Μεγαλοποίησε ο Ερντογάν την ικανότητά του;Της Αμπερίν Ζαμάν

Μεγαλοποίησε ο Ερντογάν την ικανότητά του;Της Αμπερίν Ζαμάν

Μεγαλοποίησε ο Ερντογάν την ικανότητά του;

Της Αμπερίν Ζαμάν

(Περί αυτοδιοικητικών εκλογών στην Τουρκία από μια συμβατική δημοσιολογική σκοπιά, με κάποιες χρήσιμες πληροφορίες, όμως.)

Οι δονήσεις από τον πολιτικό σεισμό που προκάλεσαν οι αυτοδιοικητικές εκλογές της Κυριακής 31/3 στην Τουρκία, κατά τις οποίες το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ) έχασε τους δήμους μεγάλων μητροπολιτικών κέντρων προς όφελος της αντιπολίτευσης, συνεχίζονται, ενώ ορισμένοι υποψήφιοι του AKP αρνούνται να παραδεχθούν επισήμως την ήττα, ιδίως στην εμπορική καρδιά της χώρας, την Κωνσταντινούπολη.

Παρ’ όλα αυτά, ελάχιστοι πιστεύουν ότι θα ρισκάρει ο πρόεδρος Ερντογάν την εξαπόλυση κύματος λαϊκών διαμαρτυριών οι οποίες, ενδεχομένως, θα αποσταθεροποιούσαν ακόμη περισσότερο την οικονομία, η επιβράδυνση της οποίας θεωρείται πως έπαιξε βασικό ρόλο στις μεγάλες εκλογικές νίκες της αντιπολίτευσης.  

Στην πραγματικότητα, οι ενστάσεις που υπέβαλαν αξιωματούχοι του AKP και οι αιτήσεις για επανάληψη της καταμέτρησης ψηφοδελτίων στην Κωνσταντινούπολη και αλλού θεωρούνται τακτική αντιπερισπασμού, προκειμένου να καλυφθεί η έκταση της λαϊκής απόρριψης, καθώς ο Ερντογάν θα επεξεργάζεται τη νέα στρατηγική του. Το AKP εστιάζει σε 30.000 άκυρα ψηφοδέλτια και ζητά την επανάληψη της καταμέτρησης τους, με την αιτιολογία ότι μπορεί να περιέχονται σ’ αυτά κάποια που ευνοούν το κυβερνών κόμμα. Όμως, αν αποκλείσει κανείς πονηριές της τελευταίας στιγμής, οι 20.000 ψήφοι με τις οποίες προηγείται ο Εκρέμ Ιμάμογλου, υποψήφιος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος ο οποίος διεκδίκησε τη νίκη, είναι απίθανο να μειωθούν σημαντικά.

Σε συνέντευξη Τύπου, ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, άφησε να εννοηθεί με συμφιλιωτικό τόνο ότι το κόμμα του δεν θα προκαλούσε σύγκρουση για τα εκλογικά αποτελέσματα. «Είναι καθήκον μας να υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα κάθε πολίτη που έριξε την ψήφο του», είπε ο Τσελίκ. «Συνεπώς, δεν μπορούμε να επιδιώξουμε μια νίκη που δεν μας αξίζει. Δεν αναγνωρίζουμε άλλη δύναμη πάνω από την εθνική βούληση».

Προς το παρόν, ο Ερντογάν έχει δεσμευθεί ότι προτεραιότητά του είναι η οικονομία υποσχόμενος πλήθος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Αναφέρθηκε μάλιστα στα λάθη του κόμματός του και έγινε λόγος περί υπουργικού ανασχηματισμού με στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς.   Αλλά δεν είναι σαφές αν όλα αυτά θα πραγματοποιηθούν.

Το ανησυχητικό είναι πως ο Ερντογάν, στη μετεκλογική του ομιλία στην έδρα του AKP, στην Άγκυρα, επανέλαβε τη δέσμευσή του να κινηθεί εναντίον των υποστηριζόμενων από τις ΗΠΑ Κούρδων που ελέγχουν τα βόρεια σύνορα της Συρίας με την Τουρκία, ανατολικά του ποταμού Ευφράτη. Οι απειλές αυτές θεωρούνται, ως επί το πλείστον, στοιχείο της ρητορικής για τη συσπείρωση των εθνικιστικών ψήφων. Μια νέα στρατιωτική επιχείρηση, όμως, θα μπορούσε να αποδειχθεί η πραγματική τακτική αντιπερισπασμού προκειμένου να μετατοπιστεί η προσοχή από τις αυξανόμενες οικονομικές δυσκολίες, αν και το πιθανότερο θα ήταν να τις επιδεινώσει.

Οι ψυχρές σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον έγιναν ακόμη ψυχρότερες μετά την εκ μέρους του αμερικανικού Πενταγώνου αναστολή της παράδοσης εξοπλισμού που σχετίζεται με την παραγωγή του μαχητικού αεροσκάφους F-35, μέχρι η Τουρκία να ακυρώσει την παραγγελία του ρωσικού πυραυλικού συστήματος S-400. Η πολιορκούμενη τουρκική λίρα έπεσε κατά 2% μόλις ανακοινώθηκε ότι οι ΗΠΑ ανέστειλαν «τις παραδόσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με τις επιχειρησιακές δυνατότητες των μαχητικών τζετ». Ποιος ξέρει τι άλλες συνέπειες θα προέκυπταν από μια μονομερή τουρκική κίνηση εναντίον της ζώνης που προστατεύουν οι ΗΠΑ στη Συρία.

Εν τω μεταξύ, δεν υπάρχουν εγγυήσεις ότι η αντιπολίτευση , μετά από δεκαετίες αδράνειας και εσωτερικών διαμαχών, θα είναι ικανή να διατηρήσει την επιτυχία που σημείωσε στις εκλογές . Ο ενοποιητικός και μετριοπαθής λόγος του Ιμάμογλου δημιούργησε ελπίδες ότι δεν θα υποκύψει στη δυνητική πίεση των σκληροπυρηνικών να επιδοθεί σε πολιτισμικό ρεβανσισμό, επιτρέποντας, για παράδειγμα, το αλκοόλ στους κοινωνικούς χώρους που ελέγχει ο δήμος. Και φαίνεται ότι έχει την πλήρη στήριξη του Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, ηγέτη του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), ο οποίος κάποτε θεωρήθηκε ξεγραμμένος ως ακατάλληλος, αλλά τώρα πιστώθηκε την επιλογή του Ιμάμογλου και την επίτευξη νικηφόρας συμμαχίας με τους εθνικιστές και τους Κούρδους. Αλλιώς, τα τουρκικά ΜΜΕ που βρίσκονται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα χέρια του AKP θα τους επιτεθούν ανηλεώς με τα παραμικρά στραβοπατήματα.

Καθώς οι δημοσιολόγοι συνεχίζουν να επεξεργάζονται τα προναφερθέντα θέματα , η Al-Monitor απευθύνθηκε στη Τζένι Γουάιτ, τη γνωστή Αμερικανίδα ανθρωπολόγο που έχει μελετήσει το AKP και έχει γράψει αρκετά πρωτοποριακά βιβλία, βασισμένα στα χρόνια που έζησε στις φτωχογειτονιές της Κωνσταντινούπολης όταν τις διοικούσε το AKP.

Στα τμήματα της συνέντευξης που ακολουθούν, τα οποία έχουν διορθωθεί χάριν σαφήνειας, η Γουάιτ περιγράφει τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν τόσο το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) όσο και το αντιπολιτευόμενο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP).

Al-Monitor: Πόσο σημαντική είναι η Κωνσταντινούπολη για το AKP;

Γουάιτ: Η Κωνσταντινούπολη είναι κρίσιμη για το AKP για δύο λόγους: έχει συμβολική αξία ως κέντρο της οθωμανικής εξουσίας και έδρα των σουλτάνων με τους οποίους ο Ερντογάν ταυτίζει τον εαυτό και το καθεστώς του. Είναι,επίσης, η μηχανή που παράγει τα έσοδα τα οποία χρειάζεται το AKP για να τροφοδοτήσει τα πολιτικά και επιχειρηματικά δίκτυά του. Το άστρο του Ερντογάν ανήλθε εν μέρει γιατί μπόρεσε να ελέγξει και να εκμεταλλευτεί το οικονομικό και συμβολικό κεφάλαιο της Κωνσταντινούπολης. Επίσης, επισκεύασε τις υποδομές της, μάζεψε τα σκουπίδια, έφτιαξε τους δρόμους, επέκτεινε τις δημόσιες μεταφορές και βελτίωσε την περίθαλψη και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Έκανε πράγματα που οι άνθρωποι εκτιμούν. Οι ψηφοφόροι ασφαλώς αναρωτήθηκαν: θα είχε φτιάξει το CHP μετρό;

Al-Monitor: Το AKP εξακολουθεί να είναι το κοινωνικό κίνημα που ήταν στις πρώιμες εποχές του ή έχει αποστεωθεί και έχει μετατραπεί σε ένα τυπικό τουρκικό πολιτικό κόμμα; Βλέπετε κάποια δυναμική κατακερματισμού ως αποτέλεσμα των μεγάλων απωλειών στις αυτοδιοικητικές εκλογές;

Γουάιτ: Το AKP δεν είναι ένα συνεκτικό κίνημα ούτε ήταν επί αρκετά χρόνια. Το ερώτημά σας όμως αφορά και το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) . Ανεξαρτήτως της μοίρας του AKP, η διαφορά θα προέλθει από το τι θα κάνει (ή δεν θα κάνει) το CHP.

Το CHP ήταν γνωστό ακόμη και στους οπαδούς του ως ένα κόμμα βυθισμένο σε εσωτερικές διαμάχες και χωρίς νέες ιδέες. Τώρα έχει την ευκαιρία να μετατρέψει μια τοπική νίκη σε μια νέα εθνική υπόληψη, να εμφανιστεί ως κόμμα που παίζει ρόλο στην ευημερία και την ασφάλεια. Για να το πετύχει όμως αυτό, χρειάζεται να αλλάξει εκ βάθρων. Το CHP πρέπει να επιβραβεύει τη σωστή ηγεσία και όχι να τη βλέπει ως απειλή. Να προσελκύει ταλέντα και να τα ακούει, να τα οργανώσει, όπως έκανε ο Ερντογάν – ο οποίος δημιούργησε μια ομάδα ειδικών που πήγαιναν παντού μαζί του όταν ήταν δήμαρχος. Να καταρτίσει συγκεκριμένο σχέδιο –όχι χαριτωμένες γενικότητες— για το πώς θα καταπιαστεί με τα μεγάλα θέματα: περιβάλλον, οικονομία, ασφάλεια, μετανάστες κοκ. Να το δημοσιοποιήσει, να πάρει υπ’ όψιν τις αντιδράσεις των ειδικών και του κόσμου. Να γίνει κόμμα για όλους – οι νέοι δήμαρχοι του CHP τουλάχιστον ασχολήθηκαν μ’ αυτό έστω στα λόγια.

Al-Monitor: Είναι έτοιμο το CHP για όλα αυτά;

Γουάιτ: Όπως μετά από τις τελευταίες εκλογές, ο κίνδυνος είναι να μη λειτουργήσει σωστά λόγω του ανταγωνισμού για την ηγεσία και να ξοδέψει όλο το ταλέντο του σ’ αυτόν τον ανταγωνισμό -- ή να μην κάνει τίποτα. Ένας από αυτούς που με πληροφορούν αποκάλεσε το AKP κόμμα των Yap (αυτών που ενεργούν) και το CHP κόμμα των Yapma (αυτών που δεν κάνουν τίποτα).

Al-Monitor: Δεν είναι όμως σαφές ότι και το AKP θα παίξει το ρόλο του για να αποτύχει το CHP;

Γουάιτ: Υπάρχουν αρκετές εξωτερικές δυνάμεις που μπορούν να εκτροχιάσουν το CHP. Το AKP μπορεί να αφαιρεί πόρους και εξοπλισμό από τους δήμους που έχει κερδίσει το CHP, μη επιτρέποντάς τους να κάνουν σοβαρό έργο. Αυτό θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο με δεδομένο το κακό οικονομικό κλίμα. Υπάρχουν επίσης οι πολιτικές διαιρέσεις μεταξύ εργολάβων και κυβερνητικών υπηρεσιών στις οποίες βασίζονται οι δήμοι, και οι εσωτερικοί υποστηρικτές του AKP, όπως οι δημοτικοί υπάλληλοι. Το αποτέλεσμα θα ήταν οι δήμαρχοι του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος να παρακωλύονται και να υπονομεύονται απέξω και από μέσα.

Επιστρέφοντας στην ερώτησή σας αν το AKP παραμένει ή όχι κοινωνικό κίνημα, επισημαίνω το εξής: στο βιβλίο μου “Islamist Mobilization in Turkey”, περιγράφω πώς εργάστηκαν οι γυναίκες για την επιτυχία του Κόμματος Ευημερίας [προδρόμου του AKP] πιστεύοντας ότι αποτελούσαν μέρος ενός κοινωνικού κινήματος. Όταν όμως το Κόμμα της Ευημερίας σταθεροποίησε την εξουσία του, οι γυναίκες συνειδητοποίησαν ότι δεν είχαν θέση στην ομάδα που λάμβανε τις αποφάσεις. Συνεπώς, το ότι οι οπαδοί {του AKP} νομίζουν ότι είναι κίνημα δεν σημαίνει ότι το κόμμα έχει την επιθυμία να κινητοποιεί τον πληθυσμό πέραν του να παίρνει τις ψήφους του και να εξασφαλίζει την υπακοή.

Al-Monitor: Μπορούμε να πούμε ότι η επιτυχημένη φόρμουλα του Ερντογάν, η ανάμειξη του ισλαμισμού με τον τουρκικό εθνικισμό, που περιγράφετε στο σχετικό βιβλίο σας, έχει χάσει τη δύναμή της;

Γουάιτ: Ας σημειώσουμε ότι δεν την αποκάλεσα «ισλαμικό εθνικισμό». Πάντα υποστήριζα ότι το AKP δεν είναι ούτε ήταν ισλαμιστικό κόμμα, το όριζα ως κόμμα που κάνει πολιτική μέσα από το ισλαμικό πρίσμα και με ισλαμική λογική, συχνά ως προσπάθεια να αλλάξει το κράτος και να το καταστήσει πιο φιλόξενο για το Ισλάμ π.χ. με το να επιβάλλει τον ισλαμικό νόμο. Το AKP δεν εμπνέεται από κάποια συγκεκριμένη θεολογική άποψη ή από την ισλαμική ιδεολογία.

Al-Monitor: Ο Ερντογάν, όμως, χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό τον θρησκευτικό συμβολισμό, οι ομιλίες του αντλούν από ισλαμικά κείμενα. Το ίδιο έκανε και στην ομιλία του της Κυριακής των εκλογών.

Γουάιτ: Πολλοί ηγέτες του AKP, όχι όλοι, είναι ευσεβείς, αλλά αυτό δεν τους καθιστά ισλαμιστές. Το AKP χρησιμοποίησε το Ισλάμ ως πολιτικό εργαλείο για να κερδίσει την αφοσίωση των ψηφοφόρων, αξιοποιώντας την αίσθηση της καταπίεσης και του αποκλεισμού τους υπό τους κεμαλιστές. Σήμερα, όμως, ο μισός πληθυσμός είναι κάτω των 30 ετών, πολλοί ψηφοφόροι δεν έχουν την εμπειρία της «κεμαλικής καταπίεσης» και αισθάνονται ελεύθεροι να θεωρούν καταπιεστικό το σημερινό καθεστώς με την αυστηρή και συχνά ανοικτά χειριστική εισαγωγή του Ισλάμ σε κάθε πτυχή της ζωής τους. Το AKP χρησιμοποιεί επίσης το Ισλάμ για να ελέγχει τον πληθυσμό διαχέοντας θεωρίες συνωμοσίας για απειλές εναντίον των μουσουλμάνων, π.χ. προβάλλοντας τα βίντεο του Christchurch {από τους φόνους μουσουλμάνων σε τζαμιά της πόλης Christchurch, της Ν. Ζηλανδίας} στις ομιλίες του Ερντογάν κατά την προεκλογική περίοδο, μια τεχνική που τη δανείστηκε από το εγχειρίδιο των κεμαλιστών, το οποίο προειδοποιούσε ότι οι Τούρκοι απειλούνται από διαβολικούς ξένους. Αυτή είναι η διαφορά –η τουρκική εθνική ταυτότητα παρουσιάζεται ως μουσουλμανική, αντί για φυλετικά τουρκική— ανάμεσα στον μουσουλμανικό εθνικισμό και τον τουρκικό εθνικισμό. Σ’ αυτό προστίθεται η τρέχουσα αίσθηση ότι η εθνική ιστορία έχει τις ρίζες της στο οθωμανικό μεγαλείο και όχι σε κάποιους στρατιωτικούς τυχοδιωκτισμούς, κατά τον Α ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, από έναν άνδρα με το όνομα Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. Οι εκλογές δεν άλλαξαν τίποτα απ’ όλα αυτά. Στην πραγματικότητα, έχουν γίνει τόσο φυσιολογικά που ακόμη και οι μη θρησκευόμενοι Τούρκοι νοικιάζουν οθωμανικά κοστούμια για τους γάμους τους.  

Al-Monitor: Πώς θα περιγράφατε, λοιπόν, το σημερινό AKP; Κινδυνεύει να κατακερματιστεί;

Γουάιτ: Αφαιρώντας το στοιχείο του ισλαμισμού, το AKP δεν είναι τίποτα άλλο από ένα πολιτικό κόμμα που καθοδηγείται από έναν πονηρό πολιτικό ο οποίος καθώς φαίνεται έχει μεγαλοποιήσει την ικανότητά του. Δεν υπάρχει ισλαμικό μαγικό ραβδί. Στην πραγματικότητα, το AKP έχει αρχίσει εδώ και καιρό να κατακερματίζεται, καθώς ο Ερντογάν απομάκρυνε κοντινούς του συμβούλους και πολιτικούς θεωρώντας ότι δεν ήταν πιστοί στα σχέδιά του. Η τουρκική πολιτική ηγεσία δεν συσπειρώνει τον λαό γύρω από μια ιδέα ή ένα σχέδιο, αλλά με την προσωπική αφοσίωση και την υπακοή στον ηγέτη. Αυτό κάνει τα κόμματα εύθραυστα, επειδή η πιθανότητα διαφωνίας κάποιου οπαδού είναι μεγάλη, ιδίως εκείνων που είναι κοντά στον ηγέτη οι οποίοι θα μπορούσαν να έχουν δικές τους ιδέες. Η διαφωνία γίνεται προσωπική προσβολή και στην Τουρκία αυτή εύκολα μετατρέπεται σε κατηγορία για προδοσία. Η προδοσία κατά του προσώπου του ηγέτη είναι προδοσία κατά του κράτους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη συνεχή πόλωση και τον κατακερματισμό των πολιτικών κομμάτων. Ελπίζω ότι αυτός ο εκλογικός κύκλος θα είναι διαφορετικός και ότι τα πράγματα θα αλλάξουν. Αλλιώς , δεν θα δούμε έναν πολιτισμικό πόλεμο, αλλά έναν ανεξέλεγκτο πόλεμο μεταξύ ιδιόρρυθμων ηρωικών μορφών που ανταγωνίζονται για αφοσίωση και έπαθλα.

H Amberin Zaman είναι ανταποκρίτρια της ιστοσελίδας Al-Monitor για τη Β. Αφρική και την Ευρώπη. Έχει καλύψει για λογαριασμό των The Washington Post, The Daily Telegraph, The Los Angeles Times και Voice of America την Τουρκία, το θέμα των Κούρδων και τις συγκρούσεις στην περιοχή. Η ιστοσελίδα Al-Monitor ιδρύθηκε το 2012 από τον Αραβο-αμερικανό επιχειρηματία Τζαμάλ Ντανιέλ και έχει έδρα την Ουάσιγκτον.

Πηγή: https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/04/jenny-white-interview-akp-election.html#ixzz5kKPVEULZ  

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040