Η Ανάπτυξη Άργησε...Μία Ημέρα (Οι Φανφαρόνοι). Του Γιάννη Περάκη

Η Ανάπτυξη Άργησε...Μία Ημέρα (Οι Φανφαρόνοι)

Η ανάπτυξη ήρθε ή δέν ήρθε; Αν δεν ήρθε τότε η κυβέρνηση φρόντισε με τις δηλώσεις της να την «φέρει».Τα προβλήματα της εικονικής πραγματικότητας της Ανάπτυξης:

Α) Ανεργία. Το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ δημοσιεύσε τις Ροές Μισθωτής Απασχόλησης στον Ιδιωτικό τομέα (Αύγουστος 2018). Αναλύοντας τους πίνακες αποκαλύπτονται τα παρακάτω:

1ο) Απο την επιδερμική ανάλυση των ποσοστικών στοιχείων του Πίνακα I εξάγει κανείς το συμπέρασμα ότι αυξήθηκε η απασχόληση, κατά 6.854 άτομα συγκρίνοντας τον μήνα Αύγουστο του 2018 με τον αντίστοιχο του 2017. Επίσης κατά 33.070 άτομα συγκρίνοντας το Α’-Οκτάμηνο του 2018 με το αντίστοιχο του 2017.

Πίνακας Ι
ε θέσεις εργασίας) Αύγουστος 2018 Αύγουστος 2017 Διαφορά Α’ Οκτάμηνο 2018 Α’ Οκτάμηνο 2017 Διαφορά
(1) (2) (1-2) (3) (4) (3-4)
Ι. Προσλήψεις 187.160 164.513 22.647 1.786.045 1.588.065 197.980
ΙΙ. Αποχωρήσεις* 194.908 178.915 15.993 1.504.232 1.339.322 164.910
Α. Καταγγελίες Συμβάσεων Αορίστου Χρόνου και Λήξεις Συμβάσεων Ορισμένου Χρόνου 100.967 76.878 24.089 863.552 687.546 176.006
Β. Ιοκοιωθελείς Αποχωρήσεις 93.941 102.037 -8.096 640.680 651.776 -11.096
ΙΙΙ. Ισοζύγιο (Ι-ΙΙ) -7.748 -14.402 6.654 281.813 248.743 33.070

*Σημείωση: Με τον όρο «αποχωρήσεις» ή «απολύσεις» εννοούμε το σύνολο των:

α) καταγγελιών συμβάσεων αορίστου χρόνου και λήξεων συμβάσεων ορισμένου χρόνου και

β) οικειοθελών αποχωρήσεων. Το ισοζύγιο προσλήψεων-αποχωρήσεων αναφέρεται και ως ισοζύγιο προσλήψεων-απολύσεων χάριν απλότητας.

Είναι έτσι όμως;

2ο) Ο Πίνακας IVκαταγράφονται οι νέες προσλήψεις, ανά είδος σύμβασης εργασίας από 01.01.2018 έως 31.08.2018. Αποτυπώνει επίσης τα ποιοτικά στοιχεία της απασχόλησης. Το 52.5% των νέων προσλήψεων έχει την μορφή της μερικής και εκ περιτροπής απασχόλησης στο Α’- Οκτάμηνο του 2018.

Πίνακας ΙV
ΜΗΝΑΣ ΠΡΟΣΛΗΨΕΙΣ ΑΝΑ ΕΙΔΟΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΠΟ 01.01.2018 ΕΩΣ 31.08.2018
ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΟ ΜΕΡΙΚΗΣ & ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΜΕΡΙΚΗΣ & ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2018 71.943 61.950 19.983 153.876 81.933 53,25%
ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2018 65.659 62.406 22.280 150.345 84.686 56,33%
ΜΑΡΤΙΟΣ 2018 95.873 76.006 24.263 196.142 100.269 51,12%
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2018 149.051 90.049 28.972 268.072 119.021 44,40%
ΜΑΙΟΣ 2018 154.413 118.388 35.368 308.169 153.756 49,89%
ΙΟΥΝΙΟΣ 2018 127.793 119.321 36.087 283.201 155.408 54,88%
ΙΟΥΛΙΟΣ 2018 108.339 99.045 31.696 239.080 130.741 54,69%
ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2018 82.581 76.498 28.081 187.160 104.579 55,88%
ΣΥΝΟΛΟ Α’ ΟΚΤΑΜΗΝΟΥ 2018 855.652 703.663 226.730 1.786.045 930.393 52,55% (Μέσος όρος μηνών)

Ενισχυτικό αποδεικτικό στοιχείο της «αύξησης» της απασχόλησης με μείωση των αποδοχών αποτελούν οι υποβληθείσες Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις που υπεβλήθησαν στον ΕΦΚΑ (ΙΚΑ) τον Φλεβάρη του 2018. Τα συμπράσματα είναι τα εξής:

Επιχειρήσεις-Ασφαλισμένοι

Από τα στοιχεία του ΕΦΚΑ προκύπτουν ακόμη τα εξής:

Υποβλήθηκαν και επεξεργάστηκαν για τον μήνα Φλεβάρη-2018 οι ΑΠΔ (Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις) από 241.802 κοινές επιχειρήσεις και 8.963 από οικοδομοτεχνικά έργα. Ο αριθμός των ασφαλισμένων οι οποίοι έχουν δηλωθεί στις ΑΠΔ ανήλθε σε 1.958.122, εκ των οποίων 1.926.172 σε κοινές επιχειρήσεις και 31.950 σε οικοδομοτεχνικά έργα. Στα 50,71 ευρώ ανήλθε το μέσο ημερομίσθιο και στα 1.166,24 ευρώ ο μέσος μισθός των ασφαλισμένων με πλήρη απασχόληση σε κοινές επιχειρήσεις.

Τα αντίστοιχα ποσά για τους ασφαλισμένους με μερική απασχόληση ανήλθαν στα 23,55 ευρώ (μέσο ημερομίσθιο) και 378,21 ευρώ (μέσος μισθός).

Σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2017, στις κοινές επιχειρήσεις με πλήρη απασχόληση το μέσο ημερομίσθιο μειώθηκε κατά 1,56% και ο μέσος μισθός κατά 3,42%.

Βασικά στοιχεία μηνιαίας απασχόλησης

Στο σύνολο των ασφαλισμένων, η μέση απασχόληση είναι 20,80 ημέρες, στους ασφαλισμένους στις κοινές επιχειρήσεις 20,92 και στους ασφαλισμένους στα οικοδομοτεχνικά έργα 13,35.

Στις επιχειρήσεις με λιγότερους από δέκα μισθωτούς, το μέσο ημερομίσθιο πλήρους απασχόλησης ανέρχεται στο 63,05% του μέσου ημερομισθίου των ασφαλισμένων σε επιχειρήσεις με πάνω από δέκα μισθωτούς, ενώ ο μέσος μισθός ανέρχεται στο 60,41%.

Σύγκριση βασικών μεγεθών Φεβρουαρίου 2018–Φεβρουαρίου 2017

  • Ο αριθμός των ασφαλισμένων στις κοινές επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 11,44%, στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 1,00% και στο σύνολο των επιχειρήσεων αυξήθηκε κατά 11,25%. Ο αριθμός των ασφαλισμένων αυξήθηκε στις κοινές επιχειρήσεις με πλήρη απασχόληση κατά 13,01%, ενώ με μερική απασχόληση αυξήθηκε κατά 10,06%.
  • Η μέση απασχόληση στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 0,29% και στα οικοδομοτεχνικά έργα μειώθηκε κατά 0,22%.
  • Το μέσο ημερομίσθιο στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 1,27%, στα οικοδομοτεχνικά έργα μειώθηκε κατά 3,20% και στο σύνολο κατά 1,27%.
  • Ο μέσος μισθός μειώθηκε στις κοινές επιχειρήσεις κατά 1,56% και στα οικοδομοτεχνικά έργα μειώθηκε κατά 3,42%.
  • Στις κοινές επιχειρήσεις με πλήρη απασχόληση, το μέσο ημερομίσθιο μειώθηκε κατά 1,57% ενώ ο μέσος μισθός μειώθηκε κατά 2,27%.

Η απορία μας είναι: Με την ίδια ταχύτητα στην υλοποίηση των αποφάσεων σας κινείσθε και με τους «θεσμούς»; Εδώ ψηφίσατε εν μια νυκτί τα μνημόνια χιλιάδων σελίδων απο το 2011 χωρίς καν να τα διαβάσουν οι βουλευτές σας. Για τον διάλογο και τις δημοκρατικές διαδικασίες κόπτεστε. Αλλωστε θα ήταν η πρώτη φιλολαική απόφαση με συνοπτικές διαδικασίες.

Β) Το Πρωτογενές πλεόνασμα, Αλήθειες και Ψέμματα:

Πρωτογενές πλεόνασμα 3,139 δισ. ευρώ,  εμφάνισε ο προϋπολογισμός στο τέλος Αυγούστου-2018 εξέλιξη που οφείλεται στην υπέρβαση που καταγράφουν τα έσοδα σε σχέση με το στόχο αλλά και την «υπερσυγκράτηση» των δαπανών (κυρίως στις δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων), αλλά και στις μειωμένες κοινωνικές δαπάνες υγεία, παιδεία κλπ. Συγκεκριμμένα:

Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης του κρατικού προϋπολογισμού, σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, για την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2018, παρουσιάζεται έλλειμμα στο ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού ύψους 1.238 εκατ. ευρώ έναντι στόχου για έλλειμμα 3.384 εκατ. ευρώ που έχει περιληφθεί στην επεξηγηματική έκθεση του ΜΠΔΣ 2019-2022, για το αντίστοιχο διάστημα του 2018 και ελλείμματος 1.271 εκατ. ευρώ το αντίστοιχο διάστημα του 2017. Το πρωτογενές αποτέλεσμα διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα ύψους 3.139 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 917 εκατ. ευρώ και πρωτογενούς πλεονάσματος 3.544 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2017.

Οι επιστροφές εσόδων (εξαιρουμένων των επιστροφών από το πρόγραμμα εκκαθάρισης ληξιπρόθεσμων οφειλών) ανήλθαν σε 2,564 δισ. ευρώ, σημειώνοντας  μείωση κατά 402 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου (2,965 δισ. ευρώ).

Τα έσοδα του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 1,435 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 166 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.

Οι επιστροφές εσόδων του Αυγούστου 2018 (εξαιρουμένων των επιστροφών από το πρόγραμμα εκκαθάρισης ληξιπρόθεσμων οφειλών) ανήλθαν σε 234 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση κατά 68 εκατ. ευρώ έναντι του μηνιαίου στόχου (302 εκατ. ευρώ).

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού για την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2018 ανήλθαν στα 33,089 δισ. ευρώ και παρουσιάζονται μειωμένες κατά 1,227 δισ. ευρώ έναντι του στόχου (34,316 δισ. ευρώ). Μειωμένες έναντι του στόχου ήταν κυρίως οι δαπάνες για εξοπλιστικά προγράμματα ΥΠΕΘΑ κατά 159 εκατ. ευρώ και οι επιδοτήσεις γεωργίας κατά 92 εκατ. ευρώ.

Οι δαπάνες του κρατικού προϋπολογισμού παρουσιάζονται αυξημένες σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2017 κατά 386 εκατ. ευρώ. Εχουν καταβληθεί επιπλέον 218 εκατ. ευρώ για το Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης και 230 εκατ. ευρώ για οικογενειακά επιδόματα.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με το ΓΛΚ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης μειώθηκαν τον Ιούνιο-2018 στα 2,01 δισ. από 2,37 δισ. ευρώ τον Μάιο-2018.

Ειδικότερα:

*Oι οφειλές των ασφαλιστικών ταμείων μειώθηκαν τον Ιούνιο-2018 στα 972 εκ. ευρώ από 1,08 δισ. ευρώ τον Μάιο-2018.

* Οι οφειλές των νοσοκομείων μειώθηκαν στα 359 εκατ. ευρώ τον Ιούνιο-2018 από 495 εκ. ευρώ τον Μάιο-2018.

* Οι οφειλές των ΟΤΑ μειώθηκαν στα 275 εκ. ευρώ τον Ιούνιο-2018 από 309 εκ. τον Μάιο-2018.

* Αντίθετα οι καθυστερούμενες επιστροφές φόρων αυξήθηκαν στα 706 εκ. ευρώ από 589 εκ. ευρώ λόγω και της κατάθεσης των φορολογικών δηλώσεων από φυσικά και νομικά πρόσωπα μέσα στον Ιούνιο.

Αυτά είναι τα «επίσημα» στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών. Εκτός απο αυτά τα στοιχεία υπάρχουν και τα ανεπίσημα.

Σκοπίμως δεν καταβάλλονται οι συντάξεις, ώστε η κυβέρνηση να δημιουργεί υπερπλεόνασμα στον ΕΦΚΑ, το οποίο εμφανίζει και προς τους δανειστές, καταγγέλλει το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ) σε μηνυτήρια αναφορά που κατέθεσε σήμερα προς τον εισαγγελέα πλημμελειοδικών Αθηνών (18-09-2018).

Εκκρεμότητες στην έκδοση συντάξεων, σύμφωνα με το ΕΝΔΙΣΥ

  • Εκκρεμότητες επικουρικής (90.000 επί 130 ευρώ μεσοσταθμικά επί 36 μήνες)-90.000 Χ 130 Χ 36 = 421.200.000 ευρώ.
  • Εκκρεμότητες κύριες (50.000 επί 400 ευρώ επί 18 μήνες)-50.000 Χ 400 Χ 18 = 360.000.000 ευρώ.
  • Εκκρεμότητες Εφάπαξ (40.000 επί 20.000 ευρώ μεσοσταθμικά)-40.000 Χ 20.000 = 800.000.000 ευρώ.

Σύνολο όσων δεν καταβάλλονται στους υποψήφιους συνταξιούχους: 1,581 δισ. ευρώ.

Πολιτικό Συμπέρασμα: Για την ακριβή εκτίμηση του «πλεονάσματος» ή του ελλείματος θα πρέπει να ανασυρθούν μνήμες της «δημιουργικής λογιστικής» του «ενδόξου» παρελθόντος της σημιτικής εποχής, με την ιδιαίτερη επικούρηση του κ. Μαμαλάκη (Μπουκιά & Συγχώριο).

Τέλος η ειρωνεία ή η τραγωδία στο παραπάνω σημείο βρίσκεται, στην απαίτηση της εκάστοτε μνημονιακής κυβέρνησης, οι πολίτες να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους αλλιώς κατάσχουν απο τους λογαριασμούς τους τις οφειλές. Εκτός εάν με δεδομένο ότι ενεχυριάσθησαν τα δημόσια έσοδα στους «θεσμούς», δεν έχετε ευθύνη.    

Γιάννης Περάκης

Οικονομολόγος

Ο ΦΑΝΦΑΡΟΝΟΣ (ILSORPASSO): Ιταλική σάτυρα του (1962), Σκηνοθεσία Ντίνο Ρίζι ( Βιτόριο Γκάσμαν, Ζαν-Λουί Τρεντινιάν, Κατρίν Σπάακ).

Διαβάστε περισσότερα...

Παραγωγική Ανάπτυξη και Δημοκρατικός Σχεδιασμός, του Θεόδωρου Μαριόλη

Παραγωγική Ανάπτυξη και Δημοκρατικός Σχεδιασμός

Θεόδωρος Μαριόλης

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο, και πρόεδρος του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών Δημήτρης Μπάτσης

1. Εισαγωγικά

Το κείμενο που ακολουθεί συνιστά περιληπτική ή, μάλλον, κωδική αποτύπωση των βασικών σημείων της εισήγησής μου στην Ημερίδα της Λαϊκής Ενότητας: «Αναδιανομή, Ανάπτυξη, Απασχόληση», η οποία έλαβε χώρα στις 22.05.2018.

         Η εισήγηση αφορούσε σε τρία ζητήματα, τα οποία είναι, εκ των πραγμάτων, αλληλένδετα, μεταξύ τους. Σε αυτά και θα αναφερθώ, κατά λογική σειρά, στη συνέχεια του παρόντος.

2. Τα Βασικά Γνωρίσματα της Ελληνικής Οικονομίας   

Για να συσταθεί το ενδεδειγμένο για την εντός του «Λάκκου των Λεόντων της ΕΕ» ελληνική οικονομία πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής πρέπει πρώτα να εντοπιστούν τα βασικά χαρακτηριστικά αυτής της οικονομίας.[1]

          Η διερεύνηση δείχνει ότι ελληνική οικονομία εμφανίζει τα ακόλουθα πέντε βασικά χαρακτηριστικά:

(i). Οι εθνικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους ελάχιστα στο πλήθος εργαλεία οικονομικής πολιτικής, τα οποία είναι, μάλιστα, σε θέση να χρησιμοποιούν μόνο προς μία κατεύθυνση: μείωση κρατικών δαπανών και κοινωνικών μεταβιβαστικών πληρωμών, αύξηση φόρων, μείωση μισθών.

(ii). Εκ των πραγμάτων, δεν υφίσταται τομέας (νοικοκυριά, επιχειρήσεις, δημόσιος, εξωτερικός), ο οποίος δύναται να αναλάβει το ρόλο της «ατμομηχανής» στην τόνωση της ενεργού ζητήσεως και, άρα, στη διαδικασία ανακατεύθυνσης του όλου συστήματος σε τροχιές βιώσιμης, αξιόλογης και πολυκλαδικής, ανάπτυξης.

          Από τη μία πλευρά, το εγχείρημα τόνωσης της ενεργού ζητήσεως διά επεκτατικής δημοσιονομικής ή και μισθολογικής πολιτικής θα βρισκόταν, όχι αργά αλλά γρήγορα, αντιμέτωπο με την επιβάρυνση του δημοσίου και του εξωτερικού ελλείμματος. Από την άλλη πλευρά, η συντελεσθείσα υποτίμηση των ημεδαπών μισθών δεν οδήγησε (ούτε ήταν δυνατό να οδηγήσει) σε ταχεία και αξιόλογη αύξηση των εξαγωγών (ακόμα και εάν αγνοήσουμε ότι αυτή η πολιτική υποτίμησης των μισθών αποδυναμώθηκε από την αύξηση των φόρων επί των επιχειρήσεων και τις – κατά περιόδους έντονες – ανατιμήσεις του ευρώ).

(iii). Οι ακαθάριστες αποταμιεύσεις υπολείπονται όλο και περισσότερο των ακαθάριστων επενδύσεων, ενώ οι εθνικές καθαρές αποταμιεύσεις είναι, κατά κανόνα, αρνητικές (από τη στιγμή εισόδου στην ΕΖ). Ας αναφερθεί μόνο ότι, κατά την περίοδο 2000-2010, ο αθροιστικός καθαρός εξωτερικός δανεισμός της χώρας ανήλθε στο 148% των αθροιστικών καθαρών επενδύσεων αυτής.

          Αυτά τα δεδομένα δεν είναι παρά η άλλη όψη του διευρυνόμενου ελλείμματος διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας, το οποίο ανάγεται, τελικά, στην ύπαρξη αδύναμου-στενού ημεδαπού βιομηχανικού τομέα και, ιδίως, τομέα παραγωγής μέσων παραγωγής. Ταυτοχρόνως, υποδεικνύουν ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα δεν μπορεί παρά να είναι εγγενώς ασταθές. Διότι αυτό το σύστημα είναι, σε κάθε εθνική οικονομία, ο διαμεσολαβητικός μηχανισμός χρηματοδότησης των επενδύσεων διά των ημεδαπών αποταμιεύσεων και του εξωτερικού δανεισμού.

(iv). Χρησιμοποιείται ένα από τα πιο «σκληρά» νομίσματα του διεθνικού συστήματος, παράγοντας ο οποίος που συμβάλλει συστηματικά στη διάβρωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Ενδεικτικά, ας αναφερθεί ότι, κατά την περίοδο 2000-2008, ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανατίμησης του ευρώ έναντι του δολαρίου των ΗΠΑ ήταν 7% ή, περίπου, 61% αθροιστικά.[2] Ποιες εθνικές οικονομίες δεν θα εκδήλωναν, τελικά, πρωτοφανείς ανισορροπίες υπό: πρώτον, ένα τέτοιο ρυθμό ανατίμησης έναντι του δολαρίου, και, δεύτερον, σύστημα ενιαίου νομίσματος με άλλες εθνικές οικονομίες – βασικά – υψηλότερου και πολύ υψηλότερου επιπέδου παραγωγικοτεχνικής ανάπτυξης;

(v). Έντονος διαφορισμός ανάμεσα στον βιομηχανικό τομέα και στους υπολοίπους τομείς. Ειδικότερα:

(α). Κάθε αύξηση της ενεργού ζητήσεως για ημεδαπά βιομηχανικά εμπορεύματα οδηγεί σε ασθενή αύξηση του εθνικού προϊόντος και της απασχόλησης εργασίας, και σε ισχυρή αύξηση των εισαγωγών. Αυτό οφείλεται στο ότι η παραγωγή ημεδαπών βιομηχανικών εμπορευμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό, άμεσα και έμμεσα, από εισαγόμενα εμπορεύματα.

(β). Αντιθέτως, η αύξηση του εθνικού προϊόντος και της απασχόλησης εργασίας, χωρίς σημαντική επιβάρυνση των εισαγωγών, δύναται να πραγματοποιηθεί διά αύξησης της ενεργού ζητήσεως για εμπορεύματα του δημοσίου τομέα, των υπηρεσιών, και του πρωτογενή τομέα. Ωστόσο, ο πρωτογενής τομέας χαρακτηρίζεται, επίσης, από ιδιαιτέρως χαμηλή παραγωγικότητα, σε σχέση με: τους υπολοίπους τομείς της ελληνικής οικονομίας, τον πρωτογενή τομέα των υπολοίπων οικονομιών της ΕΖ (σε μέσους όρους), και τον πρωτογενή τομέα άλλων οικονομιών του «Νότου», όπως της Ισπανίας.

(γ). Τα πλεονεκτήματα διεθνούς ανταγωνιστικότητας συγκεντρώνονται στις υπηρεσίες και στον πρωτογενή τομέα.

          Σε συνάρτηση με αυτά, διαπιστώνονται, επίσης, τα εξής:

(α). Το μεγάλο ειδικό βάρος του τομέα παραγωγής μη-διεθνώς εμπορεύσιμων εμπορευμάτων.

(β).H εξειδίκευση σε παραδοσιακά εμπορεύματα, δηλαδή για εμπορεύματα «εντάσεως πρώτων υλών-μέσης και χαμηλής τεχνολογίας-ανειδίκευτης εργασίας».

(γ). Το χαμηλό ποσοστό ημεδαπής προστιθέμενης αξίας στον βιομηχανικό τομέα, ήτοι 77%, έναντι: 86% στον πρωτογενή τομέα, 89% στις υπηρεσίες, και 84% στο σύνολο της οικονομίας (μέσος όρος). Σε ορισμένους δε βιομηχανικούς κλάδους αυτό το ποσοστό κατέρχεται αισθητά: 38% στην «Παραγωγή οπτάνθρακα και προϊόντων διύλισης πετρελαίου», 61% στα «Προϊόντα από ελαστικό (καουτσούκ) και πλαστικές ύλες», και 66% στα «Βασικά μέταλλα».

          Ας σημειωθεί ότι ο κλάδος των υπηρεσιών με το χαμηλότερο ποσοστό ημεδαπής προστιθέμενης αξίας, ήτοι 66%, είναι οι «Υπηρεσίες αεροπορικών μεταφορών», ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τις «Υπηρεσίες Πλωτών Μεταφορών» είναι 70%. Αυτά τα ευρήματα κάτι υποδηλώνουν, βεβαίως, και για τα όρια της συμβολής του ελληνικού τουριστικού τομέα στην επανεκκίνηση και μακροπρόθεσμη διατήρηση της αναπτυξιακής διαδικασίας.

(δ). Η αισθητή απόκλιση της διατομεακής δομής από εκείνη του μέσου όρου των υπολοίπων οικονομιών της ΕΖ αλλά και άλλων οικονομιών του «Νότου» (όπως της Ισπανίας).

(ε). Μία υποτίμηση του νομίσματος θα είχε αισθητά ταχύτερες και μεγαλύτερες επιπτώσεις στην αύξηση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας από ό,τι η – όντως – εφαρμοσθείσα πολιτική υποτίμησης των μισθών (πράγμα που ισχύει και για άλλες οικονομίες του «Νότου», όπως η Ιταλία).

3. Νέα Οικονομική Πολιτική

Συμπεραίνεται, επομένως, ότι απαιτείται εφαρμογή καλώς-διατεταγμένου, συγχρονικά και διαχρονικά, μείγματος οικονομικής πολιτικής, το οποίο θα στοχεύσει, καταρχάς, στην αξιοποίηση της θετικής πλευράς της ελληνικής οικονομίας προκειμένου να επιτύχει, τελικά, τη διόρθωση της αρνητικής πλευράς της. Αυτό το μείγμα Νέας Οικονομικής Πολιτικής πρέπει, κατά βάση, να περιλαμβάνει:[3]

(i). Έξοδο από την ΕΖ-ΕΕ, καταρχάς προκειμένου να ανακτηθούν όσο δυνατόν περισσότερα εργαλεία οικονομικής πολιτικής.

(ii). Επιβολή σταθεροποιητικών-αναπτυξιακά προωθητικών φραγμών στις διεθνικές κινήσεις χρηματικών κεφαλαίων ούτως ώστε να είναι ταυτοχρόνως εφικτή η σταθεροποίηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του νέου νομίσματος και η χρησιμοποίηση του εργαλείου της νομισματικής πολιτικής.

(iii). Νομισματική υποτίμηση και κλαδικά στοχευμένη νομισματική χρηματοδότηση και ανακατανομή δημοσίων δαπανών. Η κεντρική ιδέα για την πλευρά της παραγωγής είναι: Μέσω επανάκτησης του εθνικού ελέγχου των μακροοικονομικών εργαλείων, να ενισχυθούν οι μικροοικονομικές μονάδες. Ειδικότερα:

(α).Ο μοχλός της νομισματικής υποτίμησης χρησιμοποιείται για την μείωση του εξωτερικού ελλείμματος και την μη επιβάρυνση του δημοσίου ελλείμματος. Δίνει ιδιαίτερη ώθηση στα εμπορεύματα υψηλών εξαγωγικών επιδόσεων όλων των τομέων, ενώ πρέπει να αξιοποιηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό από το βιομηχανικό τομέα.

(β). Ο μοχλός της νομισματικά χρηματοδοτούμενης δημοσιονομικής πολιτικής χρησιμοποιείται για την μείωση του δημοσίου ελλείμματος και την ελαχιστοποίηση της επιβάρυνσης του εξωτερικού ελλείμματος. Δίνει ώθηση σε εκείνους τους μη-εξαγωγικούς κλάδους, οι οποίοι δεν είναι ισχυρά εξαρτημένοι από τις εισαγωγές και, ταυτοχρόνως, δημιουργούν ισχυρά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα παραγωγής και απασχόλησης. Ενισχύεται με τη φορολογική πολιτική, η οποία αντεπιδρά θετικά επί των πολιτικών εξαγωγών-εισαγωγών, ανάπτυξης και αναδιανομής του εισοδήματος.

(iv). Δομική διατομεακή μεταβολή, η οποία συνίσταται στο μοχλό της υποκατάστασης εισαγωγών και ανάπτυξης της παραγωγής συνθέτων βιομηχανικών εμπορευμάτων και, τέλος, σε εκείνον της αύξησης της παραγωγικότητας στον πρωτογενή τομέα. Η κεντρική ιδέα για την πλευρά της παραγωγής είναι: Μέσω επανάκτησης του εθνικού ελέγχου (και) των μικροοικονομικών εργαλείων και χρησιμοποίησης των αποτελεσμάτων της προαναφερθείσας ενίσχυσης των μικροοικονομικών μονάδων, να συγχρονιστεί η διατομεακή δομή.

          Έπεται, λοιπόν, ότι το οικονομικό πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει δύο σκέλη: το Μεσοχρόνιο, με χρονικό ορίζοντα τα δύο έτη, και, εν συνεχεία, το Μακροχρόνιο, της τάξης των πέντε ετών. Το κατά σειρά πρώτο σκέλος οφείλει να επιλύσει τη διπλή αντίφαση ανάμεσα στην εθνικά ανεξάρτητη οικονομική πολιτική, η οποία δεσμεύεται, ωστόσο, από κρίσιμους παραμένοντες περιορισμούς, διαμορφωμένους κατά την προς και εντός ΕΕ-ΕΖ περίοδο, και στην υποαπασχόληση-αποσάθρωση των παραγωγικών δυνατοτήτων της χώρας. Το δεύτερο σκέλος οφείλει να επιλύσει την αντίθεση ανάμεσα στη σχεδιομετρική διεύρυνση-εκβάθυνση-επιτάχυνση της αναπτυξιακής διαδικασίας και στην οπισθοβατούσα παραγωγική βάση της ελληνικής οικονομίας.

4. Δημοκρατικός Σχεδιασμός

4.1. Οι δύο θεμελιώδεις αρχές του Δημοκρατικού Σχεδιασμού

4.1.1. Σταθερό «βέλος»

Ο Δημοκρατικός Σχεδιασμός πρέπει να χαρακτηρίζεται από σταθερό «βέλος», δηλαδή να κατευθύνεται από το σύστημα προς τους τομείς του, από τους τομείς προς τους κλάδους και, τέλος, από τους κλάδους προς τις επιχειρήσεις. Όχι αντιστρόφως.

4.1.2. Μεταβλητό περιεχόμενο

Το περιεχόμενο του Δημοκρατικού Σχεδιασμού πρέπει να μεταβάλλεται σε συνάρτηση με τον – κάθε φορά – κύριο στόχο του Προγράμματος.

4.2. Οι φάσεις του Προγράμματος και το περιεχόμενο του Δημοκρατικού Σχεδιασμού

4.2.1. Οι τρεις φάσεις

Πρώτη Φάση ή Ανάκαμψης: Τόνωση Ενεργού Ζητήσεως-Επανεκκίνηση Ανάπτυξης.

Δεύτερη Φάση ή Αναπτυξιακής Ανισορροπίας: Διατομεακή Δομική Μεταβολή, η οποία συνίσταται σε: (i) ανάπτυξη του τομέα παραγωγής μέσων παραγωγής, (ii) αύξηση της παραγωγικότητας στον πρωτογενή τομέα, και (iii) επαύξηση σύνδεσης και, τελικά, «κάθετη ολοκλήρωση» του βιομηχανικού με τον πρωτογενή τομέα.

Τρίτη Φάση ή Ισόρροπης Ανάπτυξης: «Αυτοματοποίηση» Σχεδιασμού και διά επιλογής Μεγιστοποίηση Κατανάλωσης ανά μονάδα απασχολούμενης εργασίας σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης της εργασίας.

4.2.2. Το περιεχόμενο ανά φάση

Φάση Ανάκαμψης:

(i). Σύστημα εργατικού ελέγχου σε όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις (κρατικές και ιδιωτικές): εκλογή και ανάκληση αντιπροσώπων. Με την ωρίμανση των αντικειμενικών και υποκειμενικών συνθηκών, η διαδικασία εκλογής θα οφείλει να δώσει τη θέση της σε εκείνην της κλήρωσης.

(ii). Πρόσβαση των εργαζομένων στα οικονομικά στοιχεία και συμμετοχή στη διαμόρφωση, υλοποίηση και αξιολόγηση σχεδίων ανάπτυξης. Εδώ, πρέπει να ληφθούν υπόψη:

(α). Το Κυβερνητικό Σύστημα Συμμετοχής Εργαζομένων και Διοίκησης Επιχειρήσεων Cybersyn(του StaffordBeer)-Χιλή (1970-1973).

(β). Η δυνατότητα κριτικής ενσωμάτωσης πτυχών από τα συστήματα «Αυτοδιαχείρισης» στην πρώην Σ.Ο.Δ. Γιουγκοσλαβίας (βλέπε BrancoHorvat, 1964, TowardsaTheoryofPlannedEconomy, Beograd, YugoslavInstituteofEconomicResearch, και τις εργασίες των AlbertMeister και JaroslavVanek).

(iii). Διαμόρφωση κατάλληλου και κοινωνικά «ισοβαρούς» αναπτυξιακού φορολογικού συστήματος χρησιμοποιώντας το αναλυτικό και υπολογιστικό εργαλείο της «Καμπύλης Κρατικών Δαπανών-Φόρων-Κρατικού προϋπολογισμού» (βλέπε Mariolis, Τ., 2018, ASraffian (no) trade-offbetweenautonomousdemandandtransferpayments, Metroeconomica, 69 (2), pp. 473-487, και Μαριόλης, Θ., Ντεμίρογλου, Ν. και Σώκλης, Γ., 2018, Η σραφφαϊανή καμπύλη αυτόνομης ζήτησης-μεταβιβαστικών πληρωμών της ελληνικής οικονομίας για το έτος 2010, StatisticalReview, 11-12 (2015-6), σσ. 24-37).

Φάση Αναπτυξιακής Ανισορροπίας

Το σε αυτή τη φάση ζητούμενο είναι να εισέλθει, τελικά, το σύστημα σε τροχιά ισόρροπης και συνεχώς διευρυνόμενης ανάπτυξης, όπου, από ένα χρονικό σημείο και μετά, η κατανάλωση ανά μονάδα απασχολούμενης εργασίας θα αυξάνεται με πρωτόγνωρους ρυθμούς. Το κλειδί για αυτό είναι η επισώρευση ενός βαθμιαία αυξανόμενου ποσοστού του προϊόντος του τομέα παραγωγής μέσων παραγωγής στον εαυτό του ή, με άλλα λόγια, η εφαρμογή της Μεθόδου Feldman-Mahalanobis.

          Κύριο, λοιπόν, περιεχόμενο του Δημοκρατικού Σχεδιασμού, ως προς το συγκεκριμένο ζήτημα, πρέπει να είναι:

(i). Η διαφύλαξη της προτεραιότητας ανάπτυξης του τομέα παραγωγής μέσων παραγωγής.

(ii). Η ανάληψη διορθωτικών κινήσεων στις περιπτώσεις:

(α).Υστέρησης του ρυθμού ανάπτυξης του τομέα παραγωγής μέσων κατανάλωσης και, ειδικότερα, του καταναλωτικού επιπέδου των εργαζομένων.

(β).Έντονου διαφορισμού των αμοιβών (μισθών) μεταξύ των τομέων.

(γ).Έλλειψης επιπρόσθετων μονάδων ορισμένων παραγωγικών εισροών του συστήματος (για παράδειγμα, εργασιακής δύναμης του τάδε είδους ή γαιών της τάδε ποιότητας).

(δ).Μεγέθυνσης μέσω αύξησης των χρησιμοποιουμένων παραγωγικών εισροών («εκτατική μεγέθυνση») και όχι μέσω – κυρίως – αύξησης της συνολικής αποδοτικότητάς τους («εντατική μεγέθυνση» – βλέπε, για παράδειγμα, Anchishkin, A. ([1973] 1977) TheTheoryofGrowthofaSocialistEconomy, Moscow, Progress).

(ε).Εμφάνισης περιβαλλοντικών προβλημάτων.[4]

          Τώρα, όσον αφορά στον πρωτογενή τομέα, το ζήτημα θα είναι η δημιουργία συνεταιρισμών: Αρχικά, καταναλωτικών και, εν συνεχεία, παραγωγικών. Ως εκ τούτου, ο Δημοκρατικός Σχεδιασμός οφείλει να εστιάσει σε αυτήν την κατεύθυνση.

          Τέλος, δεδομένων των προαναφερθέντων, θα έχουν διαμορφωθεί οι προϋποθέσεις ολοκλήρωσης του βιομηχανικού με τον πρωτογενή τομέα. Οπότε θα μετατεθεί, αντιστοίχως, ο κεντρικός άξονας περιεχομένου του Δημοκρατικού Σχεδιασμού.[5]

Φάση Ισόρροπης Ανάπτυξης

Αφού έχει εμπράκτως διασφαλιστεί η σε υψηλό επίπεδο ικανοποίηση των καταναλωτικών – και λοιπών κοινωνικών – αναγκών όλου του πληθυσμού, το σύστημα εισέρχεται, πλέον, στην «τροχιά Lange-v. Neumann-Sraffa» και τείνει, βαθμιαία, προς την εφαρμογή του «Εθνικού Αυτοματοποιημένου Σύστηματος Διεύθυνσης της Οικονομίας» (OGAS) του Victor Μ. Glushkov. Τα έξι, βασικά, βήματα είναι:

(i).Ο ποσοστιαίος ρυθμός μεγέθυνσης του συστήματος τίθεται ίσος με τον εξωγενώς δεδομένο (μέσω προβλέψεων) ποσοστιαίο ρυθμό μεγέθυνσης του εργατικού δυναμικού. Στόχος είναι η πλήρης απασχόληση της εργασίας.

(ii).Με δεδομένο αυτόν τον ποσοστιαίο ρυθμό μεγέθυνσης, τα καθαρά υπολογιστικά όργανα σχεδιασμού μπορούν να προσδιορίσουν εκείνη την τεχνική παραγωγής (από ένα σύνολο διαθέσιμων, εναλλακτικών τεχνικών παραγωγής), η οποία δύναται να χρησιμοποιηθεί από τους κλάδους του συστήματος και συνεπάγεται, για παραμετρικά δεδομένο «καλάθι» κατανάλωσης, τη μεγιστοποίηση του επιπέδου κατανάλωσης.

(iii).Τα εναλλακτικά αποτελέσματα εκτίθενται στον εργαζόμενο πληθυσμό, ο οποίος επιλέγει, εν συνεχεία, εκείνο το ζεύγος επιπέδου κατανάλωσης-«καλαθιού» κατανάλωσης, το οποίο θεωρεί ως το καλύτερο δυνατό. Δεδομένης αυτής της επιλογής, προσδιορίζεται, εκ νέου από τα υπολογιστικά όργανα σχεδιασμού, η τεχνική παραγωγής, η οποία όντως θα χρησιμοποιηθεί. Πρέπει να τονιστεί ότι, στο παρόν βήμα, ενέχονται εκείνα τα σημαντικά προβλήματα συλλογικής επιλογής, τα οποία έχουν αναδειχθεί με το «Θεώρημα Αδυναμίας (ImpossibilityTheorem)» του KennethArrow (βλέπε, SocialChoiceandIndividualValues, NewHaven, YaleUniversityPress, 1963). Η εκ των προτέρων θεραπεία αυτών των προβλημάτων συγκροτεί το πρώτο βασικό πεδίο δράσης του Δημοκρατικού Σχεδιασμού.

(iv).Το ποσοστό του κοινωνικά αναγκαίου υπερπροϊόντος (δηλαδή, του τμήματος εκείνου του καθαρού προϊόντος, το οποίο δεν καταναλώνεται, αλλά αποταμιεύεται-επενδύεται) ανά μονάδα επενδεδυμένου κεφαλαίου τίθεται ίσο με τον ως άνω ποσοστιαίο ρυθμό μεγέθυνσης του εργατικού δυναμικού. Τέλος, το ύψος του επιτοκίου τίθεται ίσο με το κατ’ αυτόν τον τρόπο προσδιορισμένο ύψος του ποσοστού υπερπροϊόντος.

(v).Με δεδομένη την εθνική τεχνική παραγωγής και το ύψος του ποσοστού υπερπροϊόντος, τα υπολογιστικά όργανα σχεδιασμού υπολογίζουν τις τιμές όλων των παραγομένων αγαθών και υπηρεσιών (για εκείνα που δεν αποτελούν εμπορεύματα, οι προσδιοριζόμενες τιμές αποτελούν «σκιώδεις τιμές»).

(vi).Συντονισμός σχεδίων ανάπτυξης με άλλες, ομόλογες χώρες, βασικός στόχος του οποίου θα είναι η δημιουργία αμοιβαίων ωφελειών από το διεθνικό εμπόριο (δημιουργία την οποία κάθε άλλο παρά εγγυάται το με κριτήριο την ελαχιστοποίηση του ατομικού μοναδιαίου κόστους των επιχειρήσεων διεθνικό εμπόριο, δηλαδή το κεφαλαιοκρατικό διεθνικό εμπόριο). Ο εν λόγω συντονισμός συγκροτεί το δεύτερο βασικό πεδίο δράσης του Δημοκρατικού Σχεδιασμού.[6]

Σημειώσεις

[1]. Ό,τι ακολουθεί βασίζεται σε προσαρμοσμένο στην ελληνική οικονομία σύστημα διάγνωσης-θεραπείας, το οποίο έχω συγκροτήσει και περιλαμβάνει, αυτήν τη στιγμή, περί τους 130.000 δείκτες και πολλαπλασιαστές. Για τις αναλυτικές, θεωρητικές και εμπειρικές, αποδείξεις των όσων ακολουθούν, βλέπε τις ακόλουθες πηγές, καθώς και την παρατιθέμενη σε αυτές τεχνική βιβλιογραφία: Μαριόλης, Θ. (1999) Ευρωπαϊκή Οικονομική και Νομισματική Ένωση, στο: Θ. Μαριόλης και Γ. Σταμάτης (1999) ΟΝΕ και Νεοφιλελεύθερη Πολιτική, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα, Μαριόλης, Θ. (2011) Ελλάδα, Ευρωπαϊκή Ένωση και Οικονομική Κρίση, Αθήνα, Matura, Μαριόλης, Θ. (2017) Ένα Πρόγραμμα Νέας Οικονομικής Πολιτικής για την Ελλάδα, Αθήνα, Κοροντζής, Καλτσώνης, Δ., Μαριόλης, Θ. και Παπουλής, Κ. (2017) Μετωπικό Πρόγραμμα Δι-Εξόδου από την Κρίση. Για έναν Ελεύθερο Λαό σε μια Ελεύθερη Ελλάδα, Αθήνα, Κοροντζής, Λαπαβίτσας, Κ., Μαριόλης, Θ. και Γαβριηλίδης, Κ. (2018) Οικονομική Πολιτική για την Ανάκαμψη της Ελλάδας, Αθήνα, Α.Α. Λιβάνης, και Μαριόλης, Θ. (Επιμ.) (2018) Μελέτες στο Έργο του Δημήτρη Μπάτση «Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα», Αθήνα, Εκδόσεις Τζιόλα. Κάποιος κ. Κώστας Δημουλάς, δηλαδή παγκοσμίως άγνωστος μεταξύ συγγραφέων αντιστοίχων οικονομολογικών άρθρων, μελετών και βιβλίων, ο οποίος ήταν ομιλητής στην παρούσα ημερίδα της «Λαϊκής Ενότητας», είχε την άνεση να προσβάλει, διά αυτο-αναφορικών διακηρύξεων, και χωρίς την παράθεση του ελάχιστου αντι-υπολογισμού, την αξιοπιστία όλων αυτών των ποσοτικών ευρημάτων. Εάν ποτέ κατορθώσει, πράγμα – δυστυχώς – απίθανο, να δημοσιεύσει κάποιο αντι-υπολογισμό του σε κάποια άξια λόγου, από επιστημονική άποψη, έκδοση, τότε θα χαρώ να τον διαβάσω. Προς τον παρόν, όμως, το μόνο που είδα από τον κ. Δημουλά ήταν μία σαθρή επιχείρηση διασποράς, στο πλαίσιο αυτής της ημερίδας, διαφόρων εκφοβιστικών εικόνων, με πρωταγωνιστές-σκιάχτρα τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (sic!) και την Παγκοσμιοποίηση (sic!), για την περίπτωση όπου η πατρίδα μας τολμήσει να επιλέξει διαφορετική πορεία από τη σημερινή.

[2]. Ακόμα και πρόσφατα, δηλαδή κατά το έτος 2017, το ευρώ ανατιμήθηκε έναντι 26 εκ των 31 πιο σημαντικών νομισμάτων της παγκόσμιας οικονομίας.

[3]. Εδώ, χάρη συντομίας, δεν μπορούμε παρά να δώσουμε το γενικό περίγραμμα. Εκτός από τις αναφερθείσες στη σημείωση 1 του παρόντος πηγές, βλέπε, επίσης, Μαριόλης, Θ. και Ροδουσάκης, Ν. (2017) Εσωτερική έναντι εξωτερικής υποτίμησης στην ελληνική οικονομία, Άρθρο που παρουσιάστηκε στο 2ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα «Παραγωγική Ανασυγκρότηση της Ελλάδας: Οικονομική Κρίση και Προοπτικές Ανάπτυξης», ΤΕΙ Κεντρικής Μακεδονίας, Σέρρες, 5-6 Μαΐου 2017, Μαριόλης, Θ. και Σώκλης, Γ. (2017) Η συμβολή συνιστωσών κόστους στη διαμόρφωση των τιμών της ελληνικής οικονομίας: Εμπειρική διερεύνηση βάσει του συμμετρικού πίνακα εισροών-εκροών του έτους 2010, Άρθρο που παρουσιάστηκε στο προαναφερθέν συνέδριο, Μαριόλης, Θ., Μούτος, Θ. και Σώκλης, Γ. (2017) Οι δυναμικοί κλάδοι της ελληνικής οικονομίας, Mimeo, Mariolis, T. (2017) Theforeign-tradeleakagesintheGreekeconomy: EvidencefromtheSupplyandUseTablefortheyear 2010, East-WestJournalofEconomicsandBusiness (υπό δημοσίευση), Mariolis, T. andSoklis, G. (2018) ThestaticSraffianmultiplierfortheGreekeconomy: Evidencefromthesupplyandusetablefortheyear 2010, ReviewofKeynesianEconomics, 6 (1), pp. 114-147, και Mariolis, Τ., Ntemiroglou, Ν. andSoklis, G. (2018) Thestaticdemandmultipliersinajointproductionframework: comparativefindingsfortheGreek, SpanishandEurozoneeconomies, Mimeo, Mariolis, T., Rodousakis, N. andKatsinos, A. (2018) Wageversuscurrencydevaluation: Input-outputevidencefortheGreekandItalianeconomies, Mimeo.

[4]. Εστιάζοντας σε δύο πολικές περιπτώσεις και μιλώντας σε πολύ υψηλό επίπεδο αφαίρεσης: Στην ΕΣΣΔ ο σχεδιασμός «εγκλωβίστηκε» στην παρούσα φάση (χωρίς να σταθεί δυνατόν να περάσει στην επόμενη) και, επιπλέον, ήρθε, σύμφωνα με ό,τι είμαι σε θέση να γνωρίζω, αντιμέτωπος με τις ως άνω πέντε αρνητικές περιπτώσεις. Στην Σ.Ο.Δ. της Γιουγκοσλαβίας μετέβη σε επιμέρους όψεις της επόμενης φάσης (ή, έστω, εμπνεύστηκε από αυτές), χωρίς πρώτα να διαμορφωθεί η αντικειμενικώς αναγκαία βάση της μετάβασης, μέσω επαρκούς παραμονής στην παρούσα φάση. Γενικά, όσο πιο (όσο λιγότερο) παραγωγικοτεχνικά ανεπτυγμένη είναι, εξαρχής, μία οικονομία, τόσο μικρότερο (τόσο μεγαλύτερο) είναι το αντικειμενικά αναγκαίο χρονικό διάστημα παραμονής στην παρούσα φάση.

[5]. Όλα αυτά συναρτώνται, βεβαίως, με το βαθμό κατά τον οποίο είναι ήδη κοινωνικοποιημένα τα μέσα παραγωγής (περιλαμβανομένης της εγγείου ιδιοκτησίας) στον πρωτογενή τομέα. Έτσι, για παράδειγμα, τα πράγματα θα είχαν διαφορετικά στην Ελλάδα και στη Γαλλία από ό,τι θα είχαν στην Αγγλία. Εδώ, βεβαίως, έχουμε – πάντοτε – κατά νουν το ελληνικό κοινωνικο-οικονομικό σύστημα.

[6]. Προφανώς, από αυτό δεν συνάγεται – ότι προτείνεται – η ανάπτυξη διεθνικού εμπορίου μόνο αφού το σύστημα εισέλθει στην περιγραφόμενη τροχιά, αλλά – απλώς – αποτυπώνεται μία από τις βασικές ιδιότητες αυτής της τροχιάς, καθώς και ότι διαμορφώνει τις προϋποθέσεις ανάπτυξης διεθνικών ολοκληρώσεων νέου τύπου.

Διαβάστε περισσότερα...

Ανάπτυξη και Χρέος: Κλαδική Ανάλυση της Ελληνικής Οικονομίας.Του Θεόδωρου Μαριόλη

Η  εισήγηση του καθηγητή Θεόδωρου Μαριόλη στην Ημερίδα
Χρέος και Τράπεζες,Πάντειο Πανεπιστήμιο, 9 Νοεμβρίου 2014 

 

Μπορείτε να τη δείτε ολόκληρη πατώντας στον παρακάτω σύνδεσμο:

http://www.theo-mariolis.gr/site/index.php/2011-09-07-18-17-23/2011-09-07-12-04-52/91-2014-11-12-00-05-03

Διαβάστε περισσότερα...

Πώς η οικονομική ανάπτυξη στράφηκε κατά της ζωής

Της Vandana Shiva, (Ινδή ακτιβίστρια κατά της παγκοσμιοποίησης)

via Guardian, μετάφραση PPoL.gr

Η απεριόριστη ανάπτυξη είναι μια φαντασίωση των οικονομολόγων, των επιχειρηματιών και των πολιτικών. Θεωρείται συνώνυμο της προόδου. Το «ακαθάριστο εγχώριο προϊόν» (ΑΕΠ) που δήθεν μετράει τον πλούτο των εθνών, αναγορεύτηκε στο ισχυρότερο δεδομένο και την κυρίαρχη έννοια της εποχής μας. Αλλά η οικονομική μεγέθυνση κρύβει τη φτώχεια που προκαλεί λόγω της καταστροφής του περιβάλλοντος, που με τη σειρά της στερεί από τις κοινότητες τα μέσα να καλύπτουν μόνες τις ανάγκες τους.

Η έννοια της ανάπτυξης δημιουργήθηκε ως ένας τρόπος να κινητοποιηθούν πόροι και άνθρωποι κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Το ΑΕΠ βασίζεται σε ένα τεχνητό και πλασματικό κριτήριο, σύμφωνα με το οποίο αν καταναλώνεις ό,τι παράγεις, δεν παράγεις τίποτα. Στην πραγματικότητα η «ανάπτυξη» μετράει τη μετατροπή της φύσης σε λεφτά και των φυσικών πόρων σε εμπορεύματα.

Υπό την έννοια αυτοί, οι θαυμαστοί φυσικοί κύκλοι της ανανέωσης του νερού και των τροφών θεωρούνται κατεξοχήν αντιπαραγωγικοί! Οι αγρότες του πλανήτη, που παρέχουν το 72% της τροφής μας, δεν παράγουν· αλλά κι οι γυναίκες που καλλιεργούν τη γη ή ασχολούνται με τα οικιακά, δεν παράγουν ανάπτυξη. Ένα θαλερό δάσος δε συνεισφέρει στη μεγέθυνση της οικονομίας, παρά μόνο αν υλοτομηθεί και τα δέντρα του πωληθούν ως ξυλεία. Μια υγιής κοινωνία υστερεί από άποψη ανάπτυξης σε σύγκριση με μια κοινωνία που έχει πληγεί από μια επιδημία, που αναπτύσσεται π.χ. μέσω των αυξανόμενων πωλήσεων φαρμάκων κ.λπ.

Όταν το νερό θεωρείται κοινόχρηστος πόρος, προστατεύεται και μοιράζεται δωρεάν σε όλους. Αλλά τότε δε συνεισφέρει στη μεγέθυνση της οικονομίας. Αν όμως η «κόκα κόλα» αναγείρει ένα εργοστάσιο, αρχίζει να καταβροχθίζει τους υδατικούς πόρους και να γεμίζει με χρωματιστό νερό πλαστικά μπουκάλια, δημιουργεί ανάπτυξη. Αλλά αυτή η ανάπτυξη θεμελιώνεται ση πρόκληση φτώχειας στη φύση και τις ιθαγενείς κοινότητες. Η άντληση υδάτων πέραν των δυνατοτήτων ανανέωσής τους και επαναδημιουργίας των υδατικών αποθεμάτων προκαλεί λειψυδρία· οι γυναίκες αναγκάζονται να διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις για να βρουν πόσιμο νερό. Στο χωριό Πλατσιμάντα της Κεράλα, όταν η διαδρομή προς το πόσιμο νερό έφτασε τα 10km, μια ντόπια γυναίκα, η Μαγιλάμα (Mayilamma) όρθωσε το ανάστημά της για να πει: «φτάνει πια! Δεν μπορούμε να περπατάμε άλλο. Το εργοστάσιο της “κόκα κόλα” πρέπει να κλείσει!». Το κίνημα που πυροδότησαν οι γυναίκες εντέλει πέτυχε πράγματι να κλείσει το εργοστάσιο.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει με ένα άλλο δώρο της εξέλιξης: τους σπόρους. Οι αγρότες επέλεγαν, καλλιεργούσαν και διαφοροποιούσαν τους σπόρους, που είναι η βάση της παραγωγής τροφίμων. Ένας σπόρος αναπαράγεται, πολλαπλασιάζεται και εξασφαλίζει τους σπόρους της επόμενης χρονιάς και την τροφή της. Κι όμως, οι επιλεγμένοι από τους αγρότες σπόρους δε θεωρείται πως συνεισφέρουν στην ανάπτυξη. Δημιουργούν και ανανεώνουν τη ζωή, αλλά δεν οδηγούν σε κερδοφορία. Η ανάπτυξη αρχίζει από τη στιγμή που οι σπόροι μεταλλάσσονται, κατοχυρώνονται και «κλειδώνουν» γενετικά, εξαναγκάζοντας τους αγρότες να τους αγοράζουν κάθε χρόνο κι ακριβότερα.

Η φύση πτωχαίνει, η βιοποικιλότητα διαβρώνεται κι ένας ανοικτός, ελεύθερος πόρος αποκτά ιδιοκτήτη και μετατρέπεται σε κατοχυρωμένο εμπόρευμα. Η ετήσια αγορά σπόρων είναι συνταγή για βέβαιη χρεοκοπία των φτωχών Ινδών αγροτών. Κι από τον καιρό που δημιουργήθηκαν μονοπώλια σπόρων, οι χρεοκοπίες αγροτών πράγματι επεκτάθηκαν. Στην Ινδία από το 1995, έχουν αυτοκτονήσει πάνω από 270,000 υπερχρεωμένοι αγρότες.

Η φτώχεια επίσης επεκτείνεται όταν ιδιωτικοποιούνται δημόσιες υπηρεσίες. Η ιδιωτικοποίηση του νερού, του ηλεκτρισμού, της υγείας, της εκπαίδευσης, δημιουργεί ανάπτυξη. Αλλά δημιουργούν επίσης και φτώχεια, εξαναγκάζοντας τους ανθρώπους να δαπανούν μεγάλα ποσά, σε πράγματα που ήταν διαθέσιμα σε λογικές τιμές ως κοινά αγαθά. Όταν εμπορευματοποιηθεί και χρηματιστεί κάθε πλευρά της ανθρώπινης ζωής, αυτή θα γίνει ακριβότερη -και οι άνθρωποι φτωχότεροι.

Οι λέξεις οικονομία και οικολογία έχουν παρόμοια ετυμολογία: παράγονται από τη ελληνική λέξη «οίκος», που θα πει νοικοκυριό. Για όσο καιρό η οικονομία επικεντρωνόταν στο νοικοκυριό, αναγνώριζε και σεβόταν το γεγονός πως εξαρτιόταν από τους φυσικούς πόρους και το σεβασμό των ορίων της οικολογικής τους ανανέωσης. Ασχολιόταν με το πώς να ικανοποιήσει τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες μέσα στα δεδομένα αυτά όρια. Εκείνα τα οικονομικά -που επικεντρώνονταν στην οικιακή οικονομία- ήταν επίσης γυναικοκρατούμενα. Αλλά σήμερα η οικονομία έχει αποσυνδεθεί από τους οικολογικούς περιορισμούς και από τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες. Κι ενώ η καταστροφή του περιβάλλοντος δικαιολογούνταν στο όνομα της ανάπτυξης, η φτώχεια και η ανέχεια επεκτείνονταν. Η οικονομική μας πορεία δεν ήταν μόνο μη βιώσιμη· ήταν και άδικη.

Το κυρίαρχο μοντέλο της οικονομικής ανάπτυξης τελικά στράφηκε κατά της ίδιας της ζωής. Όταν η οικονομία μετριέται με αποκλειστικό κριτήριο τις κεφαλαιακές ροές, τότε οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Επιπλέον, ενώ οι εύποροι είναι πλούσιοι από χρηματικής άποψης, είναι πολύ φτωχοί από την άποψη της ανθρωπιάς.

Οι απαιτήσεις του κυρίαρχου μοντέλου της οικονομίας μάς οδηγούν απευθείας σε πολεμικές συρράξεις: για την διεκδίκηση πετρελαίου, νερού, τροφίμων… Η μη βιώσιμη ανάπτυξη εμπεριέχει τρεις μορφές βίας:

Ÿ Τη βία κατά της Γης, που εκδηλώνεται ως οικολογική κρίση.

Ÿ Τη βία κατά των ανθρώπων, που εκδηλώνεται ως φτώχεια, υπεξαίρεση και εκδίωξη.

Ÿ Τη βία ως πόλεμο και σύγκρουση, καθώς προκειμένου να ικανοποιήσουν τις ακόρεστες ορέξεις, τους, οι ισχυροί ιδιοποιούνται τους πόρους στους οποίους βασίζεται η ύπαρξη των κοινωνιών και των κρατών μας.

Η αύξηση των χρηματικών ροών μέσω της καθιέρωσης του ΑΕΠ οδήγησε στην αποσύνδεση της οικονομίας από τις πραγματικές αξίες. Αλλά εκείνοι που έχουν σωρεύσει χρηματικούς πόρους είναι εις θέση να διεκδικούν τους βασικούς πόρους των ανθρώπων: τη γη και το νερό τους, τα δάση και τους σπόρους τους. Η δίψα τους είναι τέτοια που τους οδηγεί να κυνηγήσουν και την τελευταία σταγόνα ποσίμου ύδατος και την τελευταία σπιθαμή εδάφους. Αλλά αυτό το κυνήγι δεν πρόκειται να σηματοδοτήσει το τέλος της φτώχειας. Θα οδηγήσει στο τέλος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δικαιοσύνης.

Οι νομπελίστες οικονομολόγοι Τζόζεφ Στίγκλιτς (Joseph Stiglitz) και Αμάρτια Σεν (Amartya Sen) παραδέχτηκαν πως ο δείκτης του ΑΕΠ  δεν εκφράζει όλες τις πλευρές της ανθρώπινης κατάστασης και υπογράμμισαν την ανάγκη να κατασκευαστούν νέα εργαλεία έκφρασης της ευημερίας των εθνών. Αυτός είναι ο λόγος που για να εκτιμούν την πορεία τους, κράτη σαν το Μπουτάν αντικατέστησαν τον δείκτη του ΑΕΠ με την «ακαθάριστη εγχώρια ευτυχία». Για να αναζωογονήσουμε την πραγματική ευημερία, χρειαζόμαστε δείκτες πέραν του ΑΕΠ και οικονομίες που να λειτουργούν διαφορετικά από τμήματα ενός παγκόσμιου σούπερ-μάρκετ. Χρειάζεται να θυμηθούμε πως μόνο η ζωή μπορεί να εξαγοράσει τη ζωή.

πηγή  http://eagainst.com/articles/growthagainstlife/

Διαβάστε περισσότερα...
Συνδρομή σε αυτήν την τροφοδοσία RSS

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040