί όλες τις πληρωμές , μισθούς, μεταβιβάσεις κ.λπ., με ένα συνδυασμό των δύο νομισμάτων. Επί παραδείγματι, θα μπορούσε να ορίσει μια αναλογία: 80% ευρώ , 20% δραχμή. Βάσει του παραδείγματος, χωρίς καμιά άλλη βοήθεια από την ΕΕ , η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε να αυξήσει τις δαπάνες της κατά 20%.

Η κυβέρνηση θα έδινε εντολή στις τράπεζες να ανοίξουν ένα λογαριασμό σε δραχμές παράλληλο κάθε λογαριασμού σε ευρώ, έτσι ώστε να μπορεί να χρησιμοποιείται ελεύθερα η δραχμή στις μέσω τραπεζικού συστήματος πληρωμές. Χωρίς όμως να υποχρεούνται οι τράπεζες να αλλάζουν ευρώ με δραχμές. Επίσης, θα έπρεπε να απαγορευτεί στις τράπεζες να δίνουν δάνεια σε δραχμές , ώστε να μην προκληθεί πρόσθετη αστάθεια λόγω της πιθανής μη εξυπηρέτησης των δανείων σε δραχμές. Ο εκάστοτε κάτοχος της κάθε δραχμής θα τη δαπανούσε, δημιουργώντας πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα μέχρι τελικά η δραχμή να επιστρέψει στο κράτος με τη μορφή των φόρων ή των εισφορών.

Βάσει της πρότασής μου, η ελληνική κυβέρνηση θα μπορούσε γρήγορα και πολύ ουσιαστικά να αυξήσει την εγχώρια ζήτηση, κάτι που αποτελούσε μία από τις βασικές προεκλογικές της υποσχέσεις, και θα το έκανε χωρίς να χρειάζεται καμιά συμφωνία εκ μέρους κάποιας εξωτερικής Αρχής.

Μπορώ να διακρίνω περαιτέρω μακροπρόθεσμα οφέλη από ένα τέτοιο σύστημα, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλες τις χώρες της Ευρωζώνης. Η δημιουργία του ευρώ ήταν λάθος, αλλά η εγκατάλειψή του σήμερα θα είχε μεγάλο κόστος τόσο στο πραγματικό όσο και στο ψυχολογικό επίπεδο. Με την πρότασή μου, το ευρώ θα μπορούσε να διατηρηθεί , ενώ ταυτόχρονα θα δινόταν στις μεμονωμένες χώρες η δυνατότητα μιας ευέλικτης αντικυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής, μια δυνατότητα που τώρα τη στερούνται.

Σχόλια που έλαβα

Ένα πολύ ενδιαφέρον σχόλιο ήρθε από τον Avner Offer [ιστορικός της οικονομίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης]. Το παραθέτω: «Η Βρετανία, ανάμεσα στο 1914 και το 1928, υιοθέτησε ένα σύστημα διπλού νομίσματος, στο πλαίσιο του οποίου κυκλοφορούσαν απεριόριστα τραπεζογραμμάτια του υπουργείου Οικονομικών μαζί με αυτά της Τράπεζας της Αγγλίας. Δεν είναι ακριβώς ίδιο με την πρόταση, αλλά παρόμοιο ως προς το ότι η έκδοση τραπεζογραμματίων του υπουργείου έδωσε τη δυνατότητα να αυξηθεί κατά πολύ η προσφορά χρήματος κατά παρέκκλιση της υφιστάμενης νομοθεσίας». Η Τράπεζα της Αγγλίας υπόκειτο στον κανόνα του χρυσού, συνεπώς ο όγκος του χρήματος που εξέδιδε δεν καθοριζόταν από το κράτος. Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, το καλοκαίρι του 1914, η κυβέρνηση είχε μεγάλη ανάγκη από κονδύλια προκειμένου να προετοιμαστεί για έναν ολοκληρωτικό πόλεμο. Έτσι εξέδωσε τραπεζογραμμάτια του υπουργείου Οικονομικών μη υποκείμενα στον κανόνα του χρυσού και τα κατέστησε επίσημο χρήμα.

Το πρόβλημα που αντιμετώπισε η Αγγλία πριν από έναν αιώνα και το πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα είναι αρκετά όμοια, μόνο που οι δαπάνες της Ελλάδας περιορίζονται από τη λειψή γενναιοδωρία των δωρητριών χωρών και όχι από τον κανόνα του χρυσού. Η πρότασή μου είναι επίσης παρόμοια με τη λύση που έδωσε η Αγγλία το 1914: εάν δεν μπορείς να κάνεις επέκταση του νομίσματος που έχεις, εκδίδεις και άλλο νόμισμα!

Ο TrondAndresen υποστηρίζει εδώ και αρκετό καιρό ένα σύστημα πληρωμών βασισμένο στα κινητά τηλέφωνα, παρόμοιο με τα συστήματα που υπάρχουν σε κάποιες αφρικανικές και λατινοαμερικανικές χώρες. Όλοι οι μετέχοντες θα είχαν έναν λογαριασμό στην κεντρική τράπεζα και οι πληρωμές θα γίνονταν από τον έναν λογαριασμό στον άλλον με sms. Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα του συστήματος πληρωμών μέσω κινητών που παραθέτει ο Andresen είναι και το ακόλουθο: «Είναι σχεδόν αδύνατον να υπάρξει μαύρη οικονομία σε κινητά δολάρια. Το ίδιο ισχύει και για την φοροαποφυγή. Το έξυπνο λογισμικό μπορεί να παρακολουθεί τις συναλλαγές όλο το 24ωρο καθημερινά και να εντοπίζει τους χειριστές όταν εμφανίζονται ύποπτα στοιχεία. Το ότι οι χρήστες έχουν επίγνωση αυτής της τεχνολογικής δυνατότητας συνεπάγεται ότι η απειλή είναι αξιόπιστη, συνεπώς θα αποφεύγουν τέτοιες πράξεις σε μεγάλο βαθμό».[2] Όντως, αυτό το σύστημα έχει πλεονέκτημα, όμως επιθυμούμε να δώσουμε στον Μεγάλο Αδελφό τόσο απόλυτο έλεγχο;

Μια μακροπρόθεσμη λύση για το ελληνικό χρέος

Ζούμε σε μια εποχή αυξανόμενης ανισότητας εισοδήματος και πλούτου, αυξανόμενων ιδιωτικών και δημόσιων χρεών και αυξημένης χρηματοπιστωτικής αστάθειας. Όλα αυτά σχετίζονται. Η σχέση ανάμεσα στους πιστωτές και τους οφειλέτες είναι ασύμμετρη, ενώ η ισχύς συσσωρεύεται συνήθως στην πλευρά των πιστωτών. Το να εξεταστούν όλες αυτές οι πτυχές σε σχέση με το ελληνικό χρέος ξεπερνά κατά πολύ το εύρος του παρόντος άρθρου. Θα κάνω απλώς ορισμένες παρατηρήσεις.

Είναι το ελληνικό χρέος βιώσιμο; Ο LorenzoBiniSmaghi[3] υποστηρίζει, πειστικά κατά τη γνώμη μου, ότι είναι. Όμως, δεν είναι μόνο αυτό το θέμα, μπορεί να υπάρχουν επίσης επιχειρήματα τόσο ηθικά όσο και οικονομικά για τη μείωσή του. Ο Σύριζα ήθελε μια άμεση μείωση του χρέους, αλλά η διαπραγματευτική του θέση ήταν πολύ αδύναμη για να το πετύχει. Ωστόσο, αν ο Σύριζα κυβερνήσει ορθά τα επόμενα χρόνια, εφαρμόσει μεταρρυθμίσεις, δημιουργήσει οικονομική μεγέθυνση και οδηγήσει την οικονομία κοντά το επίπεδο της πλήρους απασχόλησης, η διαπραγματευτική του θέση θα βελτιωθεί. Θα ήταν πολύ πιο βοηθητικό αν υιοθετούσε τη δραχμή ως δεύτερο νόμισμα που θα μπορούσε εύκολα να αναλάβει το ρόλο του νόμιμου χρήματος. Η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ θα γινόταν μια αξιόπιστη απειλή. Άλλα αριστερά κόμματα όπως το ισπανικό Podemos, θα αναλάμβαναν ίσως την κυβερνητική εξουσία και θα ερχόταν  ο χρόνος για μια γενική συζήτηση περί χρέους στη ζώνη του ευρώ και τι θα ήταν καλύτερο να γίνει για την αντιμετώπισή του.

Θα τα κάψω τα ρημάδια τα βιβλία μου... του Γιάννη Περάκη

Θα τα κάψω τα ρημάδια τα βιβλία μου... ή αλλιώς πως το μνημονιακό κράτος θωρακίζεται νομικά μέχρι το 2060 με την συνενοχή του ΣΥΡΙΖΑ

Αυτά διδάσκονται μέχρι σήμερα οι φοιτητές των Οικονομικών και Νομικών Πανεπιστημίων της Ελλάδας.

Αστικός Κώδικας-Σύμβαση Εργασίας

Αρθρο 648. Έννοια: Με τη σύμβαση εργασίας ο εργαζόμενος έχει υποχρέωση να παρέχει για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, την εργασία του στον εργοδότη και αυτός να καταβάλει το συμφωνημένο μισθό...

Αρθρο 649. Αν η εργασία κατά τις συνηθισμένες περιστάσεις παρέχεται μόνο με μισθό λογίζεται ότι έχει σιωπηρά συμφωνηθεί μισθός.

Αρθρο 652. Υποχρεώσεις του εργαζομένου: Ο εργαζόμενος οφείλει να εκτελέσει με επιμέλεια την εργασία που ανέλαβε και ευθύνεται για τη ζημία που προξενείται στον εργοδότη από δόλο ή από αμέλειά του...

Αρθρο 653. Υποχρεώσεις του εργοδότη: Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλει το συμφωνημένο ή το συνηθισμένο μισθό.

Αρθρο 655. Πότε καταβάλλεται ο μισθός Αν δεν υπάρχει αντίθετη συμφωνία ή συνήθεια, ο μισθός καταβάλλεται μετά την παροχή της εργασίας και γίνεται απαιτητός ο μισθός που αντιστοιχεί στο χρόνο έως τη λήξη.

Αρθρο 664. Συμψηφισμός ή κρατήσεις του μισθού: Ο εργοδότης δεν μπορεί να συμψηφίσει οφειλόμενο μισθό με απαίτησή του κατά του εργαζομένου εφόσον ο μισθός αυτός είναι απολύτως αναγκαίος για την διατροφή του εργαζομένου και της οικογένειάς του... Ο μισθός, εφόσον δεν υπόκειται σε συμψηφισμό, είναι και ακατάσχετος.

Αρθρο 679. Παραίτηση του εργαζομένου από δικαιώματά του: Είναι άκυρη η συμφωνία με την οποία περιορίζονται τα δικαιώματα του εργαζομένου από τα άρθρα 656 έως 658, 659 παρ. 2 έως 667, 668 εδ. 2. 670, 674, 677 και 678.

Το πρώτο κρούσμα: Η απόφαση του Αρείου Πάγου όμως έχει άλλη «άποψη» για την μη καταβολή δεδουλευμένων

Μόνη η μη καταβολή των δεδουλευμένων αποδοχών του μισθωτού, έστω και μακροχρόνια δεν αρκεί να θεμελιώσει την έννοια της βλαπτικής μεταβολής των όρων της σύμβασης εργασίας του, αν δεν συνδέεται και με την πρόθεση του εργοδότη να εξαναγκάσει αυτόν σε παραίτηση προκειμένου να αποφύγει την καταβολή σ’ αυτόν της αποζημίωσης απόλυσης. Μόνη όμως η καθυστέρηση καταβολής του μισθού δεν συνιστά βλαπτική, υπό την εκτεθείσα έννοια, μεταβολή των όρων της σύμβασης εργασίας, εκτός αν γίνεται δολίως και δη για να εξαναγκασθεί ο μισθωτός σε αποχώρηση από την εργασία του.

Αντιστρέφοντας ολίγον την λογική της απόφασης, με λογοπαίγνιο:

Να υποθέσω πως, για τον Aρειο Πάγο, και η μη καθημερινή άσκηση των καθηκόντων του εργαζόμενου δεν συνιστά από μόνη της λόγο καταγγελίας της σύμβασης αν δεν συνδέεται και με την πρόθεση του εργαζόμενου να εξαναγκάσει τον εργοδότη σε απόλυση; Και άρα δεν συνεπάγεται την μη καταβολή του μισθού;

Βεβαίως, οι ανώτατοι δικαστές στο σκεπτικό της απόφασης τους «ερμηνεύουν» τους νόμους που ψήφισαν άλλοι, δηλαδή η Βουλή, και τους οποίους διατηρούν σε ισχύ οι κυβερνήσεις, όπως και η σημερινή.

Δεύτερο κρούσμα: Συνταγματικό το "Μνημόνιο 2" και η κατάργηση των ρητρών μονιμότητας

Συνταγματικός κρίθηκε ο νόμος ο 4046/2012 (μνημονίου ΙΙ) και η 6/2012 Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ) που καθιέρωσαν τον περιορισμό των εγγυήσεων των απολύσεων των εργαζομένων, από τη μεγάλη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου υπό την προεδρία της Βασιλικής Θάνου, με την υπ΄ αριθμ. 11/2017 απόφασή της. Οπως επισημαίνεται στην δικαστική απόφαση, τα νομοθετήματα αυτά αποσκοπούν στην «τόνωση της ανταγωνιστικότητας» των επιχειρήσεων και για αυτό έγινε και η μείωση αποδοχών στον ιδιωτικό τομέα, γιατί «διαφορετικά στερεί την δυνατότητα εξυγίανσης των επιχειρήσεων μέσω της μείωσης του εργασιακού κόστους». Ειδικότερα, την Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, την απασχόλησαν οι απολύσεις 5 εργαζομένων στο ΚΤΕΛ Χαλκιδικής (οδηγοί και εισπράκτορες) οι οποίες έγιναν μετά την ισχύ του νόμου 4046/2012 και στο πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 5 της 6/2012 ΠΥΣ. Με την εν λόγω ΠΥΣ, καταργήθηκαν οι λεγόμενες «ρήτρες μονιμότητας» από όσους κανονισμούς εργασίας περιλαμβανόντουσαν τέτοιες ρυθμίσεις αυξημένης προστασίας των εργαζομένων από τις καταγγελίες των συμβάσεων εργασίας. Το ΚΤΕΛ Χαλκιδικής, κατά τις επίμαχες 5 απολύσεις, δεν εφάρμοσε τις διατάξεις του γενικού κανονισμού προσωπικού των ΚΤΕΛ, που περιλαμβάνει «ρήτρες μονιμότητας» για την προστασία των εργαζομένων με συμβάσεις εργασίας και περιορίζει τα δικαιώματα του εργοδότη για ελεύθερη καταγγελία των συμβάσεων εργασίας. Αντίθετα, εφάρμοσε τις εργατικές διατάξεις για τις απολύσεις, με το επιχείρημα ότι «ρήτρες μονιμότητας» του γενικού κανονισμού προσωπικού των ΚΤΕΛ έχουν καταργηθεί με την ΠΥΣ 6/2012. Στην συνέχεια, οι απολυμένοι προσέφυγαν στην Δικαιοσύνη και δικαιώθηκαν από το Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκιδικής, αλλά το ΚΤΕΛ άσκησε αναίρεση στον Άρειο Πάγο. Κατόπιν αυτών, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε, ότι τόσο το Μνημόνιο ΙΙ, όσο και το άρθρο 5 της ΠΥΣ, το οποίο καταργεί τις «ρήτρες μονιμότητας» που προστατεύουν τους εργαζόμενους, δεν προσκρούουν στα άρθρα 261 και 43 του Συντάγματος.  

Δεν απαλλάσσει τους δικαστές για μια τόσο κατάφωρα αντεργατική ερμηνεία των νόμων απλώς καταδεικνύει ότι την στρατηγική του περιορισμού των δημοκρατικών δικαιωμάτων με την επίφαση της νομιμότητας, για να επιβιώσουν τα μνημόνια μέχρι το 2060. Αυτά για τη φύση και το χαρακτήρα της «τυφλής» ανώτερης Δικαιοσύνης, που έχει μονίμως το δεξί μάτι μισάνυχτο.

Η αιρετική ματιά στα προνόμια διαφόρων κοινωνικών ομάδων στην εποχή των μνημονίων

  • Η δικαιοσύνη είναι τυφλή: Απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου προβλέπει ότι την σύνταξη δημοσίου υπαλλήλου (ή συνταξιούχου), λειτουργού, στρατιωτικού, θα μπορούν πλέον να την εισπράττουν όχι μόνο οι κόρες τους αλλά και οι υιοί τους.
  • Το ΣτΕ έκρινε ότι τα αναδρομικά της έκτακτης παροχής των δικαστών δεν υπόκεινται σε εισφορά αλληλεγγύης
  • Εγκύκλιος Πιτσιλή: Επιστρέφονται αναδρομικά από 2.500 έως 15.000 ευρώ στους δικαστικούς! Αυτό οφείλεται επειδή με δύο αποφάσεις του (τις αριθ. 89/2013 και 6/2015) το Ειδικό Δικαστήριο της παρ. 2 του άρ. 88 του Συντάγματος (Μισθοδικείο) έκρινε ότι ο οφειλόμενος φόρος εισοδήματος δικαστικών λειτουργών που προσέφυγαν, πρέπει να υπολογιστεί μετά την αφαίρεση ποσοστού 25% από τις ακαθάριστες αποδοχές τους (εν ενεργεία και συντάξιμων), λόγω της εξίσωσης των εισοδημάτων των δικαστικών με την απαλλασσόμενη κατά το 25% από φόρους- βουλευτική αποζημίωση.
  • Κατά μέσο όρο, ο μισθός των βουλευτών ανέρχεται σε 7.270 ευρώ (μεικτά). Οι Ελληνες βουλευτές λοιπόν, κουνούν με πάθος το δάχτυλο στον ελληνικό λαό ζητώντας του να βάλει πλάτη, την ώρα που εκείνοι  απολαμβάνουν αποζημιώσεις οι οποίες έχουν χαώδη διαφορά με τους πραγματικούς μισθούς της χώρας και διευκολύνσεις. Ας δούμε τα κονδύλια:

Το ποσό της βουλευτικής αποζημίωσης ανέρχεται σε 5.780 ευρώ μηνιαίως και σε 69.360 ευρώ ετησίως (5.780 ευρώ Χ 12 = 69.360 ευρώ). Στο ποσό αυτό προστίθεται και το επίδομα γάμου, το οποίο ανέρχεται σε 35 ευρώ το μήνα ή σε 420 ευρώ ετησίως. Πριν υπαχθεί σε φόρο το ποσό της βουλευτικής αποζημίωσης αφαιρείται το ποσό των κρατήσεων για υγειονομική περίθαλψη και κοινωνική ασφάλιση, καθώς και τυχόν ποσά που αποδίδονται στο κόμμα. Το συνολικό ποσό των κρατήσεων αυτών μπορεί να φθάσει μέχρι και τα επίπεδα των 24.250 ευρώ. Το υπόλοιπο που απομένει, μετά την αφαίρεση των κρατήσεων αυτών, είναι το συνολικό καθαρό εισόδημα του βουλευτή. Περαιτέρω, κατά την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, αφαιρείται από το καθαρό αυτό εισόδημα το 25% του ακαθάριστου ποσού της βουλευτικής αποζημίωσης ως τεκμαρτή ετήσια δαπάνη για την κάλυψη των αναγκών μίσθωσης των πολιτικών γραφείων και λοιπών αναγκών άσκησης του βουλευτικού λειτουργήματος. Το ποσό που εκπίπτει (αφαιρείται από την καθαρή φορολογητέα βουλευτική αποζημίωση) ανέρχεται συγκεκριμένα σε 17.445 ευρώ (69.360 ευρώ Χ 25% = 17.445 ευρώ). Επιπλέον, κατά την εκκαθάριση του φόρου εισοδήματος, από την ετήσια καθαρή φορολογητέα αποζημίωση του βουλευτή αφαιρείται, ως επιπλέον αφορολόγητο, ένα ποσό ύψους 10.868 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στο μηνιαίο επίδομα βιβλιοθήκης ύψους 905,66 ευρώ (12 Χ 905,66 ευρώ = 10.868 ευρώ). Πέραν της βουλευτικής αποζημίωσης, σε κάθε βουλευτή χορηγούνται και τα παρακάτω επιδόματα, τα οποία είναι αφορολόγητα (χωρίς παραστατικά):

1.   Επίδομα οργάνωσης γραφείου: 936 ευρώ το μήνα ή 11.230 ευρώ το χρόνο

2.   Αποζημίωση εξόδων μετακίνησης: 364 ευρώ το μήνα ή 4.368 ευρώ το χρόνο

3.  Ταχυδρομικά τέλη: 1.136,64 ευρώ το μήνα ή 13.632 ευρώ το χρόνο  

4. Αποζημίωση συμμετοχής σε κοινοβουλευτικές επιτροπές, θερινά τμήματα επιτροπές ελέγχου των οικονομικών των κομμάτων, βουλευτών και δηλώσεων περιουσιακής κατάστασης.

Με βάση όλα αυτά τα στοιχεία, το συνολικό καθαρό ποσό του ετήσιου εισοδήματος από την κοινοβουλευτική δραστηριότητα μπορεί να φθάσει τα 74.760 ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζεται η αποζημίωση για τη συμμετοχή σε επιτροπές, θερινά τμήματα κ.λπ. Από αυτό το ποσό, το τελικό φορολογητέο μπορεί να περιοριστεί μόλις στα 17.217 ευρώ και το αφορολόγητο ποσό να φθάσει στις 57.543 ευρώ. Δηλαδή το φορολογητέο ποσό μπορεί να περιοριστεί μόλις στο 23% του συνολικού ετήσιου καθαρού εισοδήματος και το αφορολόγητο να φθάσει στο 77%. Ουσιαστικά, για καθαρό εισόδημα ύψους 74.760 ευρώ ένας βουλευτής πληρώνει φόρο εισοδήματος και ειδική εισφορά αλληλεγγύης που αντιστοιχεί στο ποσό των 17.217 ευρώ. Με βάση τις ισχύουσες σήμερα κλίμακες υπολογισμού του φόρου εισοδήματος και της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης, το συνολικό ποσό των φόρων που πληρώνει ένας βουλευτής χωρίς προστατευόμενα τέκνα για εισόδημα 74.760 ευρώ από κοινοβουλευτική δραστηριότητα είναι μόλις 5.967,14 ευρώ αφού επιβαρύνεται μόνο για τις 17.217 ευρώ, ενώ για τα υπόλοιπα 57.543 ευρώ απαλλάσσεται από το φόρο εισοδήματος. Αντιθέτως, για ετήσιο καθαρό εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες ύψους 74.760 ευρώ ένας απλός πολίτης πληρώνει σήμερα φόρο εισοδήματος και ειδική εισφορά αλληλεγγύης συνολικού ύψους 29.190,37 ευρώ.

Παραφράζοντας το λαικό τραγούδι 

Θα τα κάψω

τα ρημάδια τα βιβλία μου
για να δω αν την καρδιά μου

ή το χρήμα αγαπάς
Πήρες τα βιβλία μου

πάρε και τα λεφτά μου

πάρ’ τα και χαλάλι σου
Αμφιβάλλω και πονώ

κι άκρη δεν μπορώ να βρω.



Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

1. Αρθρo 26 του συντάγματος:

α)  H νoμoθετική λειτoυργία ασκείται από τη Boυλή και τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας.

β)  H εκτελεστική λειτoυργία ασκείται από τoν Πρόεδρo της Δημoκρατίας και την Kυβέρνηση.

γ) H δικαστική λειτoυργία ασκείται από τα δικαστήρια. Oι απoφάσεις τoυς εκτελoύνται στo όνoμα τoυ Eλληνικoύ Λαoύ.

Η πολιτική της μη πολιτικής

Η πολιτική της μη πολιτικής

Του Σερζ Αλιμί

Ενθαρρυμένος από μια εκλογική νίκη με τρία εκατομμύρια λιγότερες ψήφους από την ανταγωνίστριά του, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διάλεξε  τη Σαουδική Αραβία ως τόπο για να επιπλήξει το Ιράν σχετικά με την έλλειψη  δημοκρατίας.  Μιλώντας , στη συνέχεια, σε ένα φανατικό ακροατήριο, μεταξύ του οποίου βρίσκονταν ορισμένοι που είχαν συμμετάσχει στην αποτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση της CIA για την ανατροπή της κυβέρνησης του Φιντέλ Κάστρο το 1961, αναφέρθηκε στην «ελευθερία του κουβανικού λαού» ως το λόγο για τον οποίο επέβαλε ξανά κυρώσεις ενάντια στον κουβανικό πληθυσμό.

Ο πρόσφατος εκλογικός κύκλος της Γαλλίας μπορεί να μη φάνηκε τόσο αλλόκοτος όσο  τα προαναφερθέντα,  αμφιλεγόμενα εγκώμια περί δημοκρατίας, αλλά ήταν παρόμοιο φαινόμενο. Τα δύο βασικά κόμματα [Σοσιαλιστικό και Ρεπουμπλικανικό] επέλεξαν τους υποψηφίους τους με προκριματικές εκλογές που συζητήθηκαν ευρέως μόνο και μόνο για να απορριφθούν πανηγυρικά   στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών υπέρ του  Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος  συνδύασε μερικά κενά περιεχομένου συνθήματα, όμορφες εικόνες και την ισχυρή υποστήριξη των ΜΜΕ.  Με τη Μαρίν Λεπέν , υποψήφια της άκρας δεξιάς που δεν την ήθελαν τα δύο τρίτα του γαλλικού λαού, ως τη μόνη αντίπαλο του Μακρόν στον δεύτερο γύρο, η νίκη του ήταν εξασφαλισμένη.  Έτσι, το μόνο που χρειαζόταν ο νέος πρόεδρος ώστε να «μπορεί να κυβερνήσει» ήταν μια κοινοβουλευτική πλειοψηφία – με τους περισσότερους βουλευτές αγνώστους, επιλεγμένους από τα ανώτερα στρώματα της κοινωνίας (κανένας από την εργατική τάξη, 46 επικεφαλής επιχειρήσεων)—που θα όφειλε τα πάντα στον Μακρόν. Μέσω του «θαύματος» του εκλογικού συστήματος, η νεοφιλελεύθερη πολιτική του Μακρόν υποστηρίχθηκε μόνο από το 44,02% των ψηφοφόρων στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών,[1] αλλά στο γαλλικό κοινοβούλιο θα υποστηρίζεται σχεδόν από το 90% των αντιπροσώπων . [2]

Στην ιστορία της Γαλλίας, από τότε που υφίσταται το γενικό εκλογικό δικαίωμα , ποτέ δεν υπήρξε τόσο μικρό ποσοστό συμμετοχής των  ψηφοφόρων  στις κοινοβουλευτικές εκλογές (πάνω από το 57% απείχαν, σε σύγκριση με το  16% το 1978).  Αυτή η τύπου ΗΠΑ θλιβερή συμμετοχή ήταν η κατάληξη μιας ανύπαρκτης εθνικής πολιτικής εκστρατείας διάστικτης με περιστασιακά «σκάνδαλα», μικρά  Watergates,  που τα ΜΜΕ τα κάλυπταν  με ατέρμονες αναφορές για να δικαιολογήσουν το ότι είχαν δώσει το προβάδισμα στον Μακρόν. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε συγκριτικές  λίστες ασήμαντων αμαρτημάτων των πολιτικών, είναι να απορεί κανείς που υπάρχουν τόσο πολλά καινούργια πρόσωπα μεταξύ των εκλεγμένων κοινοβουλευτικών εκπροσώπων; Μπορεί η μέθοδος αυτή να αποτελεί  χρήσιμο τρόπο για να γυαλίζεται η καθόλου λαμπρή εμφάνιση του συστήματος,  αλλά είναι απίθανο να αμφισβητηθούν έτσι στρατηγικές οικονομικές αποφάσεις [3] που έχουν παραχωρηθεί στην εκτελεστική εξουσία και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η ιστορία μιας υποψήφιας που λιποθύμησε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για το κοινοβούλιο γέμισε τα ρεπορτάζ των ΜΜΕ επί τρεις ημέρες, ανταγωνιζόμενη μια προ τριακονταετίας εγκληματική υπόθεση που είχε έλθει ξανά στην επιφάνεια.  Την ίδια στιγμή, η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η κρίση στην Ελλάδα, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη Γαλλία και η γαλλική στρατιωτική εμπλοκή στην Αφρική και στη Μέση Ανατολή αναφέρονταν σπανίως. Αυτό που ο Πιερ Μπουρντιέ αποκαλούσε «πολιτική της αποπολιτικοποίησης και της αποστράτευσης» σημείωσε μεγάλη νίκη, αλλά η μάχη μόλις άρχισε.

(1) Το σύνολο των ψήφων υπέρ του Μακρόν και του Φρανσουά Φιγιόν. Όλοι οι άλλοι υποψήφιοι καταδίκαζαν τον νεοφιλελευθερισμό.

(2) Ορισμένοι σοσιαλιστές  έχουν επίσης την πρόθεση  να είναι «εποικοδομητικοί» όσον αφορά αυτό το θέμα.

(3) Βλ. Razmig Keucheyan και Pierre Rimbert, ‘Le carnaval de l’investigation’, Le Monde diplomatique, Μάιος 2013.

Πηγή: http://mondediplo.com/2017/07/01nopolitics. ο Serge Halimi είναι πρόεδρος και διευθυντής της  Le Monde diplomatique.

Μετάφραση: Αριάδνη Αλαβάνου

Συνέντευξη του Θεόδωρου Μαριόλη* στην «Εκπαιδευτική Λέσχη» για τις Οικονομικές Εξελίξεις

Συνέντευξη του Θεόδωρου Μαριόλη* στην «Εκπαιδευτική Λέσχη» για τις Οικονομικές Εξελίξεις μετά την Ψήφιση του Τέταρτου

Μνημονίου[1]

*Θεόδωρος Μαριόλης, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, και Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών Δημήτρης Μπάτσης

 

Η ψήφιση του τέταρτου μνημονίου από την κυβέρνηση και η νέα συμφωνία του Eurogroup  της 15ης Ιούνη που δεσμεύει τη χώρα για πρωτογενή πλεονάσματα πάνω από 2% έως το 2060, αναδιαμορφώνουν το πλαίσιο της σιδερένιας οικονομικής πολιτικής που επιβάλλεται από το μνημονιακό καθεστώς στον κόσμο της εργασίας.

Η «Εκπαιδευτική Λέσχη» απευθύνθηκε στον συνάδελφο καθηγητή Πολιτικής Οικονομίας Θεόδωρο Μαριόλη με τέσσερα ερωτήματα που σχετίζονται τόσο με τις κυρίαρχες οικονομικές πολιτικές όσο και με την αναγκαιότητα διαμόρφωσης ενός αντίπαλου προγραμματικού λόγου που θα εκφράζει τα κοινωνικά και ταξικά συμφέροντα της εργαζόμενης πλειοψηφίας. Παραθέτουμε παρακάτω τις ερωτήσεις και τις σχετικές απαντήσεις.

Ερώτηση 1.

Η κυβέρνηση ψήφισε το 4ο μνημόνιο με βαρύτατα αντιλαϊκά μέτρα. Στην πολύμηνη πορεία προς την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, ιδιαίτερη σημασία είχε η εκτίμηση για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2016 στο 4,19% του ΑΕΠ. Πώς έγινε δυνατόν να εμφανιστεί ένα πλεόνασμα οκτώ φορές μεγαλύτερο από το 0,5% που προέβλεπε ο προϋπολογισμός του προηγούμενου έτους;

Απάντηση.

Ιδίως στην μετά-2010 περίοδο, οι προϋπολογισμοί στην Ελλάδα καταρτίζονται σε καθεστώς διαφόρων παρεμβολών και σχετικής αβεβαιότητας (για να εκφρασθούμε εν συντομία). Είναι, λοιπόν, προτιμότερο να στραφούμε στα ίδια τα μεγέθη, όπως, δηλαδή, όντως διαμορφώθηκαν (σύμφωνα, τουλάχιστον, με τις στατιστικές υπηρεσίες).

          Έτσι, όσον αφορά στα πραγματικά μεγέθη και, ιδίως, στα μεγέθη για τα «πρωτογενή ελλείμματα-πλεονάσματα ή, αλλιώς, πρωτογενή ισοζύγια», θα ήθελα να κοιτάξουμε αυτά που έχουν ανακοινωθεί από την ΕΛΣΤΑΤ (21 Απριλίου 2017), και όχι εκείνα που ανακοινώνονται στο πλαίσιο του «Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής για την Ελλάδα» (αν και οι μεταξύ τους αποκλίσεις είναι μάλλον μικρές). Όπως διευκρινίζεται από την ΕΛΣΤΑΤ: «Κατά τη μέτρηση του πρωτογενούς ισοζυγίου στο πλαίσιο του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής, μια σειρά από δαπάνες και έσοδα αντιμετωπίζονται διαφορετικά από ό,τι αντιμετωπίζονται κατά την κατάρτιση των δημοσιονομικών στοιχείων για τους σκοπούς της Διαδικασίας Υπερβολικού Ελλείμματος (ΔΥΕ). Πιο συγκεκριμένα τα στοιχεία που αντιμετωπίζονται διαφορετικά στο πλαίσιο του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής περιλαμβάνουν τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων, συναλλαγές για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και τα έσοδα από μεταφορές ποσών που συνδυάζονται με εισοδήματα των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών της Ευρωζώνης, τα οποία προέρχονται από την κατοχή Ελληνικών κρατικών ομολόγων στα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια.».

          Το έτος 2016, τα μεγέθη της Γενικής Κυβέρνησης είχαν ως ακολούθως:

(i). Τα Έσοδα ήταν 87,5 δισ. ευρώ, ήτοι 3,2% μεγαλύτερα ως προς το έτος 2015.

(ii). Οι Συνολικές Δαπάνες ήταν 86,2 δισ. ευρώ, ήτοι 9,5% μικρότερες ως προς το έτος 2015.

(iii). Οι Δαπάνες για Τόκους ήταν 5,6 δισ. ευρώ, ήτοι 11,1 % μικρότερες ως προς το έτος 2015.

 (iv). Άρα, οι εξαιρουμένων των Τόκων Δαπάνες ήταν 80.6 δισ. ευρώ, ήτοι 9,3% μικρότερες ως προς το έτος 2015. Οι δαπάνες για Ακαθάριστο Σχηματισμό Παγίου Κεφαλαίου ήταν 5,5 δισ. ευρώ, ήτοι 19% μικρότερες ως προς το έτος 2015, ενώ οι δαπάνες για Τελική Κατανάλωση ήταν 34.5 δισ. ευρώ, ήτοι 2,3% μικρότερες ως προς το έτος 2015.

           Έτσι, το έτος 2016, το πρωτογενές ισοζύγιο (έσοδα μείον συνολικές δαπάνες συν δαπάνες για τόκους) ήταν +6,9 δισ. ευρώ (δηλαδή, πλεονασματικό) ή, δεδομένου ότι το ονομαστικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) ήταν περί τα 175,9 δισ. ευρώ, +3,9% του ΑΕΠ. Αντιθέτως, το έτος 2015, το πρωτογενές ισοζύγιο ήταν -4,1 δισ. ευρώ (δηλαδή, ελλειμματικό) ή, δεδομένου ότι το ονομαστικό ΑΕΠ ήταν περί τα 175,7 δισ. ευρώ, -2,3% του ΑΕΠ.

          Βάσει αυτών, και με λίγους πρόσθετους υπολογισμούς, καταλήγουμε στο ακόλουθο συμπέρασμα: Από το έτος 2015 στο έτος 2016, το πρωτογενές ισοζύγιο βελτιώθηκε, από τα -4.1 δισ. ευρώ στα +6.9 δισ. ευρώ ή κατά, περίπου, 268%. Σε αυτή τη βελτίωση, η σχετική ποσοστιαία συμβολή:

(i) της αύξησης των εσόδων ήταν περί το 25%, και

(ii) της μείωσης των εξαιρουμένων των τόκων δαπανών ήταν, επομένως, περί το 75%.

          Η ύπαρξη πρωτογενούς πλεονάσματος δεν ήταν, λοιπόν, παρά αποτέλεσμα συσταλτικής δημοσιονομικής πολιτικής, τόσο από την πλευρά των εσόδων (από 48,3% του ΑΕΠ σε 49,7% του ΑΕΠ) όσο και από εκείνη των εξαιρουμένων των τόκων δαπανών (από 50,6% του ΑΕΠ σε 48,5% του ΑΕΠ). Η κατά σειρά δεύτερη πλευρά είχε, ωστόσο, την αισθητά μεγαλύτερη, δηλαδή τριπλάσια, σχετική ποσοστιαία συμβολή.

          Βεβαίως, η εν λόγω οικονομική πολιτική εφαρμόζεται με αξιοσημείωτη συνέπεια. Δύναται να αναφερθεί, για παράδειγμα, ότι, κατά την περίοδο 2013-2015, τα έσοδα ήταν, κατά μέσο όρο, στο 48,1% του ΑΕΠ, ενώ οι εξαιρουμένων των τόκων δαπάνες ήταν, κατά μέσο όρο, στο 51,8% του ΑΕΠ. Άρα, η τάση των εσόδων είναι σταθερά ανοδική και των δαπανών σταθερά καθοδική.

Ερώτηση 2.

Αντιστοιχεί αυτό το μέγεθος σε πραγματική οικονομική ανάπτυξη;

Απάντηση.

Γενικά, το εν λόγω μέγεθος, καθαυτό, δεν δύναται να μας δώσει κάποια πληροφορία για το μέγεθος και, γενικότερα, τη διαδικασία της οικονομικής ανάπτυξης. Ειδικά, τώρα, δηλαδή στην περίπτωση της ελληνικής οικονομίας, έχει σχέση με από-ανάπτυξη, προς μερική ικανοποίηση, θα έλεγα, (και) διαφόρων ημεδαπών ριζοσπαστικών κύκλων, οι οποίοι αναφέρονται στις λεγόμενες θεωρίες Αποανάπτυξης-Απομεγέθυνσης ή και στις αρετές του λιτού, σπαρτιάτικου βίου.

          Όπως είχα κατά πρώτον υποστηρίξει, σε μία εισήγησή μου, στις 26 Σεπτεμβρίου του 2011,[2] ο Δημόσιος τομέας της ελληνικής οικονομίας χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλούς, συγκριτικά, πολλαπλασιαστές αυτόνομης δαπάνης (με μέση τιμή περί το 1.71) και, ως εκ τούτου, η στοχεύουσα στο μηδενισμό του πρωτογενούς ελλείμματος οικονομική πολιτική θα οδηγήσει σε εξαιρετικά βαθιά συνολική ύφεση, της τάξης του 29% (σε όρους ΑΕΠ). Αυτή η εκτίμηση δεν διαψεύστηκε ούτε από μεταγενέστερες, πολύ πιο αναλυτικές, μελέτες μου, σχετικά με τους διακλαδικούς και διατομεακούς πολλαπλασιαστές αυτόνομης δαπάνης της ελληνικής οικονομίας[3] ούτε, βεβαίως, από τις πραγματικές εξελίξεις.

          Επειδή, όμως, γύρω από το όλο ζήτημα των δημοσίων ελλειμμάτων-πλεονασμάτων, φαίνεται να κυριαρχούν εσφαλμένες εντυπώσεις, θα ήθελα να διευκρινίσω τα εξής:

(i). Πρωτογενές πλεόνασμα υπήρξε και το έτος 2014, της τάξης του 0,3% του ΑΕΠ, αν και συνοδευόταν από συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα (έσοδα μείον συνολικές δαπάνες), της τάξης του 3,7% του ΑΕΠ. Εν αντιθέσει, το πρωτογενές πλεόνασμα του έτους 2016 συνοδεύεται, για πρώτη φορά, από συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα, της τάξης του 0,7% του ΑΕΠ.

          Όμως, ακόμα και όταν δημιουργείται συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα σε μία εθνική οικονομία, αυτό δεν μπορεί (σε αντίθεση με ό,τι έχει λεχθεί αρκετές φορές και από διάφορες πλευρές) να «διατεθεί για κοινωνικές παροχές» (ή για ό,τι άλλο). Έχει ήδη διατεθεί από τον δημόσιο τομέα για την αγορά περιουσιακών στοιχείων, τα οποία ανήκαν στον ιδιωτικό τομέα ή και σε αλλοδαπές οικονομίες. Με άλλα λόγια, έχει ήδη διατεθεί ως δάνειο, από τον δημόσιο τομέα στον ιδιωτικό τομέα ή και στην αλλοδαπή.

(ii). Είναι εξαιρετικά εντυπωσιακό ότι, στο πλαίσιο διαφόρων – φαινομενικά – πολυσύνθετων αναλύσεων, υποστηρίζεται ότι η ελληνική οικονομία υπόκειται σε χρόνια ιμπεριαλιστική εκμετάλλευση μέσω «μεταφοράς (ή μεταβίβασης) αξίας και υπεραξίας» (έννοιες οι οποίες στερούνται, βεβαίως, επιστημονικής θεμελίωσης), ενώ διαφεύγει το εξής απλό: Μετά την 5η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), κατά το έτος 2004, οι καθαρές μεταβιβάσεις εισοδήματος από τις λοιπές οικονομίες της ΕΕ προς την ελληνική άρχισαν να μειώνονται και, σήμερα, αντιστοιχούν στο 1,5%, περίπου, του ελληνικού ΑΕΠ. Έτσι, εάν επιτευχθεί ο έξωθεν επιβληθείς στόχος της συστηματικής δημιουργίας πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 3,5%, προς εξυπηρέτηση του ελληνικού δημοσίου χρέους, τότε η Ελλάδα θα μετατραπεί, για πρώτη φορά μετά την ένταξή της στην ΕΕ, σε δότρια χώρα, μεταβιβάζουσα εισόδημα της τάξης του 2% του ΑΕΠ της (ή 3,5 με 4 δισ. ευρώ ανά έτος) στους «εταίρους της».

(iii). Όσοι αναγόρευσαν (και αναγορεύουν), εκ των υστέρων, την προ-2010 Ελλάδα σε «τελευταία σοβιετική δημοκρατία», προκειμένου, πιθανότατα, να προπαγανδίσουν την πάση θυσία αποδοχή των «Μνημονιακών πολιτικών», όχι μόνον είναι κατηγορηματικά υπέρ της δημιουργίας συνολικών δημοσιονομικών πλεονασμάτων, αλλά και δεν φαίνεται να έχουν πληροφορηθεί ότι, κατά την περίοδο ακμής (και μόνο τότε) της μη-κεφαλαιοκρατικής Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (και, ήδη, από τα τέλη της δεκαετίας του 1920-αρχές της δεκαετίας του 1930), ίσχυε, εκεί, αυτή η περίπτωση.

          Κατά τα λοιπά, δεν έχασαν χρόνο ούτε με το να παραθέσουν τα «επιτεύγματα» των πολιτικών, οι οποίες εφαρμόστηκαν προς «μεταρρύθμιση» εκείνης της Ένωσης, ούτε με το να εξηγήσουν γιατί είναι προτιμότερο, σε κεφαλαιοκρατικές οικονομίες, ο δημόσιος τομέας να δανείζει τον ιδιωτικό τομέα ή και την αλλοδαπή, και όχι το αντίστροφο.

Ερώτηση 3.

Είναι εφικτό τα επόμενα πέντε χρόνια να εμφανίζονται δημοσιονομικά πλεονάσματα της τάξης του 3,5% όπως προβλέπει το νέο μνημόνιο; Τι επιπτώσεις θα έχει μια τέτοια δημοσιονομική πολιτική για τη μισθωτή εργασία;

Απάντηση.

Οι νόμοι της οικονομικής επιστήμης, οι αριθμοί που ήδη ανέφερα, αλλά και τα επίπεδα συνείδησης και οργάνωσης όλων όσοι πλήττονται από την επιβληθείσα πολιτική, δεν το αποκλείουν.

          Θεωρώ, ωστόσο, ότι η ουσία της όλης ερώτησής σας δεν καλύπτεται μόνο με την ανάλυση του σκέλους της δημοσιονομικής πολιτικής. Ως εκ τούτου, θα ήθελα να θέσω το ζήτημα σε επαυξημένη βάση, δηλαδή σε εκείνη του μείγματος εισοδηματικής και δημοσιονομικής πολιτικής, αν και δεν μπορώ να σταθώ, εδώ, σε όλες τις επακόλουθες συσχετίσεις. Θα πω μόνον ότι, εάν ληφθούν και αυτές υπόψη, τότε το επιχείρημά μου οξύνεται περισσότερο.

          Όσον αφορά στην εισοδηματική πολιτική, δεν θα πρέπει να έχετε λησμονήσει τις σχετικές συστάσεις διαφόρων προλεταρίων οικονομολόγων ή, τέλος πάντων, φορέων των προλεταριακών οικονομικών (εκείνες/οι δεν αναγορεύουν, ανέτως, κάθε άλλη/ον σε «αστό οικονομολόγο» και κάθε οικονομολογική ανάλυση ή πρόταση, η οποία τυχαίνει να μην συμπίπτει με ό,τι έχουν κατά νουν, σε «αστικά οικονομικά»;).

          Όταν ξέσπασε, λοιπόν, η λεγόμενη ελληνική κρίση (αλλά και στη συνέχεια, με αξιοθαύμαστη επιμονή), εκείνοι οι οικονομολόγοι δήλωναν ότι είναι ενάντια στην έξοδο της πατρίδας μας από την Ευρωζώνη (ΕΖ), ακριβώς επειδή (ή μόνο επειδή) αυτή η έξοδος θα συνδυαστεί με υποτίμηση του νέου, εθνικού νομίσματος. Και δεδομένου ότι οι νομισματικές υποτιμήσεις οδηγούν νομοτελειακά (κατά τους ίδιους – διότι τέτοιος νόμος της οικονομικής επιστήμης ούτε υπήρξε ούτε θα υπάρξει) σε μείωση των πραγματικών μισθών (ανά μονάδα απασχολούμενης εργασίας), έπεται ότι μία τέτοια εξέλιξη θα πλήξει τα συμφέροντα του προλεταριάτου.

            Τι ακολούθησε; Η Ελλάδα δεν εξήλθε της ΕΖ, ενώ της επιβλήθηκε, όντως νομοτελειακά τώρα (όπως θα υποστηρίξω στη συνέχεια της συζήτησής μας), η κατ’ ευφημισμό αποκαλούμενη πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης.

            Η «εσωτερική υποτίμηση» δεν είναι τίποτε άλλο εκτός από πολιτική άμεσης περικοπής των ονομαστικών-χρηματικών μισθών, η οποία εγγυάται, όμως, τη μείωση των πραγματικών μισθών. Γιατί (και) των πραγματικών μισθών; Διότι οι χρηματικοί μισθοί αποτελούν τμήμα (και μόνο τμήμα) του συνολικού χρηματικού κόστους παραγωγής και, επομένως, η οποιαδήποτε ποσοστιαία μείωσή τους δεν δύναται να οδηγήσει παρά σε συγκριτικά μικρότερη ποσοστιαία μείωση των τιμών των παραγομένων αγαθών και υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, οι πραγματικοί μισθοί πράγματι μειώνονται, εντός ορατού, τουλάχιστον, βάθους χρόνου. Και στην ελληνική οικονομία έχουν ήδη μειωθεί κατά πάνω από 24%.

          Τώρα, όσον αφορά στη δημοσιονομική πολιτική, η ελληνική οικονομία εμφάνιζε:

(i) υψηλά ελλείμματα στον δημόσιο και στον εξωτερικό τομέα της (δηλαδή, τα λεγόμενα δίδυμα ελλείμματα), και

(ii) επιτόκια εξυπηρέτησης του δημοσίου και του εξωτερικού χρέους της, τα οποία υπερέβαιναν σημαντικά τον ποσοστιαίο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της και, άρα, χαρακτηριζόταν από ισχυρή τάση ανόδου αυτών των χρεών ως ποσοστά του ΑΕΠ της.

          Δεδομένων αυτών και δεδομένης της πολιτικά εγγυημένης παραμονής της πατρίδας μας στην ΕΖ, μόνο μία δυνατότητα υπήρχε: μείωση των κρατικών δαπανών και αύξηση των φόρων, προκειμένου να συρρικνωθούν τα ελλείματα του δημοσίου τομέα και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, καταβάλλοντας το – αναπόφευκτο – «κόστος» μίας ισχυρής μείωσης του ΑΕΠ.

          Κατά τη θεώρησή μου, και τώρα έρχομαι στον πυρήνα του πράγματος, και οι δύο ως άνω πλευρές της εφαρμοσθείσας οικονομικής πολιτικής συνιστούν συνέπειες αυτού που έχω ταυτοποιήσει ως «Θεμελιώδη ή Σιδηρούν Οικονομικό Νόμο της ΕΖ-ΕΕ».[4]

          Συνοπτικά, γιατί το θέμα είναι αρκετά τεχνικό, ο εν λόγω νόμος διατυπώνεται ως εξής: Σε κατάσταση ισορροπίας, και συνεπεία της ελεύθερης μετακίνησης των χρηματικών κεφαλαίων, ο λόγος των συνολικών κερδών ως προς το ΑΕΠ σε οποιεσδήποτε δύο εθνικές οικονομίες της ΕΖ ισούται με το αντίστροφο του λόγου των παραγωγικοτήτων κεφαλαίου αυτών των οικονομιών.

          Άρα, όσο υψηλότερη είναι η παραγωγικότητα κεφαλαίου σε μία εθνική οικονομία της ΕΖ, τόσο υψηλότερος είναι και ο λόγος των συνολικών μισθών ως προς το ΑΕΠ σε αυτήν την οικονομία. Κατ’ επέκταση, τα επίπεδα των εθνικών πραγματικών μισθών διαμορφώνονται σε ευθεία αναλογία με τα εθνικά επίπεδα παραγωγικοτήτων κεφαλαίου και εργασίας.

          Όταν μία εθνική οικονομία της ΕΖ παραβιάζει, για τον ένα ή τον άλλο λόγο, αυτόν το νόμο προς την κατεύθυνση εμφάνισης υψηλότερου λόγου μισθών-ΑΕΠ, από εκείνον ο οποίος αντιστοιχεί στην ευρωζωνική ισορροπία, εισέρχεται σε «κύκλο» εξωτερικών ελλειμμάτων, δημοσίων ελλειμμάτων, «ανοίγματος» του επιτοκίου δανεισμού της ως προς το μέσο ευρωζωνικό και, τελικά, ύφεσης, έως ότου επαν-ευθυγραμμιστεί μέσω μείωσης των πραγματικών μισθών και συσταλτικής δημοσιονομικής πολιτικής.

          Αυτό συνέβη στην περίπτωση της ιδιαιτέρως χαμηλών παραγωγικοτήτων (σε ευρωζωνικούς όρους) ελληνικής οικονομίας, όπου η επιβληθείσα οικονομική πολιτική ήταν και η μόνη που μπορούσε (εντός-ΕΖ) να επιλεγεί, ενώ στόχευε, και θα στοχεύει, χωρίς την ελάχιστη παρέκκλιση, στην αποκατάσταση της ως άνω ισορροπίας. Αυτό συνέβη, γενικά, σε όλο το «Νότο» της ΕΖ.

          Αλλά υφίσταται, δεν θα πρέπει να διαφύγει, και αντίστροφη παραβίαση του νόμου, όταν μία εθνική οικονομία εμφανίζει χαμηλότερο λόγο μισθών-ΑΕΠ από εκείνον ο οποίος αντιστοιχεί στην ευρωζωνική ισορροπία της. Μόνο που αυτή η παραβίαση οδηγεί σε πλεονεκτήματα διεθνούς ανταγωνιστικότητας. Και η Γερμανία μάλλον συνιστά το πλέον αντιπροσωπευτικό παράδειγμα μίας τέτοιας παραβίασης.[5]

         Εν κατακλείδι, οι εθνικές αρχές οικονομικής πολιτικής των χωρών της ΕΖ-ΕΕ είναι αλληλοδεσμευμένες, είτε το επιθυμούν είτε δεν το επιθυμούν, σε συνεχές παίγνιο  ανταγωνιστικών υποτιμήσεων των ημεδαπών μισθών, ούτως ώστε να σταθεροποιούν ή και να αναβαθμίζουν τη θέση των οικονομιών τους στην ευρωζωνική «πυραμίδα».

          Αυτό το παίγνιο, ναι, πράγματι πλήττει ανεπίστροφα τα συνολικά, ταξικά συμφέροντα του προλεταριάτου και προάγει αποφασιστικά εκείνα της κεφαλαιοκρατίας, τόσο σε εθνική όσο και σε ευρωζωνική κλίμακα. Ωστόσο, στις χώρες (αλλά και περιφέρειες) ιδιαιτέρως χαμηλής παραγωγικότητας πλήττονται ανεπίστροφα και τα συμφέροντα ευρύτερων οικονομικο-κοινωνικών μερίδων, δεδομένου ότι οι παραγωγικές βάσεις αυτών των χωρών συρρικνώνονται επί λίγων μόνο κλάδων παραγωγής και, κατά τα λοιπά, υποσκάπτονται. Έτσι, μεταστοιχειώνονται, αναπόφευκτα, σε προσαρτήματα από οικονομική και, εν συνεχεία, από πολιτική άποψη.

Ερώτηση 4.

Ποια είναι η γνώμη σας για τη θέση των ταξικών δυνάμεων του κινήματος ότι η ρήξη με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο μιας άλλης προοπτικής προς όφελος των εργαζομένων;

Απάντηση.

Αν και συμφωνώ με αυτή τη θέση, η οποία συνάγεται, μονοσήμαντα, από τα προηγηθέντα αλλά και είχα υποστηρίξει με ό,τι δυνατότητες διέθετα, τόσο επιστημονικά όσο και πολιτικά, από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, δεν μπορώ να πω ότι βλέπω εν ενεργεία «ταξικές δυνάμεις» και «κίνημα», παρά μόνο από την άλλη πλευρά.

          Η λεπτομερειακή μελέτη των διακλαδικών σχέσεων της ελληνικής οικονομίας δείχνει ότι αυτή χαρακτηρίζεται από έντονο διαφορισμό. Δηλαδή, από την μία πλευρά, εντοπίζεται ισχυρή εξάρτηση από εισαγωγές μεγάλου τμήματος βιομηχανικών εμπορευμάτων, ενώ από την άλλη πλευρά, εντοπίζεται συγκέντρωση πλεονεκτημάτων διεθνούς ανταγωνιστικότητας και ευνοϊκών πολλαπλασιαστών αυτόνομης δαπάνης σε εμπορεύματα του Πρωτογενή τομέα και, κυρίως, των Υπηρεσιών.

          Συνεπώς, απαιτείται εφαρμογή καλώς-διατεταγμένου, συγχρονικά και διαχρονικά, μείγματος οικονομικής πολιτικής, το οποίο θα στοχεύσει, καταρχάς, στην αξιοποίηση της θετικής πλευράς της ελληνικής οικονομίας προκειμένου να επιτύχει, τελικά, τη διόρθωση της αρνητικής πλευράς της. Αυτό το μείγμα Νέας Οικονομικής Πολιτικής πρέπει, καταρχάς, να περιλαμβάνει:

(i). Επιβολή αναπτυξιακά προωθητικών φραγμών στις διεθνείς κινήσεις των χρηματικών κεφαλαίων.

(ii). Νομισματική υποτίμηση.

(iii). Στοχευμένη νομισματική χρηματοδότηση αλλά και ανακατανομή δημοσίων δαπανών.

(iv). Βιομηχανική πολιτική.

(v). Αύξηση της παραγωγικότητας στον Πρωτογενή τομέα.

          Η δι-έξοδος από την Ευρωενωσιακή TINAThereIsNoAlternative») έχει ως αναγκαία συνθήκη τη συγκρότηση συνεκτικών και αναπτυξιακά προσανατολισμένων προγραμμάτων, τα οποία οφείλουν, επιπλέον, να είναι καταρχήν εθνικά και κατά δεύτερον διεθνικά. Σε αυτή ακριβώς τη βάση εργαστήκαμε και εργαζόμαστε στο ΕΔΕΚΟΠ και στο ΙΚΕ Μπάτσης, αλλά και με τους συναδέλφους Δημήτρη Καλτσώνη (από το Σύλλογο Γ. Κορδάτος και τον Όμιλο Μαρξιστικών Ερευνών) και Κώστα Παπουλή (από το ΙΚΕ Μπάτσης), με τους οποίους θα παρουσιάσουμε, τη Δευτέρα 26 Ιουνίου, το Μετωπικό Πρόγραμμα Δι-Εξόδου από την Κρίση: Για έναν Ελεύθερο Λαό σε μια Ελεύθερη Ελλάδα, το οποίο έχουμε συντάξει.

          Χωρίς τη διαδραστική, επιστημονική και πολιτική, «αποκρυστάλλωση» ενός εμπεριστατωμένου προγράμματος, δεν θα γίνει, ούτε το ελάχιστο, βήμα.

Σημειώσεις

[1]. Πρώτη εκδοχή του παρόντος δημοσιεύτηκε στις 02.07.2017, στην ιστοσελίδα της «Εκπαιδευτικής Λέσχης»: http://www.e-lesxi.gr/t10-epi-arth1. Στην παρούσα εκδοχή έχουν διορθωθεί ορισμένα τυπογραφικά σφάλματα και έχουν γίνει προσθήκες.

[2]. Μαριόλης, Θ. (2011) Η οικονομική πολιτική εντός και εκτός ευρώ, Σειρά Δημοσιεύσεων Οικονομικού Τμήματος, Αρ. 7, Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών Δημήτρης Μπάτσης.

www.ikempatsis.gr/wp-content/uploads/2016/04/ΣΔΟΤ_7.pdf.

Πιο αναλυτικά, βλέπε το Παράρτημα Ι του Δοκιμίου 21, στο: Μαριόλης, Θ. (Επιμ.) (2017) Μελέτες στο Έργο του Δημήτρη Μπάτση «Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα». Σχεδιασμένη Καθυπόταξη ή Σχεδιασμένη Ανάπτυξη;, Αθήνα, ΕΛΤΑ (υπό έκδοση).

       [3]. Βλέπε, καταρχάς, Mariolis, T. andSoklis, G. (2015) TheSraffianmultiplierfortheGreekeconomy: Evidencefromthesupplyandusetablefortheyear 2010,Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών, DiscussionPaperNo. 142, Αθήνα, Ιούνιος 2015 (διευρυμένη εκδοχή: ReviewofKeynesianEconomics (forthcoming)).

          http://www.kepe.gr/index.php/el/erevna/dimosieyseis/ergasies-gia-sizitise-el/item/2735-dp_142

[4]. Βλέπε την Ενότητα ΙΙ.2 στο: Μαριόλης, Θ. (2017) Ένα Πρόγραμμα Νέας Οικονομικής Πολιτικής για την Ελλάδα, Αθήνα, Κοροντζής, και, πιο αναλυτικά, το Δοκίμιο 30 στο: Μαριόλης, Θ. (Επιμ.) (2017, ό.π.). Ο εν λόγω νόμος ισχύει και για την ΕΕ, με την όποια τροποποίηση συνεπάγεται η – εντός προκαθορισμένων ορίων – δυνατότητα μεταβολής της ονομαστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας του ημεδαπού νομίσματος έναντι του ευρώ.

[5]. Σχετικά, βλέπε το Μέρος Ι στη μελέτη: Λαπαβίτσας, Κ., Μαριόλης, Θ. και Γαβριηλίδης, Κ. (2017) Η Αποτυχία της Ευρωζώνης. Προτάσεις Οικονομικής Πολιτικής για την Ανάκαμψη της Ελλάδας, Αθήνα, Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ερευνών Οικονομικής και Κοινωνικής Πολιτικής (ΕΔΕΚΟΠ), Φεβρουάριος 2017.

www.erensep.org/images/pdf/EReNSEP_Report_Eurozone_Failure_GR.pdf.

Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Σολωμού 13, Εξάρχεια, 2ος όροφος (5μμ - 10μμ)

info@sxedio-b.gr

2108224344