«Πόλεις χωρίς Φόβο»: τα νέα κινήματα των πόλεων

«Πόλεις χωρίς Φόβο»: τα νέα κινήματα των πόλεων

«Πόλεις χωρίς Φόβο»: τα νέα κινήματα των πόλεων

Των Berti Russel και Oscar Ryes

Καθώς πέφτει το σούρουπο ένα ζεστό απόγευμα του Ιούνη στη Βαρκελώνη, ένα ενθουσιαστικό κοινό ακτιβιστών, νέων, συνταξιούχων και πολιτικών τουριστών έχει καθίσει κάτω να παρακολουθήσει ένα διάλογο ανάμεσα στην AdaColau και τη Manuela Carmena. Οι δημαρχίνες της Βαρκελώνης και της Μαδρίτης εκλέχθηκαν στα πλαίσια μιας πολιτικής παλίρροιας που έχει φέρει ομάδες πολιτών με ρίζες στο κίνημα των indignadosστη διακυβέρνηση ισπανικών πόλεων.

Το γεγονός σημάδεψε το ξεκίνημα των «Πόλεων χωρίς Φόβο»: μια συγκέντρωση 700 περίπου ανθρώπων που αντιπροσώπευαν δεκάδες πειραμάτων σε σχέση με την τοπική εξουσία, με στόχο την ενδυνάμωση των κινημάτων των πόλεων παγκσμίως.

Πρώτο, Να καταλάβουμε τους θεσμούς

Τον Ιούνη του 2015 toBComu, μια πλατφόρμα που ενέπνευσε η ακτιβίστρια για τα στεγαστικά δικαιώματα και φεμινίστρια σημερινή δήμαρχος της Βαρκελώνης, αναδείχθηκε στη δημοτική αρχή. Η κίνηση αυτή ήταν εξέλιξη του ισπανικού κινήματος Occupy 15και ισχυρών δικτύων αλληλεγγύης, όπως η Πλατφόρμα για τα Θύματα των Υποθηκών. Πολλοί από τους indignados είχαν καταλάβει ότι είχαν φτάσει στα όρια της διαμαρτυρίας, όταν πολύ μαζικές διαμαρτυρίες αγνοούνταν πλήρως από την κεντρική εξουσία. Και σε άλλες πόλεις, όπως οι ACoruna, Zaragoza οι πολίτες άρχισαν να αναρωτούνται τι θα συνέβαινε αν το κίνημα προσπαθούσε να καταλαμβάνει τους θεσμούς. 

Το BComu ξεκίνησε μια ευρεία διαδικασία για να συγγραφεί από κοινού με τον κόσμο ένα επείγον πρόγραμμα δράσης που συμπεριλάμβανε το σταμάτημα των εξώσεων, την υποχρέωση των τραπεζών να μη κατέχουν άδεια διαμερίσματα, τις επιδοτήσεις στο ενεργειακό και συγκοινωνιακό κόστος για τους ανέργους, ένα κώδικα ηθικής για τους υποψηφίους της. Δεν ήταν επιστροφή σε εκλογική πολιτική. Ήταν ένα πείραμα για τη μεταμόρφωση των τοπικών θεσμών με στόχο όχι την υποκατάσταση αλλά την ενίσχυση των κινημάτων.

Δεύτερο, Να κατανοήσουμε τον νέο αυτοδιοικητισμό

Το BComu έχει εδώ κι καιρό εκφρασθεί υπέρ «ενός αυτοδιοικητικού διεθνιστικού κινήματος» με σκοπό να πάρει την πρωτοβουλία για τις «Πόλεις χωρίς Φόβο». Ήδη ανθίζουν στον κόσμο τα παραδείγματα όπου οι πολίτες με επιτυχία κερδίζουν τις πόλεις τους.

Τον Ιούνη ο C.A.Lumuba εκλέχτηκε δήμαρχος του Jackson, της μεγαλύτερης πόλης του Μισισιπή. Συνεργάζεται στενά με μια πλατφόρμα πολιτών με σκοπό η οικονομία της πόλης να στηρίζεται σε επιχειρήσεις «εργατικής ιδιοκτησίας, δημοκρατικά αυτοδιαχειριζόμενες». Σε μια συντηρητική πολιτεία ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικάνους, το Jackson πρωτοπορεί στην αυτοδιάθεση των κοινοτήτων των μαύρων εργατών.

Στο  Valparaiso της Χιλής το MovimentodeAutonomistaστα πλαίσια ενός συνασπισμού συνοικιακών ενώσεων αναδείχθηκε στη δημοτική αρχή.

Στη Νάπολη της Ιταλίας η MassaCriticaέχει επιβάλλει ώστε η δημοτική αρχή να παρέχει νομική προστασία στις κοινότητες.

Στην Βηρυτό, η αντιφατριαστική και αντικαθεστωτική κίνηση BeirutMadinati έλαβε 30% των ψήφων για τα συμβούλια πόλης.

Στο Ζάγκρεμπ της Κροατίας και στη Νέα Υόρκη οι ριζοσπαστικές πλατφόρμες συνεχίζουν να ενισχύονται.

Κάθε τέτοια περίπτωση είναι μοναδική – όχι μοναχική. Δεν υπάρχει ενιαίο μοντέλο για ριζοσπαστική οργάνωση – υπάρχουν όμως κοινές αρχές και πρακτικές.

 Τρίτο, Κοινές Εμπειρίες 

H θεωρητικός της πολιτικής επιστήμης MargaretKohnόρισε τον αυτοδιοικητισμό ως «πολιτική της καθημερινής ζωής που αναφέρεται στα θέματα που αγγίζουν τους πολίτες, συμπεριλαμβάνοντας την εκπαίδευση, την ασφάλεια, τη δουλειά, τον πολιτισμό, την κοινή ωφέλεια».

Κατά την Kohnο ιταλικός αυτοδιοικητικός σοσιαλισμός του 19ου αιώνα και των αρχών του 20ου έθεσε τα θεμέλια προωθώντας την «διακυβέρνηση μέσω της συμμετοχής» με ενώσεις που έσβηναν τη γραμμή μεταξύ εξουσίας και κοινωνίας των πολιτών.

Το νέο κίνημα συμμερίζεται αυτή την άποψη, αλλά δεν είναι επανάληψη της ιστορίας. Δεν είναι οργανωμένο από τα πάνω, ούτε κινείται μέσα σε ασφυκτικά πλαίσια θεωρητικών κειμένων και προγραμμάτων, έχει προκύψει από το αδιέξοδο των τρόπων δράσης πολιτικών κομμάτων ή των διαδηλώσεων διαμαρτυρίας στο δρόμο. Η συνεχής διάβρωση του επίπεδου ζωής και η αυξανόμενη ανισότητα και  ο μύθος ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» οδηγεί στην αφύπνιση ότι όχι μόνο η οικονομία αλλά η κάθε πτυχή της εμπειρίας μας στη ζωή  σχετίζεται με την ανάγκη επαναστατικών αλλαγών.

Υπάρχουν λάθη, υπάρχουν και αποτυχίες. Παρόλα αυτά τα νέα εγχειρήματα ανοίγουν νέα μονοπάτια στις παραδοσιακές διαιρέσεις που χαρακτηρίζουν την πολιτική: δημόσιο – ιδιωτικό, θεσμός – κίνημα, παγκόσμιο – τοπικό, πάνω – κάτω, κρατικό  μη κρατικό.

Τέταρτο, Η φεμινιστικοποίηση της πολιτικής 

Οι γυναίκες είναι στην εμπροσθοφυλακή πολλών από τα κινήματα πόλης. Τα Σαββατοκύριακο αυτό στη Βαρκελώνη τα δύο τρίτα των ομιλητών στα στρογγυλά τραπέζια ήταν γυναίκες.

Όπως υποστήριξαν οι ακτιβίστριες Laura Roth και Kate SheaBaird, η επίτευξη της ισοτιμίας των φύλων στη θεσμική εκπροσώπηση είναι ένας μόνο παράγοντας για τη φεμινιστικοποίηση της πολιτικής. Ανεπαρκής όμως, εκτός εάν συνοδεύεται με μια αμφισβήτηση στον θεμελιακό ρόλο της κατεστημένης πολιτικής, που πρέπει να μετακινηθεί από ένα άξονα σύγκρουσης σε ένα συνεργασίας. ‘Όπως λέει η δήμαρχος της Βαρκελώνης, «μπορείς να συμμετέχεις στην πολιτική χωρίς να είσαι ένα ρωμαλέο και υπεροπτικό αρσενικό, πλήρες αυτοπεποίθησης, που γνωρίζει την απάντηση σε κάθε τι». Μπορεί να περάσουμε σε ένα πολιτικό στιλ που ανοιχτά εκφράζει αμφιβολίες και διλήμματα, στηριγμένο όμως σε μια πολιτική αρχών, που υπογραμμίζει τον ρόλο της κοινότητας. «Να είσαι ικανός να το δείχνεις αυτό, όπως οι κανονικοί άνθρωποι, και να μιλάς ανοικτά». Μια πολιτική κουλτούρα ανοικτού πνεύματος.

Πέμπτο, η επέκταση των κοινοτήτων.

Οι κοινότητες δεν είναι απλά για το ποιος ελέγχει και διαχειρίζεται τους πόρους, όπως το δημόσιο και το ιδιωτικό. Αρνείται την αντίληψη ότι ζούμε σε ένα κόσμο με πόρους που θα τους εκμεταλλευόμαστε και ζητά έναν ριζικό αναστοχασμό για το πώς συνδεόμαστε μεταξύ μας και με τον κόσμο. Δεν πρέπει να περιοριζόμαστε σε μια στρατηγική διαχείρισης των πόρων, αλλά και να οικοδομούμε μορφές αυτονομίας και κοινωνικής αλληλεγγύης ως ουσία της καθημερινής ζωής.

Στη Μεσίνα της Σικελίας, το κίνημα    δημιούργησε ένα θεσμό, το Κοινό Εργαστήρι, όπου οι πολίτες έγινα συμμέτοχοι στους νέους κανόνες διαχείρισης, στον συμμετοχικό προϋπολογισμό, στους αστικούς κήπους.

Στη Νάπολη, όπου ο προοδευτικός δήμαρχος LuigideMagistrisπήρε 65% στις περυσινές εκλογές, πέρασε ένα νόμο και ανακήρυξε επτά κεντρικά σημεία της Νάπολης, που σχετίζονται με ιταλικό κοινωνικό κίνημα, ως «κοινότητες». Σε κατηγορίες ότι νομιμοποιεί παράνομες καταλήψεις κτιρίων, απάντησε: «Δεν υπάρχουν κατειλημμένοι, αλλά απελευθερωμένοι χώροι. Όταν ομάδες πολιτών τους αναλαμβάνουν, τους καθαρίζουν, τους ανοίγουν στις συλλογικότητες με κοινωνικές, αθλητικές, πολιτιστικές δραστηριότητες, αυτοί οι χώροι επιστρέφουν στους πολίτες. Είναι νέες κοινότητες κι έτσι πρέπει να αντιμετωπίζονται».

Κάτι ανάλογο έχει γίνει στον χώρο CanBattlo της Βαρκελώνης. Το δημοτικό συμβούλιο μάλιστα ετοιμάζει ένα νέο μοντέλο «κληρονομιάς των πολιτών» που θα οδηγήσει σε συνεργασίες δημοσίου – κοινότητας, σε μη κερδοσκοπικές πρωτοβουλίες για θέματα όπως η ημερήσια φροντίδα, που χρηματοδοτούνται από τον δήμο, αλλά λειτουργούν αυτόνομα.

Έκτο, επιστροφή στη κοινωνική ιδιοκτησία

Η συνεργασία κινήσεων πολιτών, συνεργατικών πρωτοβουλιών, δημοτικών αρχών βρίσκεται στην καρδιά πολλών εγχειρημάτων για επιστροφή δημοσίων επιχειρήσεων σε δημόσια ιδιοκτησία. Σύμφωνα με τον OlivierPetitjean, συγγραφέα του βιβλίου «Ξαναδιεκδικώντας τις Δημόσιες Υπηρεσίες» , αυτή η τάση έχει ενισχυθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, έχουμε επανεθνικοποίηση 800 επιχειρήσεων που αφορούν σε 1600 μεγάλες πόλεις.

Η μείωση του κόστους, , η βελτίωση της ποιότητας, η διαφάνεια, οι συνθήκες εργασίας των εργαζομένων, η κλιματική αλλαγή, ο σεβασμός στους φυσικούς πόρους είναι βασικοί στόχοι για αυτές τις διεκδικήσεις.

Στη Στουτγάρδη, πχ, το δημοτικό συμβούλιο επανέκτησε την εταιρία ηλεκτρισμού, με στόχο τα 2050 να γίνει η πόλη με μηδενικούς ρύπους. Η νέα δημοτική εταιρία είναι από τις πιο προωθημένες επιχειρήσεις παροχής πράσινης ενέργειας στη Γερμανία.

Στο νησί Kauai της Χαβάης οι ιδιωτικές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού αντικαταστάθηκαν από μια δημοτική, με στόχο την κατά 50% παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές, σε πλήρη διαφοροποίηση από την γενικότερη αντικλιματική πολιτική των ΗΠΑ.

Τα εγχειρήματα αυτά επεκτείνονται, χωρίς να περιορίζονται μόνο στην παροχή ενέργειας και ύδατος. Πολλοί δήμοι στη Γαλλία αναλαμβάνουν την τροφοδοσία στα σχολεία στη θέση των επιχείρησεων catering προστατεύοντας την τοπική αγορά και την ποιότητα των γευμάτων.

Έβδομο, Ανασχεδιάζοντας τη Δημοκρατία.

Ενισχύοντας τη συμμετοχή των πολιτών, δεν αφορά μόνο στους υπάρχοντες θεσμούς, αλλα και στη δημιουργία και άλλων. Αυτό σημαίνει μερικές φορές να χρησιμοποιηθεί η αυτοδιοίκηση για να επιλυθούν προβλήματα που δεν λύνονται σε εθνικό επίπεδο.

Για παράδειγμα στη Νέα Υόρκη έχει δημιουργηθεί ένα Γραφείο Εργασιακών Σχέσεων για να στηρίξει τα συνδικάτα και τα εργατικά δικαιώματα που είναι υπό επίθεση επί δεκαετίες. Δεκάδες εργατικών διαφορών έχουν επιλυθεί έτσι και μεγάλες επιχειρήσεις έχουν αναγκασθεί να πληρώσουν πχ άδεια ασθενείας, παρότι αυτό το εργασιακό αίτημα δεν στηρίζεται από τη νομοθεσία των ΗΠΑ.

Στη Μεσίνα της Σικελίας έχουν δημιουργήσει «σχέδια συμμετοχικής επανανάπτυξης» που οι συνελεύσεις τους αποφασίζουν για ειδικές περιφέρειες.

Σε άλλες πόλεις χρησιμοποιούνται οι νέες τεχνολογίες για να ενισχύσουν τις συμμετοχικές διαδικασίες, όπως για παράδειγμα η ανοικτή λογισμική πλατφόρμα «Αποφάσισε Μαδρίτη» στην πρωτεύουσα της Ισπανίας. Ανάλογ η κίνηση έχει γίνει στη Βαρκελώνη με ειδικό στόχο να επιτύχει τη συμμετοχή των υποαντιπροσωπευόμενων ομάδων, όπως οι ηλικιωμένοι και οι μετανάστριες.

Όπως λέει η Laia Forne, δημοτική σύμβουλος Βαρκελώνης, υπεύθυνη για την ενεργή δημοκρατία και την αποκέντρωση, «Οι θεσμοί παράγουν κανονισμούς και στατικές ρυθμίσεις, τα κοινωνικά κινήματα ανοίγουν χώρο για μια πραγματικότητα που αλλάζει».

Ο BertieRusselείναι  ερευνητής στο Ινστιτούτο Αστικού Χώρου στο Πανεπιστήμιο του Sheffield. Ο OscarReyes είναι εταίρος στο Ινστιτούτο Πολιτικών Σπουδών στη Βαρκελώνη. Πηγή: RedPepper.

Επιμέλεια: Μ.Λ.

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε με το Σχέδιο β'

Σολωμού 13, Εξάρχεια, 2ος όροφος (5μμ - 10μμ)

info@sxedio-b.gr

2108224344