Εξουθενωμένο Κρατίδιο ή Εξαθλιωμένη Αποικία – τι είναι η Γάζα; του Tareq Baconi

Εξουθενωμένο Κρατίδιο ή Εξαθλιωμένη Αποικία – τι είναι η Γάζα; του Tareq Baconi

Εξουθενωμένο Κρατίδιο ή Εξαθλιωμένη Αποικία – τι είναι η Γάζα;

του Tareq Baconi, επισκέπτη καθηγητή στο Columbia University

Το πρόβλημα με τη Γάζα δεν είναι μόνο η λαϊκή αντίσταση. Αυτή η λωρίδα γης δημιουργεί στο Ισραήλ άλλο ένα, εξίσου άλυτο, πρόβλημα: το δημογραφικό. Το 1967 η Λωρίδα της Γάζας κατέληξε υπό τον άμεσο έλεγχο του Ισραήλ, ως μέρος της ευρύτερης κατοχής της Δυτικής Όχθης, συμπεριλαμβάνοντας την Ανατολική Ιερουσαλήμ, και τα Υψώματα του Γκολάν. Η κατοχή του Ισραήλ αρχικά είχε ως αποτέλεσμα τη συγκέντρωση 1,8 εκατομμυρίων Παλαιστινίων στη Γάζα κάτω από άμεσο στρατιωτικό έλεγχο, ενώ εγκαταστάθηκαν μόνο 4000 εβραίοι στη Λωρίδα. Να ενσωματωθεί ένας τόσο μεγάλος αριθμός μη εβραίων υπό ισραηλινή δικαιοδοσία, που περιλάμβανε και τη Δυτική Όχθη, απειλούσε να καταστήσει του Εβραίους μια μειονότητα που θα κυβερνά μια πλειοψηφία μη Εβραίων.

Αμέσως μετά την πρώτη Παλαιστινιακή Ιντιφάντα, που ξέσπασε στη Γάζα το 1987, το Ισραήλ εγκαινίασε μια σειρά μέτρων για να διορθώσουν αυτό το πρόβλημα και ξεκίνησαν να χωρίζουν την Λωρίδα της Γάζας από τις υπόλοιπες περιοχές. Όπως ο βετεράνος Ισραηλινός δημοσιογράφος AmiraHas έχει περιγράψει λεπτομερειακά, αυστηρές απαιτήσεις για τη διακίνηση και εξελιγμένα συστήματα αδειών διέλευσης τέθηκαν σε εφαρμογή. Αυτά τα μέτρα επεκτάθηκαν στο φόντο που δημιουργούσε η ειρηνευτική διαδικασία που ξεκίνησε το 1993 με την υπογραφή της Συμφωνίας του Όσλο μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστινιακής Οργάνωσης Απελευθέρωσης – PLO.

Ενώ αμέτρητοι γύροι διαπραγματεύσεων γίνονταν στη δεκαετία του ’90, το Ισραήλ βαθμιαία άλλαζε την αρχιτεκτονική της κατοχής του. Τρεις μήνες μετά την αιματηρή Δεύτερη Ιντιφάντα, με το πρόσχημα της ασφάλειας, ο Αριέλ Σαρόν, ισραηλινός πρωθυπουργός τότε, ανακοίνωσε την απόφασή του το 2003 να επισημοποιήσει τις πολιτικές διαχωρισμού του Ισραήλ σε σχέση με την Λωρίδα της Γάζας – να «αποδεσμευθεί» - ενώ ταυτόχρονα ισχυροποιούσε την επιβολή του στη Δυτική Όχθη. Με μια γρήγορη μετάβαση, η ισραηλινή κατοχή της Γάζας μορφοποιήθηκε από άμεση αποικιοποίηση σε ένα σύστημα εξωτερικών ελέγχων.

Η ήττα της Φατάχ, της κυρίαρχης ομάδας της PLO, στις εκλογές του 2006 στη Γάζα, από τη Χαμάς, μια ισλαμιστική οργάνωση που αρνείται να αναγνωρίσει το κράτος του Ισραήλ και είναι αφοσιωμένη στην ένοπλη αντίσταση, φάνηκε να δίνει βάση στα μονομερή μέτρα ασφαλείας του Σαρόν. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο παλαιστινιακών ομάδων τελικά ξέσπασε, οδηγώντας τη Χαμάς στην κατάληψη της Λωρίδας της Γάζας – παρότι αυτό συνέβη μόνο μετά από μήνες παρεμβάσεων των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που περιλάμβαναν την υποστήριξη της Φατάχ ώστε να υπονομευθεί το κόμμα που εκλέγηκε, τον εξοπλισμό της Φατάχ και την αποστράγγιση της δημοκρατικά εκλεγμένης Χαμάς από κάθε πόρο. Η κατάληψη της εξουσίας από τη Χαμάς έδωσε στο Ισραήλ ένα τέλειο άλλοθι για την πολιτική του διαχωρισμού και του εγκλωβισμού της Λωρίδας της Γάζας. Το Ισραήλ αντέδρασε εντείνοντας τον έλεγχό του στη Γάζα με ένα ερμητικό αποκλεισμό, με συνέπεια την αποξένωση της Λωρίδας από το έξω κόσμο και τη δημιουργία, στην πράξη, μιας απομονωμένης εδαφικής οντότητας υπό την διακυβέρνηση της Χαμάς.

ΟΙ τροποποιήσεις του Σαρόν όμως δεν άλλαξαν τα ουσιαστικά γεγονότα της κατοχής. Οι πολιτικοί στο Ισραήλ μπορεί να είχαν ελπίσει ότι οι νέες ρυθμίσεις θα έδιναν την εντύπωση ότι τα δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι που ζουν στη Γάζα δεν είναι πια υπό ισραηλινή δικαιοδοσία, λύνοντας έτσι τον πληθυσμιακό γρίφο. Όλες οι διεθνείς οργανώσεις, όμως, συμφωνούν ότι η Λωρίδα της Γάζας παραμένει υπό τη σκληρή λαβή του Ισραήλ. Είναι η ισραηλινή κυβέρνηση σήμερα που ελέγχει τη ληξιαρχική καταγραφή των κατοίκων της Γάζας, καθαρό σημάδι ότι το Ισραήλ δεν έχει ποτέ εγκαταλείψει τον πλήρη έλεγχο. Ο Συντονισμός των Κυβερνητικών Δραστηριοτήτων στις Περιοχές (COGAT) είναι μια διοικητική μονάδα εντός του ισραηλινού Υπουργείου Αμύνης που «εφαρμόζει την κυβερνητική πληθυσμιακή πολιτική εντός των περιοχών της Ιουδαίας και της Σαμάρειας και στην Λωρίδα της Γάζας». Εντελώς διαστρεβλωτικά, με βάση τα στοιχεία της ιστοσελίδας της COGAT, αυτή περιλαμβάνει «την εφαρμογή ανθρωπιστικών προγραμμάτων βοηθείας». Για τους κατοίκους της Γάζας, η COGAT είναι η οντότητα που ελέγχει την είσοδο και την έξοδο όλων των αγαθών και των ανθρώπων του θύλακα με αυστηρή ακρίβεια, περιλαμβάνοντας τον υπολογισμό των θερμίδων που απαιτούνται για την αποτροπή του μαζικού λιμού.

Οι αναφορές της ισραηλινής κυβέρνησης για «διεισδύσεις» που απειλούν να σαρώσουν το Ισραήλ έχουν μικρή βασιμότητα σε σχέση με την πραγματικότητα της Γάζας ως μιας κατακτημένης περιοχής και θολώνουν την ιστορία του Ισραήλ με δριμύτατα αντίποινα. Αυτό που απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση στο Ισραήλ είναι ότι, με βάση τη διεθνή νομοθεσία, το ίδιο έχει την πλήρη ευθύνη να προστατεύει όλους τους πολίτες που ζουν υπό την κατοχή του. Η Γάζα είναι ένας ανώμαλος χώρος όπου ένας μη εβραϊκός πληθυσμός είναι κουμπωμένος για λόγους δημογραφικής μηχανικής – για την ακρίβεια για να διασφαλίσει τους εθνικιστικούς στόχους του Ισραήλ. Πρόσφατα στοιχεία (από την COGAT) δείχνουν ότι περισσότεροι μη Εβραίοι από Εβραίους ζουν στη γη της ιστορικής Παλαιστίνης ανάμεσα στον Ιορδάνη και την Μεσόγειο.

Η παλαιστινιακή Μεγάλη Πορεία προς την Επιστροφή δεν είναι έτσι μόνο μια υπόθεση της Γάζας. Ο ισραηλινός φόβος της «διείσδυσης» δεν περιορίζεται στους ολιγάριθμους Παλαιστινίους που περνάν τον φράχτη. Είναι ένας βαθύτερος και υπαρξιακός φόβος που χρονολογείται από το 1948 – ένας φόβος ότι τα αιτήματα για δικαιώματα των Παλαιστινίων, που το Ισραήλ έχει εργασθεί σκληρά για να τα περιθωριοποιήσει, μπορούν να διεισδύσουν στη συνείδηση ενός ολόκληρου ανήσυχου πληθυσμού. Είναι ένας φόβος πως η αντίσταση είναι δυνατό να πλημμυρίσει την καθημερινή παλαιστινιακή ζωή και να υπονομεύσει μια κατοχή που είναι σχεδιασμένη να εξασφαλίσει τη εσαεί υποταγή. Αυτό ακριβώς το σχέδιο είναι ενσωματωμένο στην αρχιτεκτονική της Παλαιστινιακής Αρχής, του κύριου προϊόντος των Συμφωνιών του Όσλο το 1993 και στην οντότητα που κυβερνά τη Δυτική Όχθη, αφοσιωμένη στην επεκτεινόμενη συνεργασία με το Ισραήλ. Οι Παλαιστίνιοι απογοητεύονται όλο και περισσότερο από την Παλαιστινιακή Αρχή, θεωρώντας την κάτι περισσότερο από υπεργολάβο της κατοχής, που θέτει τα συμφέροντα του Ισραήλ υπεράνω των Παλαιστινιακών δικαιωμάτων. Παρότι αρχικά σχεδιασμένη ως ένα προσωρινό μέτρο διάρκειας πέντε ετών, η Παλαιστινιακή Αρχή έχει γίνει ένα μόνιμο θεσμικό αναπόσπαστο εξάρτημα της κατοχής, απαξιώνοντας την PLO και ποινικοποιώντας την παλαιστινιακή απελευθέρωση, με αντίτιμο τις περιορισμένες εξουσίες της τοπικής διακυβέρνησης.

Η τάση της Παλαιστινιακής Αρχής προς τον αυταρχισμό και η καταπίεση της κοινωνίας των πολιτών έχουν αποτρέψει τις διαμαρτυρίες στην Δυτική Όχθη. Εν τούτοις ο ξεσηκωμός από τα κάτω στη Γάζα είναι η πιο πρόσφατη εκδήλωση μιας μακράς ιστορίας λαϊκού αγώνα και έχει πρόσφατα ενισχυθεί σε όλο τον Παλαιστινακό πληθυσμό. Τέτοια εξαπλωμένη ενεργοποίηση πολιτών έχει σπανίως συμβεί από το 1987, με το ξέσπασμα της πρώτης Ιντιφάντα. Κάτι νέο έχει ξεκινήσει.

Το κείμενο είναι απόσπασμα από εκτενές άρθρο με τίτλο «WhattheGazaProtestsPortend», δημοσιευμένο στο περιοδικό NewYorkReviewofBooks, 15.6.2018

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040