Συρία και η «τριπλή συμμαχία», του Κον Χάλιναν*

Συρία και η «τριπλή συμμαχία»

Του Κον Χάλιναν*

Μια ασυνήθιστη τριπλή συμμαχία έχει αναδυθεί από τον πόλεμο στη Συρία, η οποία θα μπορούσε να αλλάξει την ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή, να αποδιοργανώσει το ΝΑΤΟ και να περιπλέξει τα σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ όσον αφορά το Ιράν.

Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει για άλλη μια φορά στην εξαπάτηση μιας από τις μεγαλύτερες εθνικές ομάδες της περιοχής, των Κούρδων.

Ωστόσο, η «τριπλή συμμαχία» --Τουρκίας, Ρωσίας και Ιράν— αποτελείται από τρεις χώρες που δεν μοιάζουν μεταξύ τους, έχουν διαφορετικούς σκοπούς και οι πολιτικές τους καθοδηγούνται από έναν συνδυασμό γεωπολιτικών στόχων και εσωτερικής πολιτικής. Εν ολίγοις, ο χαρακτηρισμός «εύθραυστη και περίπλοκη» απλώς προσεγγίζει την περιγραφή αυτής της συμμαχίας.

Δεν είναι σαφές το πώς θα μπορούσε να επηρεαστεί η τριάδα αυτών των χωρών από την πυραυλική επίθεση των ΗΠΑ, Βρετανίας και Γαλλίας στη Συρία, αλλά μακροπρόθεσμα η συμμαχία πιθανώς θα επιβιώσει της αύξησης των εχθροτήτων.

Στη συνάντηση της 4ης Απριλίου, στην Άγκυρα, μεταξύ των Ερντογάν, Ρουχανί και Πούτιν εμφανίστηκε κοινό έδαφος. Οι τρεις πρόεδροι δεσμεύτηκαν να υποστηρίξουν την «εδαφική ακεραιότητα» της Συρίας, να βρουν διπλωματική λύση για τον τερματισμό του πολέμου και να αρχίσουν την ανοικοδόμηση της Συρίας που έχει καταστραφεί μετά από επτά χρόνια συγκρούσεων. Η Ρωσία και η Τουρκία υποστήριξαν σαφώς τις συνομιλίες της Γενεύης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, αλλά το Ιράν δεν τοποθετήθηκε επί του θέματος, προτιμώντας μια περιφερειακή λύση χωρίς «ξένους σχεδιασμούς».

Το «κοινό έδαφος» δεν σημαίνει όμως ότι όλα τα μέλη της συμμαχίας έχουν ταυτόσημα συμφέροντα.

***

Τα συμφέροντα της Τουρκίας είναι εσωτερικά και εξωτερικά. Την τρέχουσα περίοδο ο τουρκικός στρατός διεξάγει δύο επιχειρήσεις στη Β. Συρία, την επιχείρηση «Κλάδος Ελαίας» και αυτήν της «Ασπίδας του Ευφράτη», με στόχο να εκδιώξει τις κουρδικές Μονάδες Λαϊκής Προστασίας (YPG) από την παραμεθόριο με την Τουρκία. Αυτές οι δύο επιχειρήσεις διαπλέκονται στενά και με την εσωτερική τουρκική πολιτική.

Η εσωτερική υποστήριξη του Ερντογάν έχει διαβρωθεί εξαιτίας διαφόρων παραγόντων, όπως η εξάντληση από τη συνεχιζόμενη κατάσταση έκτακτης ανάγκης που επιβλήθηκε μετά από την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, μια οικονομία που κλονίζεται και η απότομη πτώση της αξίας της τουρκικής λίρας. Έτσι, ο Ερντογάν αντί να περιμένει το 2019, προκήρυξε έκτακτες εκλογές, μιας και το σφυροκόπημα των Κούρδων πάντα είναι αρεστό στους δεξιούς Τούρκους εθνικιστές. Ο Ερντογάν χρειάζεται όλες τις ψήφους που μπορεί να πάρει, προκειμένου να διασφαλίσει την προεδρία που θα τον καταστήσει απόλυτα κυρίαρχο.

Ωστόσο, για να συμμετέχει στην τριπλή συμμαχία, ο Ερντογάν οφείλει να αλλάξει το στόχο του περί εκδίωξης του Σύρου προέδρου Μπασάρ Άσαντ και να συμφωνήσει –στο σημείο που σήμερα βρίσκονται τα πράγματα, όπως και να έχει— ότι τελικά θα αποσυρθεί από τις περιοχές της Β. Συρίας που κατέλαβε ο τουρκικός στρατός. Η Ρωσία και το Ιράν ήδη έχουν καλέσει την Τουρκία να παραδώσει αυτές τις περιοχές στον συριακό στρατό.

***

Οι στόχοι της Μόσχας, από την άλλη, είναι να διατηρήσει παρουσία στη Μέση Ανατολή με τη μοναδική της βάση στην Ταρσό και να βοηθήσει τη μακροχρόνια σύμμαχό της Συρία. Οι Ρώσοι δεν έχουν κάποια αμετακίνητη δέσμευση προς το πρόσωπο του Άσαντ, αλλά θέλουν μια φιλική κυβέρνηση στη Δαμασκό. Θέλουν επίσης να ηττηθούν πλήρως η Αλ-Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος που τους έχουν προξενήσει σοβαρά προβλήματα στον Καύκασο.

Τη Ρωσία δεν θα την πείραζε επίσης εάν έμπαινε κάποια σφήνα μεταξύ της Άγκυρας και του ΝΑΤΟ. Μετά τις ΗΠΑ, η Τουρκία διαθέτει τον μεγαλύτερο στρατό στο πλαίσιο της ατλαντικής συμμαχίας. Το ΝΑΤΟ παραβίασε μια συμφωνία του 1989, βάσει της οποίας όφειλε να μην εντάξει στις γραμμές του τις χώρες του πρώην Συμφώνου της Βαρσοβίας, ως αντάλλαγμα για την απόσυρση των Σοβιετικών από την Ανατολική Ευρώπη. Αλλά από την εποχή του πολέμου στη Γιουγκοσλαβία, το 1999, το ΝΑΤΟ έχει κάνει επέλαση φτάνοντας μέχρι τα ρωσικά σύνορα. Ο πόλεμος του 2008 στη Γεωργία και η ενσωμάτωση της Κριμαίας ήταν ως επί το πλείστον μια αντίδραση σ’ αυτό που η Μόσχα [δικαίως] βλέπει ως στρατηγική περικύκλωσης της Ρωσίας από τους αντιπάλους της.

Η Τουρκία βρίσκεται σε ένταση με τους νατοϊκούς συμμάχους της λόγω της διαμάχης για τους υδρογονάνθρακες στην ΑΟΖ της Κύπρου και των δύο Ελλήνων στρατιωτικών που κρατούνται σε τουρκικές φυλακές κατηγορούμενοι για κατασκοπία. Ο Ερντογάν είναι επίσης οργισμένος με χώρες της ΕΕ που αρνούνται να εκδώσουν Τούρκους στρατιωτικούς και πολίτες που , όπως ο ίδιος διατείνεται, συμμετείχαν στην απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του το 2016. Είναι αξιοσημείωτο το ότι η Τουρκία δεν καταδίκασε τη Μόσχα για την επίθεση εναντίον δύο Ρώσων στη Βρετανία , όπως έκαναν οι περισσότερες χώρες του ΝΑΤΟ.

Οι σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας έχουν και μια οικονομική συνιστώσα. Η Άγκυρα θέλει τον αγωγό φυσικού αερίου από τη Ρωσία, έχει συνάψει συμφωνία κατασκευής ρωσικού πυρηνικού αντιδραστήρα για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αξίας 20 δισ. δολαρίων, και μόλις κατέβαλε 2,5 δισ. δολάρια για την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

***

Οι Ρώσοι δεν υποστηρίζουν τον πόλεμο του Ερντογάν εναντίον των Κούρδων και πιέζουν για τη συμμετοχή κουρδικής αντιπροσωπίας στις διαπραγματεύσεις σχετικά με το μέλλον της Συρίας. Αλλά η Μόσχα έδωσε το πράσινο φως για την επίθεση στην κουρδική πόλη του Αφρίν, με την οποία οι Τούρκοι εκδίωξαν τους Κούρδους που είχαν απελευθερώσει την περιοχή από το Ισλαμικό Κράτος και τις υποστηριζόμενες από την Τουρκία ομάδες της Αλ-Κάιντα. Ορισμένοι Κούρδοι κατηγορούν τη Μόσχα ότι τους πρόδωσε.

Τίθενται τα εξής ερωτήματα:

Θα μείνουν οι Ρώσοι αδρανείς εάν οι τουρκικές δυνάμεις κινηθούν βαθύτερα μέσα στη Συρία και επιτεθούν στην πόλη Μανμπίτζ, όπου οι Κούρδοι έχουν συμμαχήσει με αμερικανικές και γαλλικές δυνάμεις;

Είναι πιθανόν η εχθρότητα του Ερντογάν απέναντι στους Κούρδους να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ τριών μελών του ΝΑΤΟ;

Μια τέτοια σύγκρουση φαίνεται απίθανη, αν και οι Τούρκοι, τις τελευταίες εβδομάδες, μιλούν όλο και πιο εμπρηστικά. «Όσοι συνεργάζονται με τρομοκρατικές οργανώσεις [εννοούν τις YPG] θα γίνουν στόχος για την Τουρκία», δήλωσε ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Μπεκίρ Μποζντάγκ , μια αιχμηρή αναφορά του για τη γαλλική υποστήριξη προς τους Κούρδους. Οι απειλές κατά της Γαλλίας, όμως, είναι κάτι πολύ διαφορετικό από μια μάχη με τον αμερικανικό στρατό.

Ασφαλώς, εάν ο πρόεδρος Τραμπ αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από τη Συρία, η Τουρκία θα δελεαστεί να προχωρήσει βαθύτερα στο συριακό έδαφος. Παρόλο που η «τριμερής συμμαχία» έχει συμφωνήσει ότι υποστηρίζει τη συριακή «κυριαρχία», αυτό δεν θα σταματήσει την ανάμειξη της Άγκυρας στις κουρδικές υποθέσεις. Οι Τούρκοι ήδη διορίζουν κυβερνήτες και δημάρχους στις περιοχές της Συρίας που έχουν καταλάβει.

***

Όσον αφορά το Ιράν, το βασικό ενδιαφέρον του για τη Συρία σχετίζεται με τη διατήρηση μιας ουδέτερης ζώνης ανάμεσα στο ίδιο και στην εξαιρετικά επιθετική συμμαχία μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, που φαίνεται να βρίσκονται στα προκαταρκτικά στάδια σχεδιασμού ενός πολέμου εναντίον του.

Το Ιράν δεν συνιστά την απειλή που μας παρουσιάζουν. Το ακριβώς αντίθετο. Ο στρατός του είναι πολύ μικρός και τα περί της αποκαλούμενης «σιιτικής ημισελήνου» --Ιράν, Ιράκ, Συρία και Λίβανος— είναι ως επί το πλείστον δυτική επινόηση (αν και τον όρο τον σκαρφίστηκε ο βασιλιάς της Ιορδανίας).

Η Τεχεράνη έχει εξασθενήσει από τις εξουθενωτικές κυρώσεις και αντιμετωπίζει την πιθανότητα να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από την πυρηνική συμφωνία και να της επιβληθούν ακόμη περισσότερες κυρώσεις. Ο διορισμός του Τζον Μπόλτον ως συμβούλου εθνικής ασφάλειας του Αμερικανού προέδρου, ενός ατόμου που μιλάει ανοιχτά για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, προκάλεσε ανατριχίλα στους Ιρανούς. Αυτό που χρειάζεται πιο πολύ η Τεχεράνη είναι συμμάχους που θα την προστατεύουν από την εχθρότητα των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας. Απ’ αυτή την άποψη, η Τουρκία και η Ρωσία θα μπορούσαν να βοηθήσουν.

Το Ιράν έχει τροποποιήσει τους αρχικούς του στόχους που ήταν ένα κυριαρχούμενο από σιίτες καθεστώς στη Συρία, συμφωνώντας με τον «μη θρησκευτικό χαρακτήρα» της μεταπολεμικής Συρίας. (Και ο Ερντογάν έχει αφήσει στην άκρη την επιθυμία του για μια κυβέρνηση κυριαρχούμενη από σουνίτες στη Δαμασκό).

***

Ο πόλεμος των ΗΠΑ και των συμμάχων τους κατά του Ιράν θα ήταν μια χωρίς νικητές, καταστροφική σύγκρουση που θα αποσταθεροποιούσε όλη τη Μέση Ανατολή πολύ περισσότερο από ό,τι σήμερα. Όμως, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση την τιμή του πετρελαίου , που σήμερα κυμαίνεται στα 66 δολάρια/βαρέλι.  Η Σαουδική Αραβία έχει ανάγκη να πουλάει το πετρέλαιό της τουλάχιστον 100 δολάρια/βαρέλι, αλλιώς πολύ γρήγορα τα ταμεία της θα στραγγίξουν από χρήματα. Το συνεχιζόμενο τέλμα στον πόλεμο που διεξάγει στην Υεμένη, η ανάγκη να διαφοροποιήσει την οικονομία της και οι εντεινόμενες διαμαρτυρίες των νεαρών Σαουδαράβων –αποτελούν το 70% του πληθυσμού— που ζητούν θέσεις εργασίας απαιτούν πολλά χρήματα και οι τρέχουσες τάσεις στις τιμές του πετρελαίου δεν μπορούν να καλύψουν αυτούς τους λογαριασμούς.

Ο πόλεμος και το πετρέλαιο αποτελούν παράξενο ζεύγος. Ενώ οι Σαουδάραβες κάνουν τα πάντα για να ανατρέψουν το καθεστώς του Άσαντ και τροφοδοτούν τους εξτρεμιστές που πολεμούν τους Ρώσους, το Ριάντ καλοπιάνει τη Μόσχα με στόχο να προσυπογράψει μια μακροχρόνια συμφωνία του ΟΠΕΚ για τον έλεγχο της προσφοράς πετρελαίου. Αυτό πιθανώς δεν πρόκειται να γίνει –για τους Ρώσους είναι ικανοποιητική η τιμή βαρελιού στα 50-60 δολάρια και είναι επιφυλακτικοί με τις συμφωνίες που θα περιόριζαν το δικαίωμά τους να αναπτύξουν νέους πόρους πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η σαουδαραβική τζιχάντ κατά των Ιρανών έχει μια πτυχή απόγνωσης. Η μεγαλύτερη απειλή για το [σαουδαραβικό] βασίλειο προέρχεται πάντα από τα μέσα.    

***

Οι δυσκολίες που μπορούν να οδηγήσουν σε ναυάγιο συμμαχίες στη Μέση Ανατολή είναι πάρα πολλές για να καταμετρηθούν και η «τριπλή συμμαχία» δοκιμάζεται από αντιφάσεις και συγκρουόμενα συμφέροντα. Αλλά ο πόλεμος στη Συρία φαίνεται να φτάνει σε κάποια λύση και σ’ αυτό το σημείο, το Ιράν, η Ρωσία και η Τουρκία αποτελούν τους μοναδικούς παράγοντες που έχουν ένα σενάριο το οποίο πηγαίνει πέρα από την ρίψη πυραύλων στα κεφάλια των ανθρώπων.

*Αρθρογράφος στο «ForeignPolicyinFocus», αμερικανική ιστοσελίδα φιλειρηνικού προσανατολισμού.

Πηγή: https://www.counterpunch.org/2018/04/20/the-great-game-comes-to-syria/

Μετάφραση: Αριάδνη Αλαβάνου

Διαβάστε περισσότερα...

Η μέγιστη υποκρισία Ο Τραμπ [και ορισμένοι «αριστεροί»] «νοιάζονται» για κάποια παιδιά στη Συρία, όχι όμως για άλλα

 Του Ρόμπερτ Φισκ

Δεν ντρέπονται καθόλου; Τι αναλγησία! Τι όνειδος! Πόσο ξεδιάντροπο είναι να στερεύει η συμπόνια τη στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι η τελευταία σφαγή αθώων δεν άξιζε τα ίδια δάκρυα και οργή που προκάλεσε η προηγούμενη.  Στην πραγματικότητα, δεν άξιζε ούτε ένα δάκρυ. Γιατί οι 126 Σύροι –σχεδόν όλοι άμαχοι— που δολοφονήθηκαν έξω από το Χαλέπι ήταν σιίτες μουσουλμάνοι που μεταφέρονταν από δύο  χωριά τα οποία ελέγχονταν από την κυβέρνηση (δηλαδή από τον Άσαντ) στο βορρά της Συρίας.  Και ο φονιάς τους ήταν προφανώς μέλος της al-Nusra (al-Qaeda) ή μιας από τις σουνιτικές «ανταρτικές» ομάδες που η Δύση έχει εξοπλίσει –πιθανότατα δε από το ίδιο το Ισλαμικό Κράτος.

Διαβάστε περισσότερα...

Η φαρσοκωμωδία και η πτώση της Ράκας

Του Γκόρντον Νταφ

Το να γράφεις για τις επερχόμενες μάχες και να κάνεις προβλέψεις είναι επικίνδυνο. Ο Σαντάμ και η «μητέρα όλων των μαχών» του είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση. Ωστόσο, η περίπλοκη κατάσταση στη Βόρεια Συρία, τη δεύτερη εβδομάδα του Μαρτίου (2017), έχει όλα τα σημάδια μιας φαρσοκωμωδίας εν καιρώ πολέμου.

Η μάχη για τη Ράκκα εναντίον όποιων είναι εκεί, υποστηρίζοντας ότι είναι το “ISIS”, θα είναι μια περίεργη μάχη. Βλέπετε, σχεδόν κάθε «παίκτης» της ισραηλινο-σαουδαραβικής σφαίρας έχει δυνάμεις μέσα στη Ράκα, συμπεριλαμβανομένων του Ισραήλ, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, του Μπαχρέιν, των Ενωμένων Αραβικών Εμιράτων και των βρετανικών και αμερικανικών εταιρειών στρατιωτικών εργολαβιών. 

Διαβάστε περισσότερα...

Προπαγάνδα και όχι ειδήσεις έρχεται από το Χαλέπι. Ελεγχόμενα από τους τζιχαντιστές όσα μεταδίδουν τα διεθνή ΜΜΕ

... Και, κατά συνέπεια, τα ελληνικά που απλώς αναμεταδίδουν ό,τι λένε τα διεθνή ΜΜΕ. “Τα ξένα ΜΜΕ επέτρεψαν –από αφέλεια ή λόγω ιδιοτελούς συμφέροντος-- να κυριαρχήσουν στη διοχέτευση ειδήσεων άνθρωποι που μπορούσαν να στέλνουν ανταποκρίσεις μόνο με την άδεια των ομάδων τύπου Αλ Κάιντα , όπως η Τζαμπάτ αλ-Νούσρα και η Αχράρ αλ-Σαμ”, αναφέρει ο Π. Κόκμπερν, επί μακρόν ανταποκριτής των “FinancialTimes” στη Μ. Ανατολή.

του Πάτρικ Κόκμπερν

Το να είσαι ξένος ανταποκριτής που κάνεις ρεπορτάζ για τον εμφύλιο στη Συρία είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Και αυτό συμβαίνει διότι οι τζιχαντιστές που έχουν δύναμη στο ανατολικό Χαλέπι απέκλεισαν τους δυτικούς δημοσιογράφους, οι οποίοι θα απάγονταν και πιθανώς θα δολοφονούνταν εάν πήγαιναν εκεί, αντικαθιστώντας τους, ως πηγές ειδήσεων, με τους εντελώς προκατειλημμένους “τοπικούς ακτιβιστές” που δεν μπορούν να ξεφύγουν όντας κάτω από τον έλεγχο των τζιχαντιστών.

Διαβάστε περισσότερα...

Η ρωσο-αμερικανική συμφωνία αποτελεί κρίσιμο βήμα για τον τερματισμό του 5ετούς εμφυλίου στη Συρία*

Εκτός αν οι Τούρκοι εισβάλουν στη Συρία και αναζωπυρώσουν τον πόλεμο σε όλη του την έκταση, αυτή η συμφωνία θα μπορούσε να καταλήξει σε μια κατάσταση που προσεγγίζει την ειρήνη.

Του Πάτρικ Κόκμπερν

Ο πόλεμος στη Συρία και το Ιράκ έχει φτάσει σε ένα αποφασιστικό σημείο καμπής με την ανακοίνωση εκ μέρους των ΗΠΑ και της Ρωσίας , στο Μόναχο, ότι συμφώνησαν στην παράδοση τροφίμων και άλλης βοήθειας στις πολιορκούμενες κοινότητες της Συρίας. Η συνέχεια θα είναι μια “παύση των εχθροπραξιών” ως προετοιμασία για μια επίσημη εκεχειρία.

Διαβάστε περισσότερα...

Γιατί η Συρία;

Του dr. Stanly Johny, “Counterpunch” 30-31/8/2013

Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Όχι σαν φάρσα, αλλά σαν τραγωδία. Όσοι έζησαν από πρώτο χέρι την προπαγάνδα του Λευκού Οίκου εναντίον του Ιράκ κατά την κλιμάκωση της πολεμικής προετοιμασίας των ΗΠΑ για τον πόλεμο εναντίον αυτής της χώρας το 2003 δεν μπορεί να μην επισημαίνουν τις ομοιότητες ανάμεσα σε εκείνη την εποχή και στο σήμερα. ΑπλώςβάλτεστηθέσητουΙράκτηΣυρία. Είναισχεδόνμιαεπανάληψητηςιστορίας. Εάν το Ιράκ αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου αμερικανικού σχεδίου για την αναδιαμόρφωση της Μέσης Ανατολής, ανεξάρτητα από τις εξηγήσεις που διέσπειραν η κλίκα του Μπους και τα νεοσυντηρητικά ΜΜΕ, οι πραγματικοί λόγοι πίσω από έναν πόλεμο στη Συρία δεν μπορεί να είναι διαφορετικοί.

Διαβάστε περισσότερα...

Η «ανθρωπιστική» επέμβαση στη Συρία, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή κι ο ρόλος της Ελλάδας

Των Θωμά Νικολάου και Φαίδρας Σφαντού.

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Μπάρακ Ομπάμα έθεσε στόχους διαφορετικούς απ’ αυτούς της κυβέρνησης Μπους. Η πολιτική Μπους στη Μέση Ανατολή κρίθηκε αποτυχημένη ύστερα από το ρόλο που έπαιξαν οι πόλεμοι στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, οι οποίοι δεν πέτυχαν τους στόχους που είχε θέσει η εξωτερική πολιτική των Η.Π.Α.

Διαβάστε περισσότερα...
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040