Γρονθοκοπίες μεταξύ βαριά ασθενών: Ελλάδα – Τουρκία, το σχόλιο του Σχεδίου Β

Γρονθοκοπίες μεταξύ βαριά ασθενών: Ελλάδα – Τουρκία, το σχόλιο του Σχεδίου Β

Γρονθοκοπίες μεταξύ βαριά ασθενών: Ελλάδα – Τουρκία

Το σχόλιο του Σχεδίου Β

Ένα από τα χαρακτηριστικά στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αυτή τη δεκαετία της ήταν η μεγάλη διαφορά στην οικονομική κατάσταση των δύο γειτόνων. Βαθιά ύφεση, αποδιάρθρωση και αποδυνάμωση της Ελλάδας. Σχετική ανοσία της Τουρκίας στην παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008 και  εντυπωσιακά ψηλοί για την εποχή αναπτυξιακοί ρυθμοί.

Περιέργως αυτή η εντυπωσιακή  ανισορροπία στην οικονομική κατάσταση συμβάδιζε με μια σχετική ισορροπία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η κυβέρνηση Ερντογάν δεν μπήκε σε επεκτατικούς πειρασμούς απέναντι σε ένα λαβωμένο αντίπαλο, αναδείχθηκε στην λιγότερο επιθετική ίσως τουρκική εξουσία μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, περιοριζόμενη στην τελετουργία των αεροπορικών κυρίως παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου. Οι ελληνικές κυβερνήσεις, παρότι ίσως το επιθυμούσαν σφόδρα, δεν είχαν προσχήματα για δημιουργία έντασης, προκειμένου να μεταθέσουν την εσωτερική συζήτηση από τις άγριες οικονομικές τους πολιτικές καθ’ υπαγόρευση των δανειστών στα εθνικά θέματα.

Τους τελευταίους μήνες βιώνουμε μια ραγδαία επιδείνωση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις με προκλήσεις από την μεριά της Τουρκίας αλλά και με μια ανίκανη εξωτερική πολιτική από την πλευρά της Ελλάδας. Ένας από τους βασικούς, ίσως ο κύριος, παράγοντας αυτής της αλλαγής είναι η βαθιά πια προβληματική κατάσταση της τουρκικής οικονομίας. Δεν έχουμε πια έναν υγιή απέναντι σε έναν ασθενή. Έχουμε γρονθοκοπίες μεταξύ δύο βαριά ασθενών, της Ελλάδας και της Τουρκίας, με ευθύνη σχεδόν αποκλειστικά της τελευταίας.

Αν δει κανείς την παρούσα κατάσταση της τουρκικής οικονομίας θα καταλάβει την βαρύτητα της κρίσης που αντιμετωπίζει. Πρώτο, από τα μέσα Φλεβάρη μέχρι σήμερα η τουρκική λίρα έχει μια πτώση 12,6% απέναντι στο αμερικάνικο δολάριο. Δεύτερο, το χρέος του ιδιωτικού τομέα έχει αναπηδήσει από το 33% του ΑΕΠ το 2007 στο 70% σήμερα. Τρίτο, ο λόγος δανείων προς καταθέσεις των τουρκικών τραπεζών έχει φτάσει στο  εντυπωσιακό ύψος του 120% καθώς αυξάνονται συνεχώς οι δανειακές ανάγκες των τραπεζών και η χρηματοδότησή τους από εξωτερικό δανεισμό. Τέταρτο, στον εξωτραπεζικό ιδιωτικό τομέα έχουμε επιπρόσθετα ένα ισοδύναμο με 35,9% του ΑΕΠ εξωτερικό χρέος  που κι αυτό σε τελευταία ανάλυση θα επιβαρύνει τις τράπεζες οι οποίες παραπαίουν. Πέμπτο, εντείνεται η μεγάλη δομική ανισορροπία ανάμεσα στις εσωτερικές αποταμιεύσεις και τις επενδύσεις. Έκτο, η ανάγκη της Τουρκίας να προσελκύσει ξένο κεφάλαιο προκειμένου να καλύψει και το μεγάλο δημοσιονομικό της έλλειμμα και τις υποχρεώσεις της με το ήδη υπάρχον χρέος φτάνει το 25% του ΑΕΠ ετησίως.

Η οικονομική έκρηξη βέβαια δεν έχει γίνει ακόμη στην Τουρκία. Τα τουρκικά νοικοκυριά έχουν σχεδόν μηδενικό χρέος και οι περιφερειακές τράπεζες πολύ μικρό. Οι μεγάλες τουρκικές εταιρείες έχουν περίπου 100 δις δολάρια σε καταθέσεις στην Κεντρική Τράπεζα. Τα μη εξυπηρετούμενα ιδιωτικά χρέη είναι σε μικρό ποσοστό,3% περίπου του ΑΕΠ. Όμως λειτουργούν δύο ιδιαίτερα ανησυχητικοί παράγοντες, που για πολλούς οικονομικούς σχολιαστές θεωρούνται ως ήδη οι ορθάνοιχτες πύλες μιας μεγάλης οικονομικής κρίσης. Ο ένας είναι εξωτερικός για την Τουρκία παράγοντας, δηλαδή η επιθετική άνοδος της τιμής του δολαρίου που αρχίζει ήδη να παρασέρνει τις «αναδυόμενες οικονομίες»  και ιδιαιτέρως τα νομίσματά τους και τα επιτόκια σε κρίση, με πρώτη την Αργεντινή και δεύτερη την Τουρκία. Δεύτερο, και σημαντικότερο, ο εσωτερικός παράγοντας, δηλαδή η αυξανόμενη υπερχρέωση του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα της οικονομίας σε ξένο νόμισμα. Ας μην ξεχνάμε ότι αυτό ήταν και το επίκεντρο της έκρηξης της ελληνικής οικονομικής κρίσης το 2009.

Σύμφωνα με τις κατεστημένες συνταγές της χρηματιστικής οικονομίας, η Τουρκία πρέπει να περάσει σε πολιτικές σοκ προκειμένου να αντιμετωπίσει μια επερχόμενη κρίση με κάθετη μείωση των δαπανών και των μισθών, αύξηση των επιτοκίων, σκληρή λιτότητα. Αυτό θεωρείται και ο βασικός λόγος για την αιφνιδιαστική απόφαση του Ερντογάν να επισπεύσει τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές κατά δεκαεννέα μήνες, για τις 24 Ιουνίου του 2018. Αν ο Ερντογάν εφάρμοζε την πολιτική σοκ λίγους μήνες πριν τις εκλογές το τίμημα για αυτόν θα ήταν πολύ ακριβό στις εκλογές που θα έρχονταν. Αν, όπως πιστεύει, ή μάλλον πίστευε μέχρι πριν λίγες μέρες, κερδίσει τις πρόωρες εκλογές θα έχει την χρονική άνεση να εφαρμόσει χωρίς μεγάλο πολιτικό τίμημα μια σκληρή κοινωνική και οικονομική πολιτική.

Η προεκλογική εκστρατεία και η ανάγκη να αποπροσανατολίσει από την οικονομική ατζέντα οδήγησαν τον Ερντογάν σε προεκλογικό σοβινιστικό παραλήρημα. Το σοβινιστικό παραλήρημα του Ερντογάν έδωσε μια μεγάλη ευκαιρία στην κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να αποπροσανατολίσει  από τα ακραία κοινωνικά ζητήματα της Ελλάδας στα εθνικά θέματα, δυστυχώς με αρκετή επιτυχία. Θα φανεί ίσως παράδοξο, αλλά ενώ οι δύο κυβερνήσεις βρίσκονται σε έντονη σύγκρουση, την ίδια στιγμή έχουν την ίδια φιλοσοφία: Πώς να περάσει στο ντουλάπι η κοινωνική αγανάκτηση στις δύο χώρες και πώς να έρθει στο προσκήνιο η εθνική περηφάνια.

Αυτή η όλη διμερής αποσταθεροποίηση μπορεί να περικλείει μια ιδιοτέλεια για προσωρινή πολιτική ανακούφιση των δύο αντιμαχόμενων κυβερνήσεων ταυτόχρονα, από τη στιγμή όμως που η εθνική ανησυχία εγκολπωθεί ειλικρινά  από τον λαό ή έστω ένα μεγάλο μέρος του, τότε τα συγκρουσιακά στοιχεία αποκτούν ένα αυτόνομο χαρακτήρα και από ένα σημείο και πέρα γίνονται ανεξέλεγκτα.  Ένα από τα συμπεράσματα που έπρεπε να βγάλουμε είναι οι δυνάμεις που πιστεύουν στη σημασία της καλής γειτονίας, των ειρηνικών σχέσεων, της επίλυσης των διαφορών στη βάση του διεθνούς δικαίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Τουρκία να αποκτήσουν μια κοινή φωνή. Δυστυχώς μέχρι σήμερα αυτή η κοινή φωνή είναι σχεδόν βουβή.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Μπόταση 6, Εξάρχεια, 1ος όροφος 

info@sxedio-b.gr

210 3810040